قیمت لحظهایهمه قیمتها
گیلان و آینده‌ای که پیر می‌شود؛ سالمندان را چگونه ببینیم؟
سهم بالای سالمندان درگیلان، ضرورت بازنگری درخدمات شهری، سلامت، رفاه و مشارکت اجتماعی آنان را دوچندان کرده است.
به گزارش خبرگزاری ۶۰ثانیه، در فرهنگ ایرانی ـ اسلامی، سالمند تنها کسی نیست که سال‌های بیشتری از عمرش گذشته است، بلکه بخشی از حافظه خانواده و جامعه است؛ کسی که تجربه کرده، دیده و در بسیاری از بزنگاه‌های زندگی، چیزهایی آموخته که در هیچ کتابی نمی‌توان به‌سادگی پیدا کرد. احترام به بزرگ‌ترها و شنیدن حرف کسانی که سال‌ها تجربه پشت سر گذاشته‌اند، در فرهنگ ما سابقه‌ای طولانی دارد، اما جامعه امروز با گذشته تفاوت کرده است، جمعیت کشور در حال پیرشدن است، خانواده‌ها کوچک‌تر شده‌اند و طول عمر نیز افزایش یافته است، در چنین شرایطی دیگر نمی‌توان سالمندی را فقط در قاب احترام و تکریم خلاصه کرد.
حالا سؤال مهم‌تری پیش روی ماست؛ آیا بازنشستگی باید به معنای کنار رفتن از جامعه باشد؟ آیا فردی که سال‌ها کار کرده، بعد از بازنشستگی فقط باید دریافت‌کننده مستمری و خدمات درمانی باشد؟
یا می‌توان از تجربه و توانایی او برای جامعه استفاده کرد؟ تجربه کشورهای مختلف نشان می‌دهد افزایش سن لزوماً به معنای پایان فعالیت اجتماعی نیست، بسیاری از سالمندان، اگر از سلامت و توانایی لازم برخوردار باشند و خودشان نیز تمایل داشته باشند، می‌توانند همچنان در جامعه نقش داشته باشند؛ گاهی در قالب شغل، گاهی مشاوره، آموزش، فعالیت اجتماعی و گاهی فقط با انتقال تجربه به نسل بعد، این نگاه، با توجه به شرایط جمعیتی ایران، اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.
شعار امسال هفته سالمندان، «عصر زندگی طولانی‌تر؛ بازاندیشی در نظام‌ها برای زندگی بهتر»، نیز به همین موضوع اشاره دارد؛ اینکه با افزایش طول عمر، بسیاری از سازوکارهای اجتماعی، اقتصادی، سلامت، رفاهی و حتی شهری باید متناسب با شرایط جدید تغییر کنند. سالمند فقط دریافت‌کننده خدمت نیست در سال‌های اخیر، نگاه به سالمندی در بسیاری از کشورها تغییر کرده است، سالمند دیگر فقط فردی نیازمند مراقبت و درمان دیده نمی‌شود و مفهوم «سالمند فعال» بیش از گذشته مورد توجه قرار گرفته است.
سازمان جهانی بهداشت نیز سالمندی سالم را تنها به نبود بیماری محدود نمی‌کند و بر توانایی فرد برای زندگی مستقل، مشارکت در جامعه و انجام فعالیت‌هایی که برایش ارزشمند است تأکید دارد. این یعنی یک معلم بازنشسته می‌تواند همچنان آموزش دهد، یک مهندس می‌تواند مشاور جوان‌ترها باشد، یک کشاورز می‌تواند تجربه سال‌ها کار خود را به نسل بعد منتقل کند و یک صنعتگر بازنشسته می‌تواند در یک کارگاه کوچک، بخشی از مهارت‌هایش را به جوانان بیاموزد.
قرار نیست فرد سالمند دوباره همان کار و همان فشار دوران اشتغال را تجربه کند، بلکه حرف اصلی این است که اگر توان و علاقه‌ای وجود دارد، فرصت متناسب با شرایط او هم وجود داشته باشد. تجربه ژاپن؛ بازنشستگی به معنای کنار رفتن نیست ژاپن یکی از کشورهایی است که به دلیل سالمندی جمعیت، سال‌هاست با این موضوع دست‌وپنجه نرم می‌کند، این کشور تلاش کرده راه‌هایی برای ادامه فعالیت سالمندان فراهم کند و کارفرمایان را به حفظ اشتغال افراد تا 65 سالگی تشویق کرده است، از سال 2021 نیز سازوکارهایی برای فراهم کردن فرصت فعالیت تا 70 سالگی در قالب‌های مختلف پیش‌بینی شده است.
آمارها نیز نشان می‌دهد سالمندان سهم قابل توجهی از بازار کار ژاپن را تشکیل می‌دهند، در سال 2024، افراد 65 ساله و بیشتر 13.6 درصد نیروی کار این کشور را تشکیل داده‌اند و نرخ مشارکت اقتصادی افراد 65 تا 69 ساله به 54.9 درصد رسیده است. البته قرار نیست تجربه ژاپن عیناً در ایران اجرا شود و اساساً شرایط دو کشور یکسان نیست، نکته مهم، پرسشی است که این تجربه پیش روی ما می‌گذارد: چرا از فردی که چند دهه تجربه کاری و اجتماعی دارد، فقط به عنوان دریافت‌کننده مستمری یا خدمات درمانی یاد کنیم؟
