پلیس زن بودن؛ جایی میان اقتدار، احساس و مسئولیت

به گزارش خبرگزاری ۶۰ثانیه، وقتی از پلیس صحبت می‌کنیم، معمولاً تصویر مردی با لباس فرم، چهره‌ای جدی و ایستاده در نقطه‌ای از شهر در ذهنمان شکل می‌گیرد؛ تصویری که سال‌ها در ذهن جامعه تثبیت شده است. اما کافی است کمی دقیق‌تر نگاه کنیم؛ پشت همین لباس فرم، گاهی زنی ایستاده که پیش از آنکه پلیس باشد، مادر، همسر، دختر و عضوی از همین جامعه است؛ زنی که باید همزمان اقتدار یک مأمور قانون را به نمایش بگذارد و با موقعیت‌هایی مواجه شود که گاهی بیش از آنکه به قانون مربوط باشند، با احساس و زندگی انسان‌ها گره خورده‌اند.

پلیس زن بودن فقط پوشیدن یک لباس و قرار گرفتن در یک جایگاه شغلی نیست؛ روایتی است از انتخاب، تردید، مقاومت، تجربه و تغییر. زنی که روز نخست لباس پلیس را به تن می‌کند، شاید هنوز تصویر سال‌های قبل خود از «پلیس» را در ذهن داشته باشد، اما چند سال بعد، خودش بخشی از همان تصویری شده است که روزگاری از دور تماشایش می‌کرد.

این تجربه برای همه یکسان نیست. برای یک زن ممکن است چهار یا پنج سال طول کشیده باشد تا معنای واقعی این انتخاب را بفهمد و برای دیگری، سه دهه زندگی در لباس پلیس، فرصتی برای بازتعریف خودش و نگاه جامعه به زن پلیس بوده است.

در هفته انتظامی، به سراغ دو زن پلیس در فارس رفتیم؛ دو زن با دو تجربه متفاوت از یک شغل مشترک. از آنها درباره نخستین روز پوشیدن لباس پلیس پرسیدیم، از تصویری که پیش از ورود به این حرفه داشتند، از لحظه‌هایی که میان احساس و اقتدار قرار گرفته‌اند و از اینکه آیا پلیس شدن چیزی از زنانگی آنها کم کرده یا به آنها آموخته است میان این دو، تعادلی تازه پیدا کنند.

پاسخ‌های آنها، بیش از آنکه روایت یک شغل باشد، روایت تغییر یک نگاه است؛ نگاهی که از «دیدن پلیس زن» به «شناختن زن پشت لباس پلیس» می‌رسد. اقتدار پلیس بدون مهربانی کامل نیست سرهنگ دوم فاطمه صادقی مشاور امور بانوان فرماندهی انتظامی استان فارس با بیان اینکه معتقد است پلیس در کنار اقتدار و قاطعیت باید بتواند آرامش را نیز به مردم بازگرداند گفت: مأموریت پلیس تنها اجرای قانون نیست و در بسیاری از موقعیت‌ها، یک رفتار انسانی می‌تواند از تشدید بحران جلوگیری کند.

وی با بیان اینکه پیش از ورود به نیروی انتظامی، تصورش از پلیس بیشتر با دستور، قدرت و برخوردهای قاطعانه گره خورده بود، ادامه داد: در ذهن من، پلیس کسی بود که دستور می‌دهد و در موقعیت‌های سخت، با اقتدار و قدرت وارد عمل می‌شود و جایی برای احساسات یا حتی لبخند در این تصویر وجود نداشت. صادقی ادامه داد: تجربه حضور در مجموعه انتظامی به من نشان داد که اقتدار و مهربانی دو نقطه مقابل یکدیگر نیستند.

پلیس باید برای برقراری نظم قاطع باشد، اما وقتی با شهروندی مواجه می‌شود که گرفتار مشکل شده، باید بتواند با یک رفتار آرام و انسانی، امنیت و آرامش را به او برگرداند. نخستین روزهای لباس پلیس؛ میان ذوق و تردید مشاور امور بانوان فرماندهی انتظامی استان فارس درباره نخستین تجربه پوشیدن لباس پلیس نیز گفت: نخستین روز، ترکیبی از ذوق و تردید بود.

از یک سو احساس می‌کردم وارد ساختاری بزرگ و قدرتمند شده‌ام و از سوی دیگر این سؤال وجود داشت که آیا از عهده مسئولیتی که این لباس به همراه دارد برمی‌آیم یا واقعاً شایستگی پوشیدن آن را دارم. وی افزود: برای یک زن، مسئله دیگری هم وجود دارد و آن اینکه آیا جامعه، خانواده و حتی همکاران، او را به عنوان یک پلیس جدی خواهند گرفت یا نه.

هر بار که لباس پلیس را می‌پوشیدم، احساس می‌کردم باید ثابت کنم زن بودن از اقتدار پلیس کم نمی‌کند و مردم می‌توانند به یک پلیس زن همان اندازه اعتماد کنند. صادقی با تأکید بر اینکه حضور زنان در پلیس یک نیاز اجتماعی است، گفت: این حضور فقط به معنای اضافه شدن زنان به یک مجموعه نیست، بلکه بخشی از نیاز جامعه است که باید دیده شود.

وقتی زن پلیس، آرامش را به مأموریت می‌آورد وی درباره تفاوت توانمندی زنان و مردان در مأموریت‌های انتظامی نیز گفت: برخی مأموریت‌ها به توانایی‌هایی نیاز دارند که زنان می‌توانند در آنها بسیار موفق عمل کنند؛ به‌ویژه موقعیت‌هایی که جلب اعتماد افراد، مدیریت بحران‌های عاطفی و توجه به جزئیات اهمیت دارد. مشاور امور بانوان فرماندهی انتظامی استان فارس ادامه داد: در مواجهه با زنان آسیب‌دیده یا کودکان و نوجوانان، حضور یک پلیس زن می‌تواند فضای امن‌تری ایجاد کند و میزان تنش را کاهش دهد.

زنان معمولاً در تشخیص جزئیات رفتاری و زبان بدن نیز دقت بالایی دارند و این موضوع در برخی فرایندهای انتظامی و حتی هنگام گفت‌وگو با افراد، اهمیت زیادی پیدا می‌کند. زن بودن را حذف نکردم، اقتدار را یاد گرفتم صادقی درباره نسبت میان هویت زنانه و اقتدار پلیس اظهار کرد: هیچ‌وقت تلاش نکردم لطافت و زن بودنم را کنار بگذارم.

آنچه در طول سال‌ها یاد گرفتم این بود که بدانم در چه موقعیتی باید قاطع باشم و در چه موقعیتی باید انسانی‌تر و همراه‌تر رفتار کنم. وی افزود: در محیط کار، قانون، عقل و فرمان باید تعیین‌کننده باشد و احساسات نباید مسیر تصمیم‌گیری را تغییر دهد؛ اما در مواجهه با مردم، فهم شرایط و همراهی با آنها اهمیت دارد.

لطافت زنانه از بین نرفته است، بلکه یاد گرفته‌ام آن را در کنار اقتدار مدیریت کنم. مشاور امور بانوان فرماندهی انتظامی استان فارس خاطرنشان کرد: یک زن می‌تواند همسر، دوست و مادری مهربان باشد و در عین حال در جایگاه پلیس، اقتدار و مدیریت لازم را داشته باشد.

این دو ویژگی در تضاد با یکدیگر نیستند. پلیس بودن برای قدرت نیست صادقی درباره اینکه اگر فرزندش روزی بخواهد پلیس شود، چه توصیه‌ای به او خواهد داشت، گفت: نخستین حرفم این است که برای هیجان لباس یا قدرت آن وارد این حرفه نشود، بلکه باید علاقه به خدمت داشته باشد.

وی ادامه داد: پلیس باید علاقه‌مند به کشور، حل مشکلات مردم، جلوگیری از آسیب و برقراری عدالت برای کسانی باشد که شاید هیچ پناه دیگری ندارند و به پلیس مراجعه می‌کنند. این مسیر سخت است و فرد باید بتواند در دنیایی از تناقض‌ها زندگی کند، بدون اینکه قلبش را از مهربانی و انسانیت خالی کند.

صادقی در پایان گفت: پلیس بودن یعنی تحمل کردن سختی‌ها برای آرامش دیگران. پ شت لباس پلیس؛ صبر و همدلی در کنار اقتدار ستوان دوم سعیده احمدی با اشاره به تصویری که پیش از ورود به نیروی انتظامی از پلیس داشته است، گفت: پیش از ورود به این شغل، پلیس را بیشتر نماد قانون، اقتدار و جدیت می‌دیدم؛ فردی که باید در شرایط سخت تصمیم بگیرد و از مردم محافظت کند، اما پس از ورود به این مسیر و پوشیدن لباس پلیس متوجه شدم پشت این لباس، فقط اقتدار نیست، بلکه صبر، مسئولیت‌پذیری، همدلی و فداکاری نیز وجود دارد.

وی افزود: امروز نگاه من به پلیس بسیار عمیق‌تر شده و فهمیده‌ام پلیس بودن فقط یک شغل نیست، بلکه تعهد و احساس مسئولیت‌پذیری بسیار بالایی است. احمدی درباره نخستین روز پوشیدن لباس پلیس نیز اظهار کرد: در آن روز ترکیبی از نگرانی، استرس، ذوق، هیجان و افتخار را تجربه می‌کردم.

در کنار همه این احساسات، نگران مسئولیت سنگینی بودم که این لباس بر دوشم گذاشته بود و با خودم فکر می‌کردم آیا می‌توانم از عهده این مسئولیت برآیم یا نه. این پلیس زن ادامه داد: این لباس برای من بسیار سنگین بود؛ نه از نظر وزن، بلکه به دلیل مسئولیتی که با خود داشت و امیدوار بودم بتوانم از عهده این مسئولیت سنگین برآیم.

چرا تصویر پلیس هنوز مردانه است؟ وی درباره متفاوت بودن حضور زنان در حرفه پلیس گفت: وقتی نام پلیس را می‌شنویم، معمولاً تصویر یک مرد در ذهنمان شکل می‌گیرد، چراکه پلیس با اقتدار، امنیت و مأموریت‌های سخت شناخته شده است، اما تجربه نشان داده برای انجام مأموریت‌های پلیسی نمی‌توان فقط به ظرفیت مردان بسنده کرد.

احمدی افزود: در بسیاری از مأموریت‌ها، زنان می‌توانند نقش مؤثری داشته باشند و حتی برخی مأموریت‌ها را بهتر انجام دهند؛ چراکه آرامش، همدلی و دقت زنان در کنار توانمندی ذهنی آنها می‌تواند در پیشبرد مأموریت‌ها بسیار مؤثر باشد. وی با اشاره به نقش زنان در حوزه مشاوره و تعامل با مردم عنوان کرد: زنان در کارهای مشاوره‌ای، برخی فعالیت‌های سیستمی و اداری عملکرد بسیار خوبی دارند؛ چراکه صبر و حوصله، قدرت همدلی و توانایی تعامل با مردم می‌تواند به حل مسائل کمک کند.

این پلیس زن ادامه داد: در بخش مشاوره کلانتری‌ها، زنان توانسته‌اند عملکرد خوبی داشته باشند و حدود ۶۰ درصد پرونده‌ها با استفاده از مشاوره‌های انجام‌شده در کلانتری‌ها به صلح و سازش می‌رسد که نشان‌دهنده اثرگذاری این ظرفیت در حل‌وفصل پرونده‌هاست. زن پلیس؛ مقتدر اما همچنان لطیف احمدی درباره نسبت میان زنانگی و اقتدار در حرفه پلیس نیز اظهار کرد: ورود به شغل پلیسی به معنای کنار گذاشتن لطافت و احساسات زنانه نیست.

در مدت فعالیت خود تلاش کرده‌ام میان این دو تعادل برقرار کنم و حتی احساس زنانگی و بخش‌هایی از هویت زنانه‌ام را تقویت کرده‌ام. وی ادامه داد: یک زن پلیس می‌تواند هم مقتدر باشد و هم لطیف و این دو ویژگی الزاماً در مقابل یکدیگر قرار ندارند.

می‌توان در عین داشتن اقتدار لازم برای انجام وظیفه، لطافت و احساسات انسانی را نیز حفظ کرد. این پلیس زن درباره توصیه خود به فرزندش در صورت انتخاب حرفه پلیس گفت: اگر فرزندم روزی تصمیم بگیرد پلیس شود، از تصمیم او استقبال می‌کنم، اما به او می‌گویم پیش از آنکه به این لباس و شغل فکر کنی، به مسئولیتی که همراه آن است فکر کن.

احمدی افزود: تو قرار است نماد یک جامعه باشی و رفتار، اخلاق و گفتارت می‌تواند تصویری از مجموعه‌ای باشد که در آن خدمت می‌کنی؛ بنابراین باید از خودت بپرسی آیا می‌توانی از عهده چنین مسئولیتی برآیی؟ قوی بودن یعنی مدیریت احساسات وی سخت‌ترین چیزی را که طی سال‌های خدمت آموخته، مدیریت احساسات در شرایط دشوار دانست و گفت: در این شغل باید یاد بگیرم که همیشه احساساتم تصمیم‌گیرنده نباشند.

باید بتوانم در شرایط سخت آرام بمانم، احساساتم را مدیریت کنم و همان لحظه تصمیم درست بگیرم. احمدی خاطرنشان کرد: حتی وقتی از نظر روحی شرایط خوبی ندارم، باید تلاش کنم وضعیت شخصی خودم را کنار بگذارم، کار مردم و وظیفه‌ام را در اولویت قرار دهم و در همان لحظه درست‌ترین تصمیم را بگیرم.

این کار آسانی نیست، اما بخشی از مسئولیت یک پلیس است. وی در پایان، قوی بودن را نه به معنای نداشتن احساسات، بلکه توانایی انجام درست مسئولیت در کنار همه احساسات انسانی دانست و افزود: قوی بودن یعنی با وجود تمام احساسات خوب و بدی که تجربه می‌کنیم، مسئولیت خود را به درستی انجام دهیم.

مهم‌ترین رکن یک پلیس، مسئولیت‌پذیری و دلسوزی است و هدف باید انجام درست وظیفه با در نظر گرفتن رضایت خدا و داشتن وجدان کاری باشد. احمدی گفت: خوشحالم که تاکنون در شغلم تلاش کرده‌ام در هر قدم خدا را در نظر بگیرم و وجدان کاری داشته باشم و هر کاری که از دستم برمی‌آید برای مردمم انجام دهم.

امیدوارم همه پلیس‌ها چنین نگاهی داشته باشند و در انجام وظایف خود، خدا و رضایت مردم را در نظر بگیرند.