میراث تاریخی جای آزمون‌وخطا نیست؛ هشدار درباره واگذاری بناهای گرگان

به گزارش خبرگزاری ۶۰ثانیه، هامان هاشمی امروز در نشست بررسی ظرفیت‌های میراث فرهنگی و بافت تاریخی گرگان اظهار کرد: در راستای شناخت ظرفیت‌های میراث فرهنگی استان، کنگره‌ای با عنوان «معماری ایران؛ پنجره‌ای رو به معماری» برگزار شد که در آن جمعی از دانشجویان دانشکده‌های معماری و استادان شناخته‌شده معماری کشور حضور داشتند و تعدادی از استادان خارجی نیز در این رویداد شرکت کردند.

عضو هیئت‌نمایندگان اتاق بازرگانی گرگان افزود: یکی از برنامه‌های پیش‌بینی‌شده در این کنگره، بازدید از بافت تاریخی گرگان با حضور استادان و راهنمایان بود و در جریان این بازدید، یکی از استادان برجسته معماری لبنان پس از مشاهده محلات تاریخی گرگان، نکته قابل‌تأملی را مطرح کرد.

وی ادامه داد: این استاد معماری با مشاهده ساختار محلات تاریخی گرگان عنوان کرد که این شهر می‌تواند به‌عنوان سندی از شیعه‌نشینی در خاورمیانه مورد توجه قرار گیرد؛ چراکه در ساختار تاریخی محلات گرگان، تکایا نقش محوری داشته‌اند و شکل‌گیری بسیاری از محلات حول این فضاها صورت گرفته است.

هاشمی با بیان اینکه این ویژگی کمتر مورد توجه قرار گرفته است، گفت: در بسیاری از محلات تاریخی گرگان ابتدا تکایا برای برگزاری آیین‌های عزاداری و بزرگداشت واقعه کربلا شکل گرفته و سپس خانه‌ها پیرامون این هسته اجتماعی ساخته شده‌اند؛ موضوعی که می‌تواند یکی از ظرفیت‌های مهم فرهنگی و تاریخی شهر گرگان باشد.

وی با اشاره به ضرورت توجه بیشتر به تاریخ ایران پس از اسلام تصریح کرد: اگر این ظرفیت در کنار تأکیدات مقام معظم رهبری بر ضرورت توجه به تاریخ پس از اسلام مورد توجه قرار گیرد، اهمیت بافت تاریخی گرگان دوچندان خواهد شد.

عضو هیئت نمایندگان اتاق بازرگانی گرگان با تأکید بر اینکه بافت تاریخی تنها یک ظرفیت گردشگری نیست، اظهار کرد: این آثار به‌عنوان یک امانت تاریخی در اختیار مدیران و نسل امروز قرار گرفته‌اند و باید با صیانت و حفاظت مناسب به نسل آینده تحویل داده شوند.

هاشمی یکی از الزامات احیای بافت تاریخی را توجه به شناسنامه و هویت بناهای تاریخی دانست و افزود: هر یک از این خانه‌های قدیمی دارای شناسنامه‌ای هستند و سال‌ها زندگی، فرهنگ و خاطره در پس آجرها و خشت‌های آنها جریان داشته است؛ بنابراین احیای آنها صرفاً به معنای مرمت یک ساختمان نیست، بلکه حفظ بخشی از هویت تاریخی و اجتماعی شهر است.

وی همچنین بر ضرورت اهلیت‌سنجی در واگذاری املاک تاریخی تأکید کرد و گفت: با توجه به املاک و بناهای تاریخی که در اختیار اوقاف قرار دارد، اهلیت‌سنجی افراد و مجموعه‌هایی که قرار است این بناها به آنها واگذار شود، یک ضرورت جدی است.

هاشمی ادامه داد: باید سازوکاری ایجاد شود که ضمن توجه به احیا، بازسازی و بازآفرینی بناهای تاریخی، سرمایه‌گذارانی وارد این حوزه شوند که صلاحیت و اهلیت آنها برای حفظ و بهره‌برداری صحیح از این املاک احراز شده باشد.

وی پیشنهاد تشکیل کمیته‌ای مشترک برای شناسایی سرمایه‌گذاران واجد شرایط را مطرح کرد و گفت: می‌توان با همکاری مجموعه اوقاف و بخش خصوصی، کمیته‌ای برای بررسی و شناسایی سرمایه‌گذاران واجد اهلیت تشکیل داد تا واگذاری املاک تاریخی با دقت بیشتری انجام شود و سرمایه‌گذاری در این بناها به حفظ هویت تاریخی شهر منجر شود.

عضو هیئت نمایندگان اتاق بازرگانی گرگان با اشاره به ظرفیت‌های بخش خصوصی برای ورود به حوزه احیای بناهای تاریخی افزود: بخش خصوصی می‌تواند در کنار دستگاه‌های متولی، نقش مؤثری در زنده‌سازی این بناها داشته باشد، اما شرط آن این است که سرمایه‌گذار علاوه بر توان مالی، نگاه و اهلیت لازم برای صیانت از ارزش تاریخی ملک را نیز داشته باشد.

هاشمی در بخش دیگری از سخنان خود با تأکید بر حساسیت مدیریت میراث تاریخی گفت: بسیاری از اشتباهات مدیریتی در حوزه‌های مختلف کشور با صرف هزینه قابل جبران است؛ اگر در یک پروژه سرمایه‌گذاری یا زیرساختی اشتباهی رخ دهد، می‌توان با هزینه و اصلاح مسیر آن را جبران کرد، اما درباره میراث تاریخی چنین امکانی وجود ندارد.

وی خاطرنشان کرد: تنها چیزی که در کشور قابل بازگشت نیست، میراث تاریخی ماست؛ اگر یک خانه تاریخی تخریب شود، با هیچ سرمایه و پولی نمی‌توان همان اثر تاریخی را دوباره ساخت و اصالت آن را بازگرداند.

عضو هیئت نمایندگان اتاق بازرگانی گرگان تأکید کرد: میراث تاریخی امانتی است که نیاکان ما به نسل امروز سپرده‌اند و وظیفه ما این است که با پاسداشت، حفاظت و احیای اصولی آن، این امانت را سالم و با هویت واقعی خود به نسل‌های آینده تحویل دهیم.