خاکریز نامرئی امنیت غذایی در روزهای آتش و بحران

به گزارش خبرگزاری ۶۰ثانیه، امنیت غذایی صرفاً یک شاخص اقتصادی یا وظیفه اداری نیست و بلکه رکنی بنیادین از اقتدار دفاعی، استقلال سیاسی و تاب‌آوری ملی در بزنگاه‌های تاریخی است که تجارب جهانی نشان می‌دهد که هرگونه تلاطم نظامی یا ژئوپلیتیکی، پیش از هر چیز شریان‌های تأمین و معیشت عمومی را هدف قرار می‌دهد و در واقع از هجوم مردم به فروشگاه‌ها در بحران اوکراین تا قفسه‌های خالی اروپا در ایام همه‌گیری کرونا، همگی گواه آن است که فروپاشی زنجیره غذا، خط مقدمِ شکست اراده ملت‌ها است اما با این حال، در شرایطی که بحران‌ها و درگیری‌های اخیر آزمونی بی‌سابقه را پیش روی اقتصاد کشور نهاد، هماهنگی راهبردی، پیش‌بینی سناریوهای بحران و ازخودگذشتگی سنگربانان این حوزه، اجازه نداد سفره مردم دستخوش کمبود شود و تجربه‌ای متمایز از حکمرانی بحران در شرایط جنگی ثبت شد.

رضا فرازی، رئیس سازمان جهاد کشاورزی کهگیلویه و بویراحمد در یاداشتی برای به این موضوع پرداخته و نوشته است: ناگفته پیداست که امنیت غذایی از ستون‌های اصلی توسعه و مهم‌تر از آن، استقلال کشور است؛ با این وجود، این رکن اساسی و دستگاه متولی آن، یعنی وزارت جهاد کشاورزی، در نگاه عمومی جامعه و حتی در محاسبات برخی سیاست‌گذاران، تا پیش از وقایع جنگ تحمیلی 12 روزه و جنگ رمضان آن‌گونه که شایسته و بایسته بود مورد توجه قرار نگرفته بود یا ابعاد اثرگذاری آن کمتر از واقعیت‌های ملموس میدانی نگریسته می‌شد.

جنگ‌های تحمیلی اخیر و به‌ویژه رخدادهای جنگ رمضان، کارکرد حیاتی تأمین امنیت غذایی، استمرار شبکه توزیع کالا و نقش خطیر متولیان این عرصه در سراسر کشور را بیش از هر زمان دیگری آشکار و برجسته ساخت و تجربه این نبردها درهم‌تنیدگی مناسبات اقتصاد بین‌الملل، به‌ویژه در دو بخش کلیدی انرژی و غذا را به اثبات رساند و مردم با تمام وجود لمس کردند که حفظ ثبات زنجیره تأمین و امنیت بی‌وقفه شبکه توزیع، تا چه اندازه در حراست از استقلال و کیان کشور تعیین‌کننده است؛ امری که حاکی از دوراندیشی، تحلیل واقع‌بینانه سیاسی‌اقتصادی و پشتوانه‌سازی محکم برای شرایط دشوار بود.

اینکه در اوج وضعیت جنگی، با وجود تمامی تنگناها و نوسانات قیمتی در برخی اقلام، کوچک‌ترین اثری از کمبود در عرضه و توزیع کالاهای اساسی احساس نشد، بدون هیچ مبالغه‌ای تجربه‌ای کم‌نظیر از حکمرانی اصولی در شرایط بحران به شمار می‌آید و تولید و تأمین پایدار و بی‌وقفه غذای کشور بدون نقص و بدون التهاب بازار در چنین بستری، گواهی روشن بر تدبیر، آینده‌نگری و موقعیت‌شناسی مدیران راهبردی این وزارتخانه، در رأس آن مقام عالی وزارت، و ایجاد خاکریزی مستحکم برای پشتیبانی از میدان و جبهه‌های حق بود.

مقایسه شرایط ایران با تجارب بین‌المللی از جمله وضعیت اوکراین در ابتدای جنگ و هجوم سراسیمه مردم به فروشگاه‌ها، یا تخلیه قفسه‌های اقلام غذایی در کشورهای اروپایی در بحبوحه شیوع کرونا ابعاد این کار بزرگ را بهتر آشکار می‌کند؛ دستاوردی که بی‌تردید با درک عمیق و همراهی صبورانه مردم شریف ایران قرین گشت.

یکی از اساسی‌ترین تصمیماتی که در کنار تأمین بی‌کم‌وکاست مایحتاج عمومی کمتر مورد واکاوی قرار گرفت، جراحی ساختاری و حذف ارز ترجیحی توسط وزارت جهاد کشاورزی پیش از وقوع جنگ بود؛ اقدامی متهورانه و شجاعانه که هرچند متأثر از کاهش درآمدهای ارزی کشور رقم خورد، اما پذیرش مسئولیت سنگین اجرای آن از سوی وزیر جهاد کشاورزی، توفیقی خطیر و در حقیقت هم‌تراز با جهاد و حضور فداکارانه در خطوط مقدم نبرد بود.

هرچند حذف ارز ترجیحی در گام‌های نخست با شوک‌های قیمتی مقطعی همراه بود، اما با این اقدام راهبردی، دست مفسدان، دلالان، محتکران و واسطه‌هایی که مستقیماً از سفره و ارزاق روزمره مردم ارتزاق می‌کردند، برای همیشه قطع شد و اگر این سیاست به‌موقع عملیاتی نمی‌شد، همین رانت ارزی در روزهای نفس‌گیر جنگ به حربه‌ای برای فشار بر معیشت جامعه، بستری برای احتکار، شوک‌سازی‌های مصنوعی، باج‌گیری‌های اقتصادی و تحریک نارضایتی‌های عمومی بدل می‌گشت.

بی‌تردید اگر این جراحی عمیق با محاسبات نادقیق و بدون تدابیر پیشگیرانه اجرایی می‌شد، می‌توانست به فاجعه‌ای اقتصادی و تبدیل بازار به میدانی سوخته بیانجامد و مسیر دشمن را برای رسیدن به نیاتش تسهیل کند و از این رو، حذف ارز ترجیحی جهادی بزرگ بود که بدنه جهاد کشاورزی و در رأس آن مقام عالی وزارت، بار سختی‌ها و مشقات شبانه‌روزی‌اش را شجاعانه به جان خریدند تا رزمندگان ایران در صحنه نبرد بدون دغدغه سفره و معیشت مردم، میدان‌داری کنند؛ رویکردی عالمانه و مخلصانه که حتی جایگاه ایران را از یک کشور واردکننده در سال گذشته، به صادرکننده گوشت مرغ تبدیل کرد.

اتخاذ این زنجیره اقدامات دقیق و بدون تزلزل در تضمین، تأمین و گستره توزیع اقلام اساسی در ایام جنگ سبب شد تا رئیس‌جمهور محترم عنوان پرمعنای «جان‌فدا» را برای جهادگران و کارکنان وزارت جهاد کشاورزی به کار برند. در سطح استانی نیز، عملکرد دقیق و بی‌نقص مجموعه سازمان جهاد کشاورزی استان کهگیلویه و بویراحمد در تأمین و تضمین امنیت غذایی مردم طی روزهای جنگ 12 روزه و جنگ رمضان، به گونه‌ای موفق و پایدار به انجام رسید که حتی به مصرف و توزیع حتی یک گرم از ذخایر استراتژیک استان نیاز پیدا نشد؛ عملکرد درخشانی که استاندار کهگیلویه و بویراحمد را بر آن داشت تا تعبیر دقیق و شایسته «شاهکار» را در وصف مدیریت سازمان جهاد کشاورزی استان به کار گیرد.