سرطان پستان از مهم‌ترین چالش‌های سلامت زنان است و تشخیص دیرهنگام آن می‌تواند روند درمان را دشوارتر کند.
به گزارش خبرگزاری ۶۰ثانیه، سرطان پستان از مهم‌ترین چالش‌های سلامت زنان است؛ بیماری‌ای که در کنار توجه به عوامل خطر و اصلاح سبک زندگی، با تشخیص زودهنگام می‌توان امکان شناسایی به‌موقع آن را افزایش داد. در مازندران نیز کارشناسان بر ضرورت گسترش آموزش‌های پیشگیرانه، ارزیابی متناسب با میزان خطر و تقویت دسترسی به خدمات تخصصی تشخیصی تأکید دارند.
سرطان پستان بیماری‌ای چندعاملی است و عوامل ژنتیکی، هورمونی، محیطی و رفتاری در بروز آن نقش دارند. از همین رو، مقابله با این بیماری به یک اقدام منفرد محدود نمی‌شود؛ اصلاح الگوی تغذیه، فعالیت بدنی منظم، توجه به سابقه خانوادگی، شناخت علائم هشداردهنده و مراجعه به‌موقع برای بررسی‌های پزشکی، در کنار دسترسی به تجهیزات تشخیصی، مجموعه اقداماتی هستند که می‌توانند در مسیر مراقبت از سلامت زنان نقش‌آفرین باشند.
اصلاح سبک زندگی؛ گامی مهم در کاهش خطر ابتلا
محدثه سادات اکبری صالحی، کارشناس گروه بهبود تغذیه، با اشاره به چندعاملی بودن سرطان پستان، بر اهمیت اصلاح رفتارهای مرتبط با سلامت تأکید کرد و گفت: اگرچه عوامل ژنتیکی و هورمونی در ابتلا به این بیماری نقش دارند، عوامل قابل اصلاحی مانند مدیریت وزن، فعالیت بدنی منظم و بهبود الگوی غذایی نیز در کاهش خطر ابتلا اهمیت دارند.
وی با بیان اینکه هیچ ماده غذایی به‌تنهایی نمی‌تواند از ابتلا به سرطان جلوگیری کند، افزود: آنچه اهمیت دارد، پایبندی به یک الگوی غذایی سالم و متعادل است؛ الگویی که مصرف غلات کامل، حبوبات و سبزیجات در آن جایگاه مناسبی داشته باشد و مصرف غذاهای فرآوری‌شده و نوشیدنی‌های شیرین نیز محدود شود.
این کارشناس حوزه تغذیه تأکید کرد که پیشگیری نباید به معرفی یک خوراکی خاص یا پیروی از توصیه‌های مقطعی محدود شود، بلکه آموزش مستمر درباره تغذیه سالم و اصلاح عادت‌های روزمره باید بخشی از برنامه‌های ارتقای سلامت زنان باشد.
توسعه تجهیزات تشخیصی در آمل؛ گامی برای شناسایی به‌موقع
در کنار برنامه‌های پیشگیرانه، دسترسی به امکانات تشخیصی و خدمات تخصصی نیز از مؤلفه‌های مهم مراقبت از سلامت زنان به شمار می‌رود؛ موضوعی که در مازندران با توسعه برخی خدمات تخصصی مورد توجه قرار گرفته است.
دکتر مرتضی ملوک، مدیر درمان بیمارستان شمال آمل، از راه‌اندازی دستگاه ماموگرافی سه‌بعدی در این مرکز خبر داد و اظهار کرد: این دستگاه با هدف ارتقای خدمات تشخیصی و کمک به شناسایی به‌موقع بیماری‌های پستان راه‌اندازی شده است.
وی همچنین از راه‌اندازی کلینیک تخصصی غربالگری خبر داد و افزود: در این کلینیک، تیمی متشکل از متخصصان از جمله جراحان و رادیولوژیست‌های خانم، خدمات تخصصی مرتبط با بررسی و غربالگری بیماری‌های پستان را ارائه می‌کنند.
توسعه این خدمات می‌تواند دسترسی مراجعان به امکانات تخصصی را بهبود بخشد؛ با این حال، بهره‌گیری مؤثر از ظرفیت‌های تشخیصی مستلزم افزایش آگاهی عمومی، مراجعه به‌موقع و ارزیابی افراد بر اساس سن، سوابق پزشکی و میزان خطر ابتلاست.
غربالگری برای همه یکسان نیست؛ سن و میزان خطر تعیین‌کننده‌اند
دکتر راحله مهرآیین، متخصص رادیولوژی و سونوگرافی و عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی بابل، با تأکید بر اهمیت تشخیص زودهنگام سرطان پستان اظهار کرد: آگاهی از تغییرات پستان، معاینه بالینی توسط پزشک یا ماما و انجام تصویربرداری متناسب با سن و سطح خطر، از اقدامات مهم برای شناسایی زودهنگام این بیماری است.
وی با اشاره به برنامه ملی تشخیص زودهنگام سرطان پستان افزود: زنان 30 تا 69 سال بر اساس نتیجه معاینه، سابقه نمونه‌برداری از پستان، سابقه پرتودرمانی قفسه سینه و سوابق فردی یا خانوادگی ارزیابی می‌شوند.
این متخصص رادیولوژی و سونوگرافی با بیان اینکه برنامه بررسی‌های تشخیصی برای همه زنان یکسان نیست، توضیح داد: در برخی زنان پرخطر، متناسب با نوع و میزان خطر، ممکن است سونوگرافی از 25 سالگی و سونوگرافی همراه با ماموگرافی از 40 سالگی توصیه شود. در گروه‌های دارای خطر بسیار بالا نیز ممکن است تصویربرداری ترکیبی از 30 سالگی یا بر اساس سن ابتلای جوان‌ترین فرد مبتلا در خانواده آغاز شود.
مهرآیین با تأکید بر ضرورت ارزیابی دقیق سوابق پزشکی و خانوادگی گفت: سابقه ابتلای فرد به سرطان پستان، وجود ضایعات پرخطر در نمونه‌برداری، سابقه سرطان پستان یا تخمدان در خانواده، سابقه پرتودرمانی قفسه سینه در سنین پایین و احتمال وجود استعداد ژنتیکی، از عوامل مهم در تعیین سطح خطر هستند.
وی افزود: توجه به این عوامل به پزشک کمک می‌کند تا درباره ضرورت و زمان انجام بررسی‌های تشخیصی تصمیم‌گیری کند؛ بنابراین، زنان دارای سابقه خانوادگی یا عوامل خطر باید برای دریافت توصیه متناسب با شرایط خود با پزشک مشورت کنند.
توده جدید و ترشح خونی؛ علائمی که نباید نادیده گرفته شوند
عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی بابل با اشاره به اهمیت شناخت علائم هشداردهنده سرطان پستان تصریح کرد: مشاهده توده جدید، فرورفتگی پوست یا نوک پستان، ترشح خونی از نوک پستان و سایر تغییرات غیرطبیعی، نیازمند مراجعه به پزشک و بررسی تشخیصی است.
وی تأکید کرد که در صورت مشاهده چنین تغییراتی، نباید مراجعه پزشکی را تا زمان غربالگری بعدی به تأخیر انداخت؛ زیرا بررسی علائم جدید، موضوعی جدا از غربالگری معمول است و باید در زمان مناسب پیگیری شود.
مهرآیین آگاهی زنان از تغییرات پستان، توجه به سوابق خانوادگی و مراجعه به‌موقع برای معاینه و تصویربرداری متناسب با میزان خطر را از عوامل مهم در تشخیص زودهنگام این بیماری دانست.
پیشگیری و تشخیص زودهنگام؛ دو مسیر مکمل برای سلامت زنان
مجموعه دیدگاه‌های کارشناسان حوزه تغذیه و درمان نشان می‌دهد که مقابله با سرطان پستان به ترکیبی از آموزش، مراقبت مستمر و دسترسی مناسب به خدمات تخصصی نیاز دارد. اصلاح سبک زندگی می‌تواند در کاهش برخی عوامل خطر مؤثر باشد، اما جایگزین ارزیابی پزشکی و بررسی‌های تشخیصی متناسب با شرایط فردی نیست.
در مازندران نیز توسعه امکاناتی مانند ماموگرافی سه‌بعدی و کلینیک‌های تخصصی، در کنار آموزش عمومی درباره علائم هشداردهنده و عوامل خطر، می‌تواند به تقویت مسیر تشخیص زودهنگام کمک کند.
مسئله اصلی، پیوند دادن پیشگیری، آگاهی عمومی و دسترسی به خدمات تشخیصی است؛ مسیری که با اطلاع‌رسانی دقیق، ارزیابی متناسب با میزان خطر و مراجعه به‌موقع زنان، می‌تواند به ارتقای مراقبت از سلامت آنان کمک کند.
مدیرکل دفتر بهبود تغذیه وزارت بهداشت با تأکید بر اینکه تغذیه نقش مؤثری در پیشگیری از بروز سرطانها دارد، نسبت به ترویج رژیم‌های غذایی غیراصولی و خودسرانه هشدار داد.
وزارت بهداشت شعار پویش ملی سلامت دهان و دندان سال ۱۴۰۵ را با عنوان «دو، دو تا یادت نره؛ روزی دو بار مسواک، هر بار دو دقیقه» اعلام کرد و بر آموزش و ترویج عادت‌های صحیح بهداشت دهان و دندان، بهویژه میان دانشآموزان، تأکید کرد.
