مهریه 14 سکه‌ای در برابر قانون 110 سکه‌ای؛ ماجرای این دو عدد چیست و قانون درباره وصول مهریه چه می‌گوید؟
به گزارش خبرگزاری ۶۰ثانیه، طلاق، پایان یک رابطه عاطفی و خانوادگی است، اما در کنار تبعات روحی و اجتماعی آن، مجموعه‌ای از مسائل حقوقی و مالی را نیز پیش روی زوجین قرار می‌دهد؛ مسائلی که از نحوه جدایی و شرایط قانونی طلاق تا تعیین تکلیف مهریه، نفقه، اجرت‌المثل، سهم احتمالی زوجه از دارایی‌های همسر و آینده فرزندان را دربرمی‌گیرد. ناآگاهی از این حقوق و تکالیف، گاه اختلافات خانوادگی را پیچیده‌تر می‌کند و روند جدایی را به مسیری طولانی و پرهزینه می‌کشاند؛ به‌ویژه زمانی که زوجین از آثار شروط ضمن عقد، الزامات قانونی طلاق و شیوه مطالبه حقوق مالی خود اطلاع کافی ندارند.
در سال‌های اخیر، موضوع مهریه و چگونگی وصول آن نیز به یکی از محورهای مهم بحث‌های حقوقی و اجتماعی تبدیل شده است؛ موضوعی که با افزایش چشمگیر قیمت سکه و تغییر شرایط اقتصادی، ابعاد تازه‌ای پیدا کرده و بار دیگر بحث درباره میزان مهریه، امکان مطالبه آن و حدود ضمانت اجرای قانونی برای وصول این حق را به میان آورده است. در همین چارچوب، طرح پیشنهادی مجلس درباره کاهش سقف مهریه مشمول ضمانت اجرای حبس از 110 سکه به 14 سکه، پرسش‌های متعددی را درباره تفاوت میان میزان مهریه مندرج در عقدنامه و حدود امکان بازداشت زوج ایجاد کرده است؛ تفاوتی که شناخت دقیق آن برای جلوگیری از برداشت‌های نادرست درباره حقوق زنان و مردان ضروری است.
با این حال، مسائل حقوقی طلاق به مهریه محدود نمی‌شود. نحوه رسیدگی به حقوق مالی زوجه، شرایط تعلق اجرت‌المثل ایام زندگی مشترک، امکان بهره‌مندی از شرط تنصیف دارایی و چگونگی اجرای شروط دوازده‌گانه ضمن عقد، از جمله موضوعاتی است که آگاهی از آنها می‌تواند به تصمیم‌گیری آگاهانه‌تر زوجین کمک کند.
از سوی دیگر، آموزش حقوقی پیش از ازدواج و شناخت متقابل حقوق و مسئولیت‌های قانونی، می‌تواند نقش مهمی در کاهش اختلافات و پیشگیری از آسیب‌های ناشی از ناآگاهی داشته باشد.
در همین راستا، اتقایی، کارشناس حقوقی، به تشریح سازوکارهای قانونی طلاق، نحوه تعیین تکلیف حقوق مالی زوجه، شرایط مطالبه اجرت‌المثل و تنصیف دارایی و همچنین ابعاد طرح جدید مهریه پرداخته است؛ موضوعاتی که آگاهی از آنها می‌تواند تصویر روشن‌تری از حقوق و تکالیف زوجین در زمان ازدواج و هنگام جدایی ارائه دهد.
طلاق یکی از مهم‌ترین و حساس‌ترین مسائل اجتماعی و خانوادگی است که می‌تواند ابعاد مختلف حقوقی، اقتصادی، روان‌شناختی و اجتماعی داشته باشد. آشنایی با انواع طلاق، حقوق و تکالیف زوجین و چگونگی تعیین و پرداخت حقوق مالی زن، از جمله موضوعاتی است که آگاهی از آنها می‌تواند به تصمیم‌گیری آگاهانه‌تر زوجین و کاهش بسیاری از اختلافات کمک کند.
از سوی دیگر، بسیاری از چالش‌های زندگی مشترک ممکن است ریشه در ناآگاهی زوجین از مسئولیت‌ها، حقوق، مهارت‌های ارتباطی و واقعیت‌های زندگی مشترک داشته باشد. به همین دلیل، آموزش‌های پیش از ازدواج می‌تواند نقش مهمی در افزایش آگاهی زوجین، شناخت بهتر یکدیگر و آمادگی برای مواجهه با مسائل و مسئولیت‌های زندگی مشترک داشته باشد.
در گفت‌و‌گو با زهرا اتقایی، مستشار قضایی دادگستری کل استان مازندران قصد داریم درباره انواع طلاق، حقوق مادی زن و شیوه تعیین و مطالبه آنها، و همچنین ضرورت و محتوای آموزش‌های پیش از ازدواج صحبت کنیم و با بررسی این موضوعات، تصویری روشن‌تر از اهمیت آگاهی حقوقی و مهارت‌های لازم پیش از ورود به زندگی مشترک ارائه دهیم.
طلاق‌های توافقی به چه روشی انجام می‌شوند؟
اتقایی: نوع دیگر طلاق‌ها، تحقق شروط ضمن عقد است؛ شروط 12 گانه ضمن عقد نکاحیه که طرفین آن را امضا زدند و اگر آنها هم برای دادگاه اثبات شود که این شرایط ضمن عقد تحقق پیدا کرده و یا قراداد و شرط دیگری بین طرفین بوده و آن محقق شده می‌تواند صدور گواهی عدم امکان سازش را داشته باشد و در این مورد زوجه وکیل زوج می‌شود برای اینکه طلاق را اجرا کند.
حقوق مالی زوجه چطور پرداخت می‌شود و چگونه در هنگام طلاق وصول می‌شود؟
اتقایی: ماده 29 قانون حمایت خانواده در سال 91 در این رابطه تعیین تکلیف کرده است که در زمان رسیدگی به درخواست طلاق چه از ناحیه زوج و چه زوجه باشد، در آنجا حتما باید درباره این امور تعیین تکلیف شود اگر از قبل رایی صادر شده مطابق باهمان رای عمل می‌شود. در غیر این صورت و اگر تصنیف دارایی در نظر گرفته شده باشد، باید یک سیر رسیدگی جدید درباره مهریه و نفقه، اجرت المثل و حقوق مالی زوجه،به درخواست زوج داشته باشیم و همچنین درباره حضانت و ملاقات فرزندان، شرایط زندگی‌شان بعد از طلاق اتخاذ تصمیم شود.
نظرتان درباره طرح مجلس درخصوص مهریه چیست؟
اتقایی: از قدیم بحث‌های زیادی برای کاهش میزان مهریه مطرح شده بود، اما از آنجا که با اصل آزادی اراده‌های طرفین تناقض داشت هیچگاه تصویب نشد و مورد تائید قرار نگرفت، اما در خصوص اینکه طرح جدید این نکته را مطرح می‌کند که میزان مهریه چه میزان باشد، تا بتوانیم زوج را جلب و بازداشت کنیم در حال حاضر ماده 22 قانون حمایت از خانواده مصوب سال 91 تاکید دارد تا 110 عدد سکه تمام بهار آزادی را می‌توان دستور جلب و بازداشت صادر کرد، اما در طرح پیشنهادی 14 عدد سکه مطرح شده است. با توجه به شرایط اقتصادی فعلی جامعه طرح خوبی می‌تواند باشد و از سوی دیگر قیمت سکه تمام بهار آزادی با قیمتی که در سال 91 که سال تصویب قانون حمایت از خانواده بوده، بسیار متفاوت است و بسیار افزایش پیدا کرده است، لذا این طرح بسیار پیشرو و کمک کننده می‌تواند باشد.
در ازدواح‌هایی با سنوات طولانی و هنگامی که زوجین فرزندان زیادی هم دارند آیا امکان محاسبه نصف دارایی و ارزیابی دقیق درباره اجرت‌المثل وجود دارد یا خیر؟
اتقایی: قانونگذار درباره اجرت المثل در تبصره ماده 336 قانون مدنی به صراحت درباره این موضوع توضیح داده است و ربطی به این ندارد که بگوییم یک زوج در آستانه جدایی، چند فرزند دارند و یا چند سال با هم زندگی کردند. زیرا این امر شرایط قانونی خود را دارد و با کارشناسی هرچند غیر دقیق، اما به صورت احتمالی می‌توان آن را بررسی کرد.
تبصره ماده 336 قانون مدنی که ذیل باب استیفا آمده، می‌گوید که اگر زوجه کار‌هایی که شرعا بر عهده او نبوده و به دستور زوج و با نیت دریافت اجرت انجام بدهد برای دادگاه این امور را به اثبات برساند، مستحق دریافت اجرت‌المثل خواهد بود؛ بنابراین با اثبات این موارد برای دادگاه، ارجاع امر به کارشناسی را صادر و اجرت المثل ایام زندگی مشترک را معین می‌کند.
درباره تنصیف اموال مستند قانونی نداریم و این موضوع یکی از شروط 12 گانه عقد و نکاحیه است که زوجین ممکن است آن را امضا کرده باشند و در صورتی که آن را امضا زده باشند و دقیقا هم در آن شرط آمده است که اگر زوج بخواهد زوجه را مطلقه کند و طلاق ناشی از تخلف زن از وظایف همسری نباشد، آنگاه باید نصف دارایی که زوج بعد از عقد نکاح به دست اورده را برای زوجه محاسبه و بنا به درخواست زوجه به او بدهند که این نیز حتما باید تا قبل از طلاق مطابق ماده 29 انجام شود.
آموزش حقوقی قبل از ازدواج به زوجین چه اهمیتی دارد؟
اتقایی: آموزش حقوقی قبل از ازدواج امر واجبی است. متاسفانه خیلی از زوجین چه در ابتدای ازدواج و چه در سنوات بعدی اصلا به حقوق خود اگاه نیستند.
آموزش این مهارت‌ها در کنار مهارت‌های اجتماعی، مسائل مذهبی و فرهنگی به زوجین جوان در فضای رسانه ضرورت دارد. زوجین باید حقوق و تکالیف قانونی خود را بشناسند تا اگر خدایی نکرده پس از ازدواج موضوع طلاق رخ داد، از آسیب‌های اجتماعی آن دور بمانند.
