مهاجرت پرستاران و خروج از حرفه/ چه بر سر پرستاری ایران می‌آید؟

به گزارش خبرگزاری ۶۰ثانیه، پرستاران از ارکان اصلی نظام سلامت هستند؛ نیروهایی که نقش آن‌ها از مراقبت مستقیم از بیماران در بیمارستان‌ها فراتر رفته و حوزه‌هایی همچون پیشگیری از بیماری‌ها، توان‌بخشی، مراقبت‌های جامعه‌محور و حمایت از بیماران در مراحل پایانی زندگی را نیز در بر می‌گیرد. با این حال، اهمیت و گستردگی این مسئولیت‌ها در شرایطی قرار دارد که کمبود نیروی پرستاری، پرداخت‌های نامتناسب با حجم خدمات، تأخیر طولانی در اجرای قانون تعرفه‌گذاری و افزایش تمایل برخی نیروها به مهاجرت یا ترک حرفه، به چالش‌هایی جدی برای این حوزه تبدیل شده است؛ چالش‌هایی که پیامدهای آن تنها به جامعه پرستاری محدود نمی‌ماند و می‌تواند کیفیت و دسترسی مردم به خدمات درمانی را نیز تحت تأثیر قرار دهد.

در این میان، اصلاح نظام پرداخت، تقویت جایگاه حرفه‌ای پرستاران و فراهم‌کردن شرایط مناسب برای ماندگاری نیروهای متخصص، از مطالبات مهمی است که تحقق آن‌ها می‌تواند به حفظ سرمایه انسانی نظام سلامت کمک کند. علیرضا عبدی، مدیر دفتر پرستاری دانشگاه علوم پزشکی کرمانشاه، ضمن تشریح جایگاه پرستاران در نظام سلامت، از فاصله موجود میان ظرفیت نیروی پرستاری و نیازهای کشور، وضعیت اجرای تعرفه‌گذاری خدمات پرستاری، عوامل مؤثر بر مهاجرت و خروج از حرفه و همچنین شرایط پرداخت معوقات پرستاران در استان کرمانشاه می‌گوید.

علیرضا عبدی در کرمانشاه، با اشاره به گستردگی جامعه پرستاری کشور اظهار کرد: بخش قابل توجهی از نیروی انسانی نظام سلامت را پرستاران تشکیل می‌دهند و فعالیت آن‌ها به مراقبت از بیماران در بیمارستان‌ها محدود نیست.

وی افزود: پرستاران در حوزه مراقبت‌های مبتنی بر جامعه، خدمات بهداشتی، پیشگیری از بیماری‌ها، پزشک خانواده و نظام ارجاع نیز نقش دارند. در بیمارستان‌ها نیز حدود 60 درصد نیروی انسانی را پرستاران تشکیل می‌دهند که در بخش‌های مختلف، خدمات مراقبتی مورد نیاز بیماران را ارائه می‌کنند.

مدیر دفتر پرستاری دانشگاه علوم پزشکی کرمانشاه با اشاره به فعالیت پرستاران در حوزه توان‌بخشی گفت: افرادی که برای مثال تحت عمل جراحی قلب قرار می‌گیرند، برای گذراندن دوره توان‌بخشی به مراقبت و همراهی تیم درمان نیاز دارند و پرستاران در این فرآیند نقش مؤثری ایفا می‌کنند.

وی مراقبت از بیماران مبتلا به بیماری‌های لاعلاج را از دیگر حوزه‌های فعالیت پرستاری دانست و تصریح کرد: هنگامی که امکان درمان بیماری وجود ندارد، پرستاران تلاش می‌کنند بیمار مراحل پایانی زندگی را با رنج کمتری سپری کند و پس از فوت نیز خانواده را در دوره سازگاری با فقدان عزیزشان همراهی می‌کنند.

فاصله تعداد پرستاران با نیاز نظام سلامت

عبدی با تأکید بر اهمیت نیروی پرستاری در نظام سلامت گفت: گستردگی مسئولیت‌های پرستاران نشان می‌دهد که این حرفه تا چه اندازه در ارائه خدمات درمانی و مراقبتی اهمیت دارد و برای ارتقای نظام سلامت باید جایگاه پرستاری نیز ارتقا پیدا کند.

وی با اشاره به نسبت پرستار به جمعیت، رقم مطرح‌شده در این گفت‌وگو را حدود دو پرستار به ازای هر هزار نفر جمعیت در کشور عنوان کرد و گفت: این نسبت در برخی کشورهای پیشرفته به‌مراتب بالاتر است و حدود 24 پرستار به ازای هر هزار نفر است و در کشورهای منطقه نیز تفاوت‌هایی وجود دارد.

مدیر دفتر پرستاری دانشگاه علوم پزشکی کرمانشاه افزود: این تفاوت‌ها اهمیت توجه به نیروی انسانی پرستاری و تقویت ظرفیت‌های این حوزه را نشان می‌دهد؛ موضوعی که می‌تواند در کیفیت و دسترسی مردم به خدمات سلامت تأثیرگذار باشد.

تعرفه‌گذاری خدمات پرستاری هنوز به بلوغ نرسیده است

عبدی درباره وضعیت پرداختی و دستمزد پرستاران عنوان کرد: قانون تعرفه‌گذاری خدمات پرستاری در سال 1386 تصویب شد، اما اجرای آن تا سال 1401 به طول انجامید و این قانون پس از حدود 15 سال وارد مرحله اجرا شد.

وی افزود: اجرای تعرفه‌گذاری خدمات پرستاری از سال 1401 پیشرفت‌هایی داشته و افزایش‌هایی در پرداخت‌ها صورت گرفته است، اما این روند هنوز به مرحله بلوغ مورد انتظار نرسیده است.

مدیر دفتر پرستاری دانشگاه علوم پزشکی کرمانشاه با اشاره به ضرورت تناسب پرداختی‌ها با حجم و اهمیت خدمات ارائه‌شده گفت: انتظار داریم سازوکار پرداخت به پرستاران به‌گونه‌ای اصلاح شود که متناسب با شرایط کاری و خدماتی باشد که ارائه می‌کنند.

عبدی با بیان اینکه در جلسه اخیر با حضور رئیس‌جمهور و وزیر بهداشت نیز موضوع پرداختی پرستاران مطرح شده است، عنوان کرد: انتظار جامعه پرستاری این است که الگوی پرداخت‌ها با توجه به شرایط کاری، به سازوکارهای متناسب‌تری نزدیک شود و سهم پرستاران از پرداخت‌های مبتنی بر عملکرد افزایش یابد.

بهبود پرداخت‌ها می‌تواند از مهاجرت پرستاران جلوگیری کند

وی با اشاره به مشکلات موجود در حوزه نیروی انسانی پرستاری گفت: موضوع مهاجرت پرستاران، خروج از حرفه و روی آوردن برخی نیروها به مشاغل غیرتخصصی با درآمد بهتر، از مسائلی است که نظام سلامت با آن مواجه است.

عبدی عنوان کرد: اگر شرایط پرداخت و جایگاه حرفه‌ای پرستاران بهبود پیدا کند، انگیزه آن‌ها برای ادامه فعالیت تخصصی افزایش می‌یابد و این موضوع در نهایت به نفع مردم و نظام سلامت خواهد بود؛ چراکه نیروی انسانی باانگیزه می‌تواند خدمات بهتر و مؤثرتری ارائه کند.

مدیر دفتر پرستاری دانشگاه علوم پزشکی کرمانشاه با اشاره به پیگیری‌های انجام‌شده در سطح دانشگاه گفت: با اقدامات و پیگیری‌های رئیس دانشگاه علوم پزشکی کرمانشاه و معاونت درمان، خوشبختانه میزان معوقات مربوط به تعرفه خدمات پرستاری در استان از میانگین کشوری کمتر شده است.

وی افزود: با وجود مشکلات موجود در اجرای کامل قوانین و پرداخت مطالبات، تلاش‌های مدیریت دانشگاه موجب شده است وضعیت معوقات پرستاران در کرمانشاه نسبت به میانگین کشور شرایط بهتری داشته باشد.

عبدی بر ضرورت تداوم پیگیری‌ها برای بهبود وضعیت پرداختی و ارتقای جایگاه پرستاران تأکید کرد.