24 مهر؛ روزی که مسجد جامع کرمان در آتش سوخت، اما اراده مردم خاموش نشد و شعله‌های مبارزه فروزان‌تر شد.
به گزارش خبرگزاری ۶۰ثانیه، 24 مهر 1357 تنها روز به آتش کشیده شدن مسجد جامع کرمان نبود؛ این روز یکی از نقاط ماندگار تاریخ مبارزات مردم این دیار علیه رژیم پهلوی است؛ روزی که حرمت خانه خدا شکسته شد، جمعی از مردم کرمان مورد حمله متجاوزان، مزدوران و نیروهای حکومت پهلوی قرار گرفتند اما آتش و خشونت نتوانست مانع تداوم مسیری شود که مردم کرمان برای رهایی از استبداد آغاز کرده بودند.
در تقویم مبارزات مردم ایران علیه رژیم پهلوی، برخی روزها فراتر از یک واقعه تاریخی، به نماد ایستادگی و حافظه جمعی یک ملت تبدیل شده‌اند؛ 24 مهر 1357 برای مردم کرمان از همین روزهاست؛ روزی که مسجد جامع این شهر، در جریان برگزاری مراسم بزرگداشت شهدای 17 شهریور تهران و نخستین سالگرد شهادت آیت‌الله سیدمصطفی خمینی، صحنه یکی از تلخ‌ترین حوادث دوران انقلاب اسلامی شد.
24 مهر 1357، در اوج اعتراض‌ها و نارضایتی‌های مردم ایران از رژیم پهلوی، جمع زیادی از مردم کرمان برای بزرگداشت اربعین شهدای 17 شهریور تهران و نخستین سالگرد شهادت آیت‌الله سیدمصطفی خمینی، با تعطیل کردن مغازه‌های خود در مسجد جامع کرمان اجتماع کردند؛ اجتماعی که به یکی از تلخ‌ترین وقایع تاریخ مبارزات انقلابی مردم این شهر تبدیل شد.
بر اساس روایت‌های تاریخی این واقعه، حدود 300 نفر از عوامل رژیم پهلوی، در پوشش زاغه‌نشینان و با در دست داشتن چوب و میله‌های آهنی و سر دادن شعار «جاوید شاه»، به مسجد جامع کرمان حمله کردند و حاضران در مراسم را مورد ضرب‌وشتم قرار دادند. مهاجمان پس از حمله به مردم، بخشی از وسایل و قسمت‌هایی از ساختمان مسجد را به آتش کشیدند؛ در جریان این اقدام، تعدادی از قرآن‌ها نیز در آتش سوخت.
این حادثه، تعرضی آشکار به حرمت یک مکان مذهبی و اجتماع مردمی بود که برای بزرگداشت شهدای حوادث کشور گرد هم آمده بودند. حمله به مسجد جامع و به آتش کشیدن قرآن‌ها، خشم و انزجار مردم را برانگیخت و به یکی از نقاط ماندگار در حافظه تاریخی مردم کرمان تبدیل شد.
هدف از این اقدام، برهم زدن اجتماع مردم، ایجاد رعب و وحشت و جلوگیری از گسترش اعتراض‌های انقلابی ارزیابی شده است؛ اما نتیجه این خشونت، تشدید انزجار عمومی از رژیم پهلوی و تقویت فضای اعتراضی در ماه‌های منتهی به پیروزی انقلاب اسلامی بود.
در روایت‌های تاریخی این واقعه، از شهیدان محمد باقدرت جوپاری و غلامرضا یزدان‌شناس نیز یاد شده است؛ نام‌هایی که در بازخوانی تاریخ مبارزات مردم کرمان و حوادث خونبار دوران انقلاب اسلامی جایگاه ویژه‌ای دارند.
از جنایت رژیم پهلوی تا شتاب گرفتن مبارزات انقلابی
واقعه 24 مهر کرمان را باید در بستر تحولات سال 1357 و گسترش اعتراض‌های مردمی در سراسر ایران بررسی کرد. پس از کشتار 17 شهریور تهران، مراسم بزرگداشت جان‌باختگان این حادثه در شهرهای مختلف به عرصه‌ای برای اعلام مخالفت با رژیم پهلوی تبدیل شد و اجتماع مردم کرمان نیز در همین چارچوب شکل گرفت.
حمله به مسجد جامع، به‌جای خاموش کردن اعتراض‌ها، بر خشم عمومی افزود. این واقعه نشان داد که برخوردهای خشونت‌آمیز حکومت نه‌تنها نتوانسته بود مطالبات مردم را متوقف کند، بلکه به افزایش فاصله میان جامعه و رژیم پهلوی انجامیده بود.
مردم کرمان؛ از مبارزه با رژیم پهلوی تا پشتیبانی از انقلاب اسلامی
حماسه 24 مهر را نمی‌توان جدا از مسیر تاریخی مردم کرمان در سال‌های پس از انقلاب بررسی کرد. مردمی که در دوران مبارزه با رژیم پهلوی برای بیان اعتراض و دفاع از باورهای خود به میدان آمدند، پس از پیروزی انقلاب نیز در مقاطع مختلف تاریخ کشور حضور داشتند.
مردم کرمان، پایتخت مقاومت جهان اسلام، از مبارزات پیش از انقلاب تا دوران هشت‌ساله دفاع مقدس و در مواجهه با توطئه‌ها و فتنه‌های دشمنان، همواره پشتیبان و همراه نظام مقدس جمهوری اسلامی بوده‌اند و حمایت خود از انقلاب و آرمان‌های آن را در مقاطع مختلف نشان داده‌اند.
این همراهی، تنها به روزهای پیروزی انقلاب محدود نماند. با آغاز جنگ تحمیلی، مردم کرمان نیز مانند دیگر نقاط کشور در پشتیبانی از جبهه‌ها و دفاع از سرزمین ایران مشارکت کردند.
حضور رزمندگان این استان در جبهه‌های جنگ، تقدیم شهدا و جانبازان و همراهی خانواده‌ها و اقشار مختلف جامعه با نیروهای مدافع کشور، بخشی از کارنامه تاریخی کرمان در دفاع مقدس است.
در این میان، نام شهید سپهبد حاج قاسم سلیمانی نیز با تاریخ مقاومت کرمان پیوند خورده است؛ فرمانده‌ای برخاسته از این دیار که در سال‌های جنگ تحمیلی و پس از آن، به یکی از چهره‌های شناخته‌شده جبهه مقاومت تبدیل شد. این پیوند تاریخی، سبب شده است عنوان «پایتخت مقاومت جهان اسلام» در حافظه عمومی و ادبیات رسمی استان جایگاهی ویژه داشته باشد؛ پیوندی که عنوان «پایتخت مقاومت جهان اسلام» را در حافظه عمومی مردم کرمان پررنگ‌تر کرده است.
از این منظر، سالروز 24 مهر تنها یادآور یک واقعه تلخ نیست؛ بلکه فرصتی برای بازخوانی مسیری تاریخی است که از مبارزه با استبداد آغاز شد و با حضور مردم کرمان در دفاع از کشور و همراهی آنان با انقلاب اسلامی در مقاطع مختلف ادامه یافت.
48 سال از به آتش کشیده شدن مسجد جامع کرمان می‌گذرد با این وجود 24 مهر همچنان یادآور روزی است که عوامل رژیم پهلوی برای ایجاد رعب و خاموش کردن صدای اعتراض مردم، به حریم یک مکان مذهبی تعرض کردند؛ اما آنچه در حافظه تاریخی این شهر باقی ماند، نه خاموشی مردم، بلکه استمرار حضور و ایستادگی آنان در مقاطع سرنوشت‌ساز تاریخ ایران بود.
