معاون استاندار کردستان از پرداخت‌نشدن دست‌کم 70 درصد تعهدات چهار سال اخیر در قبال کتابخانه‌های عمومی خبر داد.
به گزارش خبرگزاری ۶۰ثانیه، کتابخانه‌های عمومی تنها محل نگهداری و امانت کتاب نیستند؛ این مراکز می‌توانند به پایگاه‌های یادگیری، پرورش اندیشه، رشد فرهنگی و تقویت سرمایه اجتماعی تبدیل شوند. با این حال، تحقق چنین نقشی به تأمین منابع مالی، توسعه زیرساخت‌ها، گسترش خدمات و مشارکت جدی دستگاه‌های مسئول نیاز دارد؛ موضوعی که با استمرار تعهدات مالی و عمل به مسئولیت‌های قانونی پیوند خورده است.
در کردستان، استانی که سابقه‌ای دیرینه در فرهنگ، ادبیات و فعالیت‌های علمی دارد، توسعه کتابخانه‌های عمومی و تقویت فرهنگ مطالعه همچنان از موضوعات مهم فرهنگی به شمار می‌رود. در این میان، تأمین منابع مالی کتابخانه‌ها و تعیین تکلیف تعهدات شهرداری‌ها، یکی از مسائلی است که می‌تواند بر برنامه‌ریزی و کیفیت خدمات این مراکز اثر بگذارد.
دومین جلسه انجمن کتابخانه‌های عمومی استان کردستان در سال جاری، با محوریت بررسی وضعیت کتابخانه‌ها و مسائل فرهنگی شهرستان سنندج، به ریاست علی‌اکبر ورمقانی، معاون سیاسی، امنیتی و اجتماعی استاندار کردستان، و با حضور مدیرکل کتابخانه‌های عمومی استان، فرماندار سنندج و اعضای حقیقی و حقوقی انجمن در محل استانداری برگزار شد؛ جلسه‌ای که در آن، موضوع بدهی شهرداری سنندج به کتابخانه‌های عمومی و ضرورت تعیین تکلیف تعهدات مالی، در کنار راهکارهای توسعه فرهنگ کتابخوانی مورد تأکید قرار گرفت.
تعهدات شهرداری سنندج تعیین تکلیف شود
علی‌اکبر ورمقانی، معاون سیاسی، امنیتی و اجتماعی استاندار کردستان، در این جلسه با اشاره به بدهی شهرداری سنندج به کتابخانه‌های عمومی در فاصله سال‌های 1384 تا 1405 اظهار کرد: روند پرداخت تعهدات شهرداری سنندج به کتابخانه‌ها، به‌ویژه در دو سال اخیر، سیر نزولی داشته است.
وی افزود: در چهار سال اخیر، حداقل 70 درصد از تعهدات موجود در قبال کتابخانه‌های استان پرداخت نشده و این مسئله نیازمند رسیدگی و تعیین تکلیف جدی است.
این اظهارات، موضوع تأمین منابع مالی کتابخانه‌های عمومی و ضرورت روشن شدن وضعیت تعهدات انباشته‌شده را به یکی از محورهای اصلی جلسه تبدیل کرد. پرداخت به‌موقع منابع قانونی و تعیین تکلیف مطالبات، از جمله موضوعاتی است که می‌تواند بر توان برنامه‌ریزی نهادهای فرهنگی و استمرار خدمات آنها اثرگذار باشد.
ورمقانی با تأکید بر اینکه حمایت از کتابخانه‌ها و فعالیت‌های فرهنگی نوعی سرمایه‌گذاری برای ارتقای سطح فرهنگی جامعه است، گفت: دستگاه‌های متولی باید در چارچوب قانون نسبت به انجام تعهدات خود اقدام کنند و فرمانداران نیز سهم انجمن کتابخانه‌ها را در اولویت تخصیص اعتبارات شهرستانی قرار دهند.
تأکید معاون استاندار بر انجام تعهدات قانونی، در شرایطی مطرح می‌شود که کتابخانه‌های عمومی برای توسعه خدمات، اجرای برنامه‌های فرهنگی، تأمین نیازهای مخاطبان و پاسخ‌گویی به مطالبات شهروندان به منابع مالی پایدار نیاز دارند.
با این حال، در اطلاعات ارائه‌شده از جلسه، رقم دقیق بدهی شهرداری سنندج، میزان تعهدات پرداخت‌نشده به تفکیک سال و برنامه زمان‌بندی تسویه مطالبات اعلام نشده است؛ جزئیاتی که انتشار آنها می‌تواند به روشن شدن ابعاد مالی موضوع و ارزیابی دقیق‌تر وضعیت تعهدات کمک کند.
معاون سیاسی، امنیتی و اجتماعی استاندار کردستان در ادامه با اشاره به پیشینه فرهنگی استان اظهار کرد: کردستان از گذشته به‌عنوان استانی فرهنگی و اهل کتاب و مطالعه شناخته شده است و باید با بهره‌گیری از ظرفیت انجمن‌های کتابخانه‌ها، شهرداری‌ها، فرمانداران، خیرین و دستگاه‌های فرهنگی، فرهنگ کتابخوانی را در شهرها و روستاهای استان بیش از پیش تقویت کنیم.
وی با بیان اینکه حوزه کتاب و کتابخوانی با عقب‌ماندگی‌هایی مواجه است، بر ضرورت حضور جدی‌تر انجمن‌های کتابخانه‌های عمومی در سطح استان و شهرستان‌ها برای برنامه‌ریزی و احیای فرهنگ مطالعه در جامعه تأکید کرد.
این اظهارات نشان می‌دهد که توسعه کتابخوانی تنها به افزایش تعداد کتابخانه‌ها یا تأمین منابع محدود نمی‌شود؛ بلکه به برنامه‌ریزی مستمر، دسترسی آسان مردم به خدمات کتابخانه‌ای، افزایش جذابیت فعالیت‌های فرهنگی و هماهنگی میان دستگاه‌های مسئول نیز نیاز دارد.
کتابخانه‌های عمومی زمانی می‌توانند به بخش مؤثرتری از زندگی روزمره مردم تبدیل شوند که خدمات آنها متناسب با نیازهای گروه‌های مختلف، از کودکان و نوجوانان تا دانشجویان، پژوهشگران و خانواده‌ها، طراحی شود و برنامه‌های فرهنگی نیز از حالت مقطعی خارج شده و استمرار پیدا کند.
ورمقانی همچنین بر تقویت نقش خیرین در توسعه کتابخانه‌های عمومی تأکید کرد و گفت: باید خیرین علاقه‌مند و دغدغه‌مند در حوزه کتاب و فرهنگ در شهرستان‌ها شناسایی شوند و زمینه مشارکت بیشتر آنان فراهم شود.
وی استفاده از ظرفیت بنیادها، نهادهای خیریه و منابع ملی را نیز مورد تأکید قرار داد و توسعه کتابخانه‌ها در مناطق روستایی را ضروری دانست.
به گفته معاون استاندار کردستان، باید تلاش شود فرهنگ مطالعه بار دیگر به دغدغه و مطالبه‌ای عمومی در شهرها و روستاهای استان تبدیل شود.
وی همچنین بر ظرفیت برنامه‌های فرهنگی برای معرفی کتاب و ترویج مطالعه تأکید کرد و برگزاری نمایشگاه‌ها، همایش‌ها، یادواره‌های شهدا و دیگر رویدادهای فرهنگی را فرصتی برای معرفی کتاب و حمایت از کتابخانه‌های عمومی دانست.
جلب مشارکت خیرین، در صورت همراهی با برنامه‌ریزی مشخص و شفافیت در نحوه هزینه‌کرد منابع، می‌تواند به توسعه فضاهای کتابخانه‌ای، تجهیز مراکز موجود و گسترش برنامه‌های فرهنگی کمک کند. با این حال، مشارکت خیرین نباید جایگزین انجام تعهدات قانونی دستگاه‌های مسئول شود؛ بلکه می‌تواند در کنار منابع عمومی، ظرفیت بیشتری برای توسعه خدمات فراهم کند.
از سوی دیگر، توسعه کتابخانه‌های روستایی نیازمند توجه هم‌زمان به فضای فیزیکی، دسترسی به منابع به‌روز، نیروی انسانی و تناسب خدمات با نیازهای فرهنگی و آموزشی ساکنان این مناطق است.
ارزیابی وضعیت کتابخانه‌های سنندج و بررسی راهکارهای توسعه خدمات
معصومه حسنی خونسار، مدیرکل کتابخانه‌های عمومی استان کردستان نیز در این جلسه اظهار کرد: جلسات انجمن کتابخانه‌های عمومی استان در سال جاری با محوریت ارزیابی عملکرد و بررسی مسائل و مشکلات کتابخانه‌های عمومی شهرستان‌ها پیگیری می‌شود.
وی هدف از این اقدام را آشنایی با چالش‌های کتابخانه‌های عمومی و تلاش برای دستیابی به راهکارهای عملی برای رفع مشکلات عنوان کرد و افزود: گسترش دامنه خدمات و ترویج فرهنگ کتاب و کتابخوانی از برنامه‌های اولویت‌دار اداره‌کل کتابخانه‌های عمومی استان است.
مدیرکل کتابخانه‌های عمومی کردستان در ادامه گزارشی از وضعیت کتابخانه‌های عمومی شهرستان سنندج ارائه کرد و بر ضرورت توسعه خدمات کتابخانه‌ای و تقویت برنامه‌های فرهنگی و ترویجی در این شهرستان تأکید داشت.
برگزاری جلسات ارزیابی در سطح شهرستان‌ها می‌تواند زمینه شناسایی دقیق‌تر مشکلات و تعیین اولویت‌های اجرایی را فراهم کند؛ به‌ویژه اگر نتایج بررسی‌ها به برنامه‌های مشخص، تعیین مسئول اجرا و زمان‌بندی برای رفع موانع منجر شود.
در این مسیر بررسی وضعیت فضاهای کتابخانه‌ای، میزان استفاده شهروندان از خدمات، نیازهای تجهیزاتی و منابع مطالعاتی و همچنین موانع مالی، می‌تواند به تصمیم‌گیری دقیق‌تر برای توسعه خدمات کمک کند.
فرماندار سنندج: ظرفیت‌های فرهنگی باید به برنامه‌های اثرگذار تبدیل شود
سید غریب سجادی، فرماندار شهرستان سنندج، نیز با تأکید بر ضرورت توجه ویژه به حوزه کتاب و کتابخوانی اظهار کرد: شناسایی نیازها، ظرفیت‌ها و پتانسیل‌های موجود در حوزه ادبیات و فرهنگ می‌تواند زمینه‌ساز برنامه‌ریزی مؤثرتر برای توسعه فعالیت‌های فرهنگی و ترویج فرهنگ مطالعه باشد.
وی افزود: حوزه کتاب و کتابخوانی نیازمند توجه خاص در استان است و باید با بهره‌گیری از ظرفیت دستگاه‌های اجرایی، نهادهای فرهنگی، خیرین و مجموعه‌های مردمی، زمینه تقویت برنامه‌های مرتبط با کتاب و کتابخوانی فراهم شود.
فرماندار سنندج همچنین بر برگزاری برنامه‌های شاخص فرهنگی با محوریت کتاب و کتابخوانی تأکید کرد و گفت: اجرای برنامه‌های فرهنگی اثرگذار و هدفمند می‌تواند نقش مهمی در ایجاد انگیزه برای مطالعه و ارتقای جایگاه کتاب و کتابخوانی در جامعه داشته باشد.
تأکید فرماندار بر شناسایی ظرفیت‌ها و اجرای برنامه‌های هدفمند، بر ضرورت هماهنگی میان دستگاه‌های فرهنگی و اجرایی دلالت دارد. بهره‌گیری از این ظرفیت‌ها زمانی نتیجه‌بخش خواهد بود که برنامه‌های فرهنگی بر اساس نیازهای واقعی مخاطبان طراحی شوند و میزان اثرگذاری آنها نیز مورد ارزیابی قرار گیرد.
رونمایی از کتاب «از رقابت تا اقتدار» در حاشیه جلسه
در پایان دومین جلسه انجمن کتابخانه‌های عمومی استان کردستان در سال جاری، از کتاب «از رقابت تا اقتدار» با موضوع تکنیک‌های حرفه‌ای برای موفقیت در انتخابات شوراهای اسلامی شهر و روستا رونمایی شد.
این اثر با موضوع انتخابات شوراهای اسلامی شهر و روستا، در کنار مباحث مطرح‌شده درباره توسعه کتابخانه‌ها و ترویج فرهنگ مطالعه، بخش پایانی برنامه این جلسه بود.
سنندج 15 کتابخانه نهادی و 7 کتابخانه مشارکتی دارد
بر اساس اطلاعات ارائه‌شده، شهرستان سنندج دارای 15 باب کتابخانه نهادی است که 9 باب آن در مناطق شهری و 6 باب در مناطق روستایی قرار دارد. همچنین 7 باب کتابخانه مشارکتی در این شهرستان فعالیت می‌کنند.
این ظرفیت کتابخانه‌ای، زیرساختی برای توسعه خدمات فرهنگی و گسترش دسترسی شهروندان به منابع مطالعاتی فراهم کرده است؛ با این حال، ارزیابی وضعیت کتابخانه‌ها تنها با شمارش مراکز موجود کامل نمی‌شود و شاخص‌هایی مانند پراکندگی جغرافیایی، میزان دسترسی جمعیت روستایی، وضعیت فضا و تجهیزات، تنوع منابع و میزان استقبال مخاطبان نیز باید مورد توجه قرار گیرد.
از تعهدات مالی تا مطالبه دسترسی بهتر مردم به کتاب
این گزارش می‌افزاید؛ آنچه در دومین جلسه انجمن کتابخانه‌های عمومی کردستان برجسته شد، پیوند میان تأمین منابع مالی، مسئولیت دستگاه‌های اجرایی و ضرورت تقویت فرهنگ کتابخوانی بود. از یک سو، معاون استاندار از پرداخت‌نشدن دست‌کم 70 درصد تعهدات چهار سال اخیر در قبال کتابخانه‌ها سخن گفت و از سوی دیگر، مدیرکل کتابخانه‌های عمومی و فرماندار سنندج بر توسعه خدمات، شناسایی ظرفیت‌ها و اجرای برنامه‌های فرهنگی تأکید کردند.
این دو محور از یکدیگر جدا نیستند. برنامه‌ریزی برای توسعه خدمات کتابخانه‌ای، به‌ویژه در مناطق روستایی، بدون تعیین تکلیف منابع مالی و روشن شدن وضعیت تعهدات، با دشواری روبه‌رو خواهد شد.
در مقابل، تأمین منابع نیز زمانی به نتیجه مطلوب می‌رسد که با برنامه‌ای روشن برای بهبود خدمات و افزایش دسترسی مردم به کتاب همراه باشد.
در این میان، چند مطالبه همچنان نیازمند پاسخ روشن است: میزان دقیق بدهی شهرداری سنندج به کتابخانه‌های عمومی چقدر است؟ چه برنامه و زمان‌بندی مشخصی برای تعیین تکلیف تعهدات پرداخت‌نشده وجود دارد؟
سهم کتابخانه‌ها از اعتبارات شهرستانی چگونه تعیین می‌شود؟ و چه برنامه‌ای برای تقویت کتابخانه‌های روستایی و ارتقای کیفیت خدمات آنها در نظر گرفته شده است؟
انتشار آمار شفاف درباره میزان مطالبات، پرداخت‌های انجام‌شده و تعهدات باقی‌مانده، در کنار اعلام برنامه اجرایی برای توسعه کتابخانه‌ها، می‌تواند امکان ارزیابی عملکرد دستگاه‌های مسئول را فراهم کند. همچنین ارائه گزارش‌های دوره‌ای از وضعیت کتابخانه‌ها و میزان تحقق برنامه‌های فرهنگی، به پاسخ‌گویی بیشتر و هدفمند شدن تصمیم‌ها کمک خواهد کرد.
در نهایت، توسعه فرهنگ کتابخوانی تنها با توصیه به مطالعه محقق نمی‌شود؛ این هدف به زیرساخت مناسب، منابع مالی پایدار، مدیریت پاسخ‌گو و برنامه‌های فرهنگی مستمر نیاز دارد. تعیین تکلیف تعهدات مالی کتابخانه‌ها و تبدیل مصوبات و تأکیدهای جلسات به اقدامات عملی، گامی ضروری برای آن است که کتابخانه‌های عمومی کردستان بتوانند سهم مؤثرتری در ارتقای فرهنگی جامعه ایفا کنند.
