قطع درختان 20 ساله فرهنگسرای قلم بهارستان، پرده از بحران مدیریت فضای سبز شهری نسیم‌شهر برداشت.
به گزارش خبرگزاری ۶۰ثانیه، در روزهایی که غرب استان تهران با چالش‌های متعدد زیست‌محیطی، فرونشست زمین، هجوم ریزگردها و فقر شدید سرانه فضای سبز دست‌وپنجه نرم می‌کند، رویدادی تلخ و بهت‌آور در نسیم‌شهر بار دیگر توجه افکار عمومی و فعالان محیط‌زیست را به شیوه حکمرانی شهری جلب کرد. درختان تناور و حدوداً بیست‌ساله‌ای که دهه‌ها نماد سرسبزی و مایه تلطیف هوای محوطه فرهنگسرای قلم و مجاورت پارک استاد شهریار بودند، در سایه سکوت و بی‌تدبیری مطلق، زیر تیغ تیز و بی‌رحم اره‌ها فرو ریختند تا پرونده‌ای تازه از تخریب منابع طبیعی شهری گشوده شود.
این تراژدی دردناک تنها حکایت از دست رفتن چند چوب خشکیده نیست، بلکه سند عینی زوال یک سرمایه ارزشمند عمومی است که در میان حلقه تنگ بی‌تفاوتی مدیریتی، پس از ماه‌ها تحمیل تشنگی مفرط، به مسلخ برده شد. ساختمان فرهنگسرای قلم که میزبان اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی شهرستان بهارستان نیز هست، باید کانون صیانت از روح فرهنگ و حیات مدنی باشد، اما در کمال ناباوری صحنه قلع‌وقمع اندام‌های سبز شهر شد.
سناریوی از پیش‌نوشته‌شده؛ تشنه نگه‌داشتن تا توجیه قلع‌وقمع
بررسی‌های میدانی نشان می‌دهد فرآیند خشکیدگی و حذف این درختان، حادثه‌ای ناگهانی نبوده بلکه حاصل روندی فرسایشی و ناشی از ترک‌فعل آشکار است. ساکنان و شاهدان محلی و کارکنان فعال در فرهنگسرای قلم تأیید می‌کنند که درختان این محوطه ماه‌ها با بحران بی‌آبی شدید دست‌وپنجه نرم می‌کردند و تشنگی ممتد، آرام‌آرام شادابی را از شاخسار آن‌ها ربود.
حال این پرسش اساسی در اذهان شکل گرفته است که آیا خشکاندن تدریجی، مقدمه‌ای سیستماتیک برای مهیاسازی بستر قطع درختان و فرار از پاسخگویی بوده است؟
در اکوسیستم شهری فشرده و متراکم نسیم‌شهر، کاشت، نگهداری و رساندن یک نهال نحیف به درختی تنومند و 20 ساله، مستلزم صرف مبالغ هنگفتی از بیت‌المال، زمان طاقت‌فرسا و زحمات شبانه‌روزی است. با این حال، شواهد نشان می‌دهد ساختار متولی نگهداری فضای سبز با بی‌تفاوتی محض، نظاره‌گر مرگ قطره‌قطره این ریه‌های تنفسی بوده و در نهایت نیز آسان‌ترین و فاجعه‌بارترین راه، یعنی بریدن و ریشه‌کن کردن را برگزیده است.
استفاده از آب شرب؛ پاشنه‌آشیل و سرپوشی بر ناکارآمدی
نکته قابل‌تأمل و آسیب‌زای دیگر، شیوه منسوخ و ناپایدار آبیاری در این محوطه است. بر اساس اطلاعات موجود، درختان و فضای سبز فرهنگسرای قلم و محوطه اداره ارشاد با خطوط محدود آب شرب شهری آبیاری می‌شده‌اند، شیوه‌ای که در شرایط بحران آبی کنونی کشور، نه‌تنها نقض صریح الگوهای استاندارد مدیریت شهری است، بلکه اساساً حجم و فشار آن به هیچ عنوان پاسخگوی تشنگی و نیاز هیدرولیکی درختان ریشه‌دار و کهنسال نبوده است.
در حالی که مدیریت شهری موظف به تأمین منابع آب خام، تفکیک شبکه آبیاری فضای سبز از آب شرب و استفاده از پساب تصفیه‌شده یا سامانه‌های مکانیزه است، رهاسازی این عرصه به حال خود و دل‌خوش‌کردن به شلنگ‌های کم‌فشار آب شرب شهری، مصداق بارز سوءمدیریت ساختاری است. نتیجه این انفعال، تحمیل تنش آبی غیرقابل‌تحمل به درختانی بود که سال‌ها در برابر آلودگی و غبار شهری ایستادگی کرده بودند.
سکوت در کانون فرهنگ؛ دستگاه‌های مستقر کجا بودند؟
اما نوک پیکان انتقادات تنها متوجه مجریان شهری نیست. ساختمان فرهنگسرای قلم محل استقرار اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی شهرستان بهارستان است، دستگاهی حاکمیتی که باید پرچمدار حساسیت‌های مدنی و مسئولیت‌پذیری اجتماعی باشد.
حال افکار عمومی و شهروندان بهارستان این مطالبه صریح را مطرح می‌کنند، مدیران و کارکنانی که هر روز از کنار این درختان تشنه و در حال احتضار عبور می‌کردند، چه اقدامی برای نجات آن‌ها انجام دادند؟
آیا پیش از آنکه کار به اره‌برقی و سلاخی درختان برسد، حتی یک برگ مکاتبه رسمی، هشدار کتبی یا پیگیری مستمر با شهرداری و شورای اسلامی شهر نسیم‌شهر برای تأمین تانکر آب یا اتصال به شبکه آب خام صورت گرفت؟ این سکوت سازمانی و بی‌تفاوتی آشکار در بیخ گوش یک نهاد متولی فرهنگ، نشان‌دهنده گسست عمیق در احساس تعلق به منافع عمومی و حفظ دارایی‌های مشترک شهری است.
سازمان فربه فضای سبز و کارنامه‌ای از جنس انفعال
از سوی دیگر، تشکیلات عریض‌وطویل سازمان سیما، منظر و فضای سبز شهری شهرداری نسیم‌شهر با چه توجیهی از این فاجعه سلب مسئولیت می‌کند؟ سازمانی که منابع و اعتبارات قابل‌توجهی برای صیانت از عرصه‌های عمومی در اختیار دارد، چگونه اجازه داده است در کانون رفت‌وآمد شهروندان و در مجاورت پارکی پرتردد همچون بوستان استاد شهریار، درختان به ورطه خشکی بیفتند و سپس دست به پاک‌کردن صورت‌مسئله بزند؟
حفاظت از درختان تنومند، وظیفه ذاتی و سازمانی شهرداری است، نه گزینه‌ای تشریفاتی و سلیقه‌ای. تقلیل دادن مأموریت مدیریت فضای سبز به قطع و هرس افراطی به‌جای احیا و آبرسانی، عقب‌گردی آشکار در شاخص‌های پایداری شهری است.
شمارش معکوس برای قتل‌عام درختان باقی‌مانده
آنچه این روزها زنگ خطر را با شدت بیشتری به صدا درمی‌آورد، وضعیت اسفبار و نگران‌کننده درختان باقی‌مانده در حیاط فرهنگسرای قلم و امتداد پارک استاد شهریار است. با حذف فیزیکی بخش قابل‌توجهی از این ذخایر زیستی، درختان هم‌جوار نیز به دلیل استمرار بی‌آبی، در آستانه خشکی کامل و سرنوشتی مشابه قرار گرفته‌اند.
اگر الگوی تأمین آب این مجموعه فوراً تغییر نکند، طی هفته‌های آینده شاهد تکرار همین سناریوی تلخ خواهیم بود.
شهرداری نسیم‌شهر ملزم است بلافاصله و بدون فوت وقت، جدول زمان‌بندی دقیق آبرسانی با تانکرهای آب غیرشرب را مستقر کرده و طرح پایدار اتصال محوطه به شبکه آب خام شهری را اجرایی کند؛ در غیر این صورت، اتهام بی‌توجهی عمدی به تخریب محیط‌زیست شهری بیش از پیش بر پیشانی متولیان امر نقش خواهد بست.
ضرورت ورود مدعی‌العموم و دستگاه‌های نظارتی
قطع غیرقانونی یا مبتنی بر قصور درختان در قوانین موضوعه کشور، از جمله قانون حفظ و گسترش فضای سبز در شهرها، جرم‌انگاری شده و مستوجب پیگرد قانونی و جریمه‌های سنگین است. تخریب درختان 20 ساله نسیم‌شهر نمی‌تواند پشت درهای بسته و با یک صورت‌جلسه اداری به فراموشی سپرده شود.
تنگنای بودجه ارشاد رباط‌کریم؛ اعتبار فرهنگ و هنر برای هر نفر 200 تومان
بر اساس رسالت نظارتی و مردمی خود، خواستار ورود بدون اغماض دادستان شهرستان بهارستان و دستگاه‌های نظارتی و بازرسی به ماجرای قطع درختان فرهنگسرای قلم است. شناسایی مقصران، ارزیابی ترک‌فعل احتمالی در اداره ارشاد و شهرداری نسیم‌شهر، و مکلف‌کردن فوری شهرداری به جبران خسارت از طریق بازکاشت علمی درختان بالغ و احیای سامانه آبرسانی، حداقل پاسخ به مطالبات به‌حق مردم منطقه است.
تبرهایی که دیروز بر پیکر فرهنگسرای قلم فرود آمدند، هشداری جدی برای فرداهای نسیم‌شهرند؛ هشداری که اگر شنیده نشود، بیابان‌زایی شهری را برای نسل آینده به ارمغان خواهد آورد.
