خوشنویسی پیوند معناوزیبایی در مکتب اصفهان؛مشق زندگی باقلم استاد عطریان

به گفته این استاد، همان‌گونه که خواننده اگر با شعری ارتباط برقرار نکرده باشد نمی‌تواند آن را به خوبی اجرا کند، خوشنویس نیز اگر مفهوم نوشته را درک نکرده و با آن ارتباط عاطفی و ذهنی برقرار نکرده باشد، قادر نخواهد بود آن را به شکلی اثرگذار ارائه کند. از نگاه عطریان، ماندگاری اثر هنری در گرو ارتباط عمیق هنرمند با پیام اثر است؛ زیرا هنر زمانی می‌تواند بر مخاطب اثر بگذارد که خود هنرمند پیش از خلق اثر، آن معنا را تجربه کرده باشد.

خوشنویسی تمرین خودشناسی و تمرکز است عطریان خوشنویسی را فرآیندی صرفاً جسمانی نمی‌داند و معتقد است ذهن و روان هنرمند در هر حرکت قلم حضور دارند. این عضو شورای ارزشیابی انجمن خوشنویسان ایران به تمرین‌های طولانی و گاه تکراری خوشنویسان اشاره کرد و گفت: تمرین‌ها در ظاهر تکرار یک حرکت هستند، اما در واقع موجب هماهنگی ذهن، دست و قلم می‌شوند و هنرمند را به تمرکز، نظم و آرامش می‌رسانند، خوشنویس پیش از آنکه بر قلم مسلط شود باید به شناخت و مهار خویش برسد تا بتواند از آشفتگی‌های پیرامون فاصله بگیرد تا خلاقیت درونی او مجال ظهور پیدا کند.

وی صبوری در خوشنویسی را تنها ساعت‌ها نشستن و نوشتن نمی‌داند، بلکه آن را پذیرش خطا، تحمل شکست و توانایی بازگشت دوباره به نقطه آغاز تعریف می‌کند. هنرمند باید خطای خود را ببیند، بپذیرد، اصلاح کند و دوباره بیازماید؛ روندی که به تدریج به تمرینی برای زندگی، حفظ نظم، پرورش حوصله و تربیت روح تبدیل می‌شود.

عطریان مرحله پختگی خوشنویس را زمانی می‌داند که میان اراده آگاهانه و حرکت طبیعی دست تعادل برقرار شود به گونه‌ای که قلم برای هنرمند همچون امتدادی از وجود او و حتی به تعبیر شاعرانه، مانند انگشت ششم دستش شود. داور مسابقات جشنواره ها و همایش های خوشنویسی خاطر نشان کرد: خوشنویسی از عناصر مهم هویت بصری ایران است و این هنر نباید تنها به کتابت متون مذهبی، ادبی و تاریخی محدود شود و می‌تواند در طراحی، معماری و بسیاری از هنرهای سنتی مثل قلم‌زنی و پارچه قلمکار گرفته تا منبت، مشبک، فرش، آینه‌کاری، گچ‌بری و حتی طراحی زیورآلات حضور داشته باشد.

وی بر این باور است که چنین نگاهی باعث می‌شود خوشنویسی را از یک هنر صرفاً موزه‌ای خارج کرده و دوباره به متن زندگی مردم بازگرداند. هنرخوشنویسی نباید به تکرار گذشته محدود شود یکی از دغدغه‌های عطریان، خطر موزه‌ای شدن هنر است؛ وضعیتی که در آن هنرمند به جای خلق اثر تازه، صرفاً نمونه‌های تاریخی را بازتولید کند.

وی معتقد است پاسداشت سنت به معنای تکرار بی‌وقفه گذشته نیست. هنرمند معاصر باید قواعد و اصول استادان پیشین را عمیقاً بیاموزد و پس از درونی کردن آنها، با آگاهی و خلاقیت به خلق آثار جدید بپردازد.

به اعتقاد عطریان، اصالت و معاصرت در برابر یکدیگر قرار ندارند و گذشته می‌تواند پشتوانه‌ای برای خلق آینده باشد. خوشنویس معاصر باید میراث استادان را بشناسد، اما در همان نقطه متوقف نشود.

عطریان در شیوه‌های نستعلیق و شکسته تبحر دارد و در شیوه شکسته، زبان بصری او از میراث استادانی چون درویش عبدالمجید طالقانی، سیدعلی‌اکبر گلستانه و میرزا غلامرضا اصفهانی تأثیر پذیرفته است. این تأثیرپذیری اما به معنای تقلید صرف نیست؛ بلکه عناصر این میراث در تجربه شخصی او بازخوانی شده و با نگاه هنرمند معاصر پیوند خورده است.

از فعالیت‌های قابل توجه عطریان، حضور خط شکسته در مسابقات بین‌المللی ترکیه، ارسیکا، است؛ رویدادی که در آن کشورهای اسلامی حضور داشتند. عرضه آثار خط شکسته در این عرصه به معرفی این شیوه از خوشنویسی ایرانی در سطح بین‌المللی کمک کرد.

عطریان نیز در این مسابقات در دو حوزه نستعلیق و شکسته موفق به کسب افتخاراتی شد. اصفهان یکی از پایگاه‌های مهم خوشنویسی است عطریان در کنار روایت شخصی خود، از جایگاه اصفهان در هنر خوشنویسی نیز سخن گفت.

به اعتقاد وی، اصفهان پس از تهران یکی از مهم‌ترین مراکز خوشنویسی کشور است و از نظر کیفی چیزی از تهران کم ندارد و در برخی زمینه‌ها حتی می‌تواند هم‌سطح یا برتر باشد. وی با اشاره به موفقیت هنرمندان اصفهانی در مسابقات استانی، کشوری و بین‌المللی طی دهه‌های گذشته، تأکید می‌کند که هنرمندان این شهر سهم قابل توجهی در موفقیت‌های خوشنویسی ایران داشته‌اند.

این استاد برجسته همچنین از استادانی مانند حبیب‌الله فضائلی، صاحب اثر ارزشمند «اطلس خط»، و استاد فقید نصرالله معین به عنوان بخشی از میراث مهم خوشنویسی اصفهان یاد می‌کند. ضرورت شناسایی استعدادها از دوران مدرسه وی گفت: نخستین برخورد دانش‌آموز با یک موضوع یا معلم می‌تواند علاقه یا بی‌علاقگی او را برای سال‌ها شکل دهد واگر دانش‌آموزی استعداد هنری داشته باشد اما نخستین تجربه او با یک آموزش نادرست یا غیرتخصصی همراه شود، ممکن است از آن هنر فاصله بگیرد.

به همین دلیل، آموزش هنر باید به دست معلمان متخصص و هنرمند شکل بگیرد. عطریان یکی از چالش‌های امروز هنر را فاصله گرفتن هنرمندان از جامعه و همچنین فاصله میان سیاست‌گذاری‌های فرهنگی و بدنه جامعه می‌داند.

وی با اشاره به گسترش شبکه‌های اجتماعی و فناوری‌های جدید گفت: زندگی امروز با سرعت زیادی در حال تغییر است و این سرعت گاهی انسان را به سمت سطحی‌نگری و دور شدن از تأمل سوق می‌دهد. وی افزود: هنر می‌تواند در چنین شرایطی پناهگاهی برای آرامش، تعادل، تفکر و بازگشت به ارزش‌های انسانی باشد وبا ماهیت آرام، دقیق و مبتنی بر تمرین خود می‌تواند انسان را از شتاب روزمره فاصله داده و به صبوری و تأمل دعوت کند.