اثرات مخرب یک آفت‌کش پرکاربرد/دلتامترین چه آسیبی به بدن می‌زند؟

به گزارش خبرگزاری ۶۰ثانیه، استفاده گسترده از سموم و آفت‌کش‌ها برای افزایش تولید محصولات کشاورزی، در کنار مزایای آن برای کنترل آفات، نگرانی‌هایی درباره پیامدهای زیست‌محیطی و سلامت انسان ایجاد کرده است. دلتامترین نیز از جمله حشره‌کش‌هایی است که در کشاورزی، دامپزشکی و بهداشت عمومی کاربرد گسترده دارد و در عین حال می‌تواند با ایجاد استرس اکسیداتیو، به برخی بافت‌های بدن آسیب وارد کند.

در همین راستا، پژوهشی در دانشگاه علوم پزشکی کرمانشاه اثرات محافظتی آکاستین، یک ترکیب طبیعی از خانواده فلاونوئیدها، را در برابر سمیت ناشی از دلتامترین بررسی کرده است. این طرح با عنوان اثرات ضدآپوپتوزی و ضدالتهابی آکاستین در برابر سمیت کبدی، کلیوی و بافت بیضه ناشی از دلتامترین در موش و با کد 4030801، توسط دکتر علی قنبری از گروه علوم تشریح دانشکده پزشکی دانشگاه علوم پزشکی کرمانشاه اجرا شده است.

کاهش آسیب در سه بافت مهم بدن هدف اصلی این مطالعه بررسی این موضوع بود که آیا آکاستین می‌تواند آسیب‌های ناشی از دلتامترین را در بافت‌های کبد، کلیه و بیضه کاهش دهد یا خیر. نتایج پژوهش نشان داد دلتامترین با القای استرس اکسیداتیو، موجب بروز آسیب‌هایی در کبد، کلیه و سیستم تولیدمثل موش‌های نر مورد مطالعه شد؛ در مقابل، آکاستین به دلیل برخورداری از ویژگی‌های آنتی‌اکسیدانی، ضدالتهابی و ضدآپوپتوزی، توانست از شدت این آسیب‌ها در بافت‌های مورد بررسی بکاهد.

این یافته اهمیت بررسی ترکیبات طبیعی را در کاهش آسیب‌های ناشی از مواجهه با آلاینده‌ها و مواد شیمیایی مورد توجه قرار می‌دهد، هرچند هنوز نمی‌توان از این نتیجه برای توصیه مصرف آکاستین در انسان استفاده کرد. یافته‌ای امیدوارکننده، اما نه مجوز مصرف آکاستین یک ترکیب فلاونوئیدی طبیعی است که در برخی گیاهان یافت می‌شود و در مطالعات مختلف، ویژگی‌هایی از جمله فعالیت آنتی‌اکسیدانی، ضدالتهابی و ضدآپوپتوزی برای آن گزارش شده است.

با این حال، پژوهش حاضر یک مطالعه حیوانی است و نتایج حاصل از آن را نمی‌توان مستقیماً به انسان تعمیم داد. همچنین مکانیسم دقیق اثر محافظتی آکاستین و میزان اثربخشی درمانی آن نیازمند بررسی‌های بیشتر است.

از این رو، یافته‌های این مطالعه بیش از آنکه به معنای ارائه یک درمان قطعی برای سمیت ناشی از دلتامترین باشد، مسیر تازه‌ای برای تحقیقات آینده درباره ترکیبات طبیعی و نقش آنها در کاهش آسیب‌های ناشی از مواجهه با مواد شیمیایی ترسیم می‌کند. در نهایت، مهم‌ترین پیام این پژوهش آن است که آکاستین در مدل حیوانی مورد مطالعه توانسته است بخشی از آسیب‌های کبدی، کلیوی و بافت بیضه ناشی از دلتامترین را کاهش دهد؛ یافته‌ای که برای تأیید اثربخشی و ایمنی آن در انسان، نیازمند مطالعات تکمیلی و بالینی است.

این پژوهش حاصل پایان‌نامه اسماعیل علی فرج، دانشجوی بین‌الملل رشته آموزش بهداشت و ارتقای سلامت و تحت راهنمایی فرزاد جلیلیان با لینک سامانه علم سنجی https://isid.research.ac.ir/Farzad_Jalilian است. یادداشت از علی قنبری با لینک https://isid.research.ac.ir/Ali_Ghanbari