سه سال است نام دانش‌آموزان لرستانی در جمع 10 نفر برتر کنکور دیده نمی‌شود.
به گزارش خبرگزاری ۶۰ثانیه، اسامی نفرات برتر کنکور امسال در حالی اعلام شد که برای سومین سال متوالی، نام هیچ دانش‌آموز لرستانی در میان 10 نفر برتر گروه‌های آزمایشی کنکور سراسری دیده نمی‌شود.
کنکور برای اهالی درس و مدرسه نامی آشنا و به‌اصطلاح، ماراتنی علمی است که در ایران و برخی کشورهای دیگر، با هدف پذیرش دانشجویان در دانشگاه‌ها و مراکز آموزش عالی برگزار می‌شود.
نخستین آزمون سراسری ورود به دانشگاه‌ها در ایران سال 1348 برگزار شد. این روند تا پیش از انقلاب ادامه داشت و هر سال، فارغ‌التحصیلان دبیرستانی برای ورود به دانشگاه‌ها با یکدیگر رقابت می‌کردند؛ رقابتی که در آن، شماری از داوطلبان پشت سد کنکور می‌ماندند.
پس از پیروزی انقلاب اسلامی نیز، به‌جز وقفه‌ای یکی‌دو ساله در جریان انقلاب فرهنگی، برگزاری کنکور ادامه یافت و نسل‌های مختلفی از جوانان برای ورود به رشته‌هایی مانند پزشکی، مهندسی، حقوق و دبیری به رقابت پرداختند.
لرستان؛ پای ثابت رقابت‌های کنکور سراسری
دانش‌آموزان لرستانی طی دهه‌های گذشته همواره در رقابت‌های کنکور سراسری حضور داشته‌اند. با وجود محدودیت‌ها و محرومیت‌هایی که این استان در چهار دهه اخیر تجربه کرده است، شماری از داوطلبان لرستانی توانسته‌اند در جمع نفرات برتر کنکور قرار بگیرند و نام استان را در فهرست برترین‌های این رقابت علمی ثبت کنند.
از دهه 1390 تاکنون، موفقیت دانش‌آموزان لرستانی در گروه‌های آزمایشی مختلف، نمونه‌های قابل‌توجهی داشته است؛ از جمله رتبه نهم گروه علوم تجربی از خرم‌آباد در سال 1402، رتبه نخست گروه زبان‌های خارجی از خرم‌آباد در همان سال، رتبه‌های چهارم و ششم گروه علوم تجربی از خرم‌آباد در سال 1393، رتبه سوم گروه علوم تجربی از بروجرد در سال 1392، رتبه هشتم گروه علوم تجربی از خرم‌آباد در سال 1390 و رتبه چهارم گروه زبان‌های خارجی از دورود در همان سال.
بااین‌حال، در سه دوره اخیر کنکور، یعنی سال‌های 1403، 1404 و 1405، نام دانش‌آموزان لرستانی در میان 10 نفر برتر گروه‌های آزمایشی دیده نشده است؛ افتی که ضرورت بررسی کارشناسی وضعیت آموزشی استان و شناسایی عوامل مؤثر بر این روند را دوچندان می‌کند.
تأثیر جنگ‌های اخیر، مجازی‌شدن آموزش در مقاطعی از سال تحصیلی، افزایش هزینه کلاس‌های کنکور و منابع کمک‌آموزشی و نابرابری در دسترسی به امکانات آموزشی، از جمله عواملی هستند که می‌توانند در بررسی وضعیت داوطلبان لرستانی مورد توجه قرار گیرند.
سایه جنگ بر آموزش دانش‌آموزان
در سال‌های اخیر، کشور با پیامدهای جنگ و حملات نظامی اسرائیل و آمریکا مواجه شده است؛ رخدادهایی که افزون بر خسارات جانی و مادی، بخش‌هایی از مراکز آموزشی، علمی و دانشگاهی را نیز تحت‌تأثیر قرار داده‌اند.
در شرایط جنگی، نگرانی خانواده‌ها درباره امنیت فرزندان، تعطیلی مدارس و تغییر شیوه آموزش می‌تواند روند تحصیل دانش‌آموزان را مختل کند. آموزش غیرحضوری نیز، به‌ویژه برای دانش‌آموزانی که به اینترنت پایدار، تجهیزات مناسب یا فضای آموزشی کافی در خانه دسترسی ندارند، ممکن است با دشواری‌هایی همراه شود.
کاهش تعامل مستقیم دانش‌آموز و معلم، اختلال در برنامه مطالعه و افزایش فشارهای روانی نیز از جمله پیامدهایی است که باید در ارزیابی کیفیت آموزش در چنین شرایطی بررسی شود.
این وضعیت برای داوطلبان کنکور اهمیت بیشتری دارد؛ زیرا آمادگی برای این آزمون به برنامه‌ریزی مستمر، دسترسی به منابع آموزشی و امکان مطالعه در شرایط نسبتاً پایدار نیاز دارد. هرگونه وقفه در آموزش یا برهم‌خوردن برنامه مطالعاتی می‌تواند روند آمادگی داوطلبان را دشوارتر کند.
لرستان نیز از پیامدهای جنگ و حملات هوایی در امان نبوده است. شهادت شماری از دانش‌آموزان و دانشجویان این استان، بخشی از خسارات انسانی این رخدادها را نشان می‌دهد.
بااین‌حال، برای سنجش میزان تأثیر جنگ بر نتایج کنکور لرستان، باید وضعیت تحصیلی داوطلبان، میزان اختلال در آموزش و تغییرات عملکرد آنان در دوره‌های مختلف به‌صورت دقیق بررسی شود.
هزینه‌های کنکور و نابرابری در دسترسی به آموزش
هزینه کلاس‌های کنکور، آزمون‌های آزمایشی و منابع مطالعاتی، یکی دیگر از موضوعاتی است که در بررسی فرصت‌های آموزشی داوطلبان باید مورد توجه قرار گیرد. افزایش هزینه‌های زندگی و رشد قیمت خدمات آموزشی و کتاب‌های کمک‌درسی، فشار بیشتری بر خانواده‌هایی وارد می‌کند که توان مالی محدودی دارند.
مؤسسات برگزارکننده آزمون‌های آزمایشی، مراکز مشاوره کنکور و ناشران کتاب‌های کمک‌آموزشی نیز از افزایش هزینه‌های اقتصادی تأثیر می‌پذیرند. در چنین شرایطی، تهیه مجموعه‌ای از منابع آموزشی و استفاده مستمر از خدمات مشاوره‌ای و آزمون‌های آزمایشی ممکن است برای همه خانواده‌ها امکان‌پذیر نباشد.
در کنار این مسائل، فعالیت مؤسساتی که با تبلیغات گسترده، خدمات یا منابع خود را به‌عنوان راهی تضمینی برای موفقیت در کنکور معرفی می‌کنند، نیازمند نظارت و ارزیابی دقیق است. دسترسی نابرابر به خدمات آموزشی و مشاوره‌ای می‌تواند فرصت رقابت برابر را محدود کند؛ هرچند برای نسبت‌دادن افت رتبه‌های برتر لرستان به این عامل، شواهد و داده‌های مشخصی لازم است.
افزایش هزینه‌های کاغذ، چاپ و توزیع نیز بر قیمت کتاب‌های کمک‌آموزشی اثر می‌گذارد. در نتیجه، دانش‌آموزان خانواده‌های کم‌برخوردار، به‌ویژه در مناطق محروم، ممکن است در تهیه منابع مورد نیاز خود با محدودیت بیشتری روبه‌رو شوند.
این مسئله ضرورت توجه به کیفیت آموزش مدارس دولتی، تقویت مشاوره تحصیلی رایگان و فراهم‌کردن دسترسی عادلانه‌تر به منابع آموزشی را برجسته می‌کند.
پزشکی و دیگر هیچ؟
تمرکز بر رشته‌های خاص، به‌ویژه گرایش گسترده به گروه علوم تجربی، از دیگر موضوعاتی است که می‌توان در بررسی وضعیت آموزشی داوطلبان استان به آن پرداخت. در سال‌های گذشته، رشته‌های پزشکی، دندان‌پزشکی، داروسازی و برخی رشته‌های پیراپزشکی به‌دلیل تصور برخورداری از بازار کار مناسب‌تر، مورد توجه بسیاری از داوطلبان و خانواده‌ها قرار گرفته‌اند.
این گرایش، در کنار توجه کمتر به برخی رشته‌های فنی، مهندسی و علوم انسانی، می‌تواند بر انتخاب رشته دانش‌آموزان و نحوه توزیع داوطلبان میان گروه‌های آزمایشی تأثیر بگذارد.
از سوی دیگر، پذیرش دانشجو در دوره‌های شهریه‌پرداز دانشگاه‌ها، اگرچه امکان ورود به آموزش عالی را برای گروهی از داوطلبان فراهم می‌کند، به‌دلیل هزینه‌های تحصیل ممکن است برای همه خانواده‌ها در دسترس نباشد. بنابراین، توان مالی خانواده‌ها می‌تواند در انتخاب مسیر تحصیلی و استفاده از برخی فرصت‌های آموزشی نقش داشته باشد؛ موضوعی که اهمیت حمایت از دانش‌آموزان مستعد و کم‌برخوردار را بیشتر می‌کند.
در کنار این عوامل، شرایط اقتصادی و اجتماعی خانواده‌ها، وضعیت اشتغال، امکانات مدارس، کیفیت تدریس، دسترسی به مشاوران تحصیلی و تفاوت امکانات آموزشی میان مناطق مختلف استان نیز باید در بررسی افت جایگاه دانش‌آموزان لرستانی مورد توجه قرار گیرد.
سه سال متوالی غیبت لرستان در میان 10 نفر برتر گروه‌های آزمایشی کنکور، صرفاً یک نتیجه آماری نیست؛ این وضعیت پرسشی جدی درباره کیفیت آموزش، فرصت‌های برابر و نحوه شناسایی و پرورش استعدادهای دانش‌آموزان استان مطرح می‌کند. پاسخ به این پرسش، به بررسی دقیق نتایج کنکور، مقایسه عملکرد مدارس و مناطق آموزشی، ارزیابی امکانات موجود و شناسایی موانع پیش‌روی داوطلبان نیاز دارد.
بازگشت دانش‌آموزان لرستانی به جمع نفرات برتر کنکور، پیش از هر چیز، مستلزم روشن‌شدن دلایل این افت و تدوین راهکارهایی متناسب با واقعیت‌های آموزشی استان است؛ مسیری که باید با مشارکت آموزش‌وپرورش، کارشناسان آموزشی، مدیران مدارس و خانواده‌ها دنبال شود.
گزارش از: مژگان شلکه بیرانوند
