اجرای طرح هوشمندسازی و ساماندهی یارانه آرد و نان در کشور روستاییان جنوب استان کرمان را با چالش مواجه کرده است.
به گزارش خبرگزاری ۶۰ثانیه، اجرای طرح هوشمندسازی توزیع آرد روستایی و عشایری در کشور، با هدف شفاف‌سازی و ساماندهی یارانه آرد و نان، در جنوب استان کرمان نیز وارد مرحله اجرا شده است؛ طرحی که به گفته مسئولان، سهمیه خانوارها را بر اساس اطلاعات ثبت‌شده و میزان خرید نان از نانوایی‌ها پایش می‌کند، اما همزمان نگرانی‌هایی درباره کاهش یا قطع سهمیه برخی خانوارهای روستایی و عشایری به وجود آورده است؛ نگرانی‌هایی که با توجه به شرایط جغرافیایی، کوچ فصلی و وابستگی این خانوارها به آرد خام برای تأمین نان، اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.
در مناطق جنوبی استان کرمان، به‌ویژه نواحی کوهستانی و ییلاقی شهرستان‌های جیرفت و عنبرآباد و مناطقی مانند ساردوئیه و اسفندقه، بخشی از خانوارهای روستایی در فصل گرما به مناطق ییلاقی کوچ می‌کنند و چند ماه از سال را در این مناطق می‌گذرانند. در بسیاری از این نقاط، دسترسی به نانوایی محدود است و آرد خام تخصیصی، اصلی‌ترین راه تأمین نان موردنیاز خانوارها به شمار می‌رود.
با توجه به جمعیت برخی خانوارهای روستایی و عشایری و مصرف بالای نان، حتی سهمیه‌های موجود نیز در مواردی پاسخگوی تمام نیازها نیست و خانوارها ناچارند برای تأمین نان موردنیاز خود، از نانوایی‌های مناطق دیگر خرید کنند.
مسئله از جایی آغاز می‌شود که خرید نان با کارت بانکی اعضای خانوار در نانوایی‌ها، در سامانه‌های نظارتی ثبت می‌شود. در چنین شرایطی، ممکن است خرید نان برای تأمین نیاز واقعی خانواده، به‌عنوان دریافت همزمان سهمیه آرد خام و خرید نان از نانوایی تلقی شود و در نهایت به کاهش یا حذف سهمیه آرد بینجامد.
از نگاه روستاییان و عشایر، تفاوت میان محل ثبت‌شده سکونت و محل واقعی حضور خانوار در فصل کوچ، همچنین محدودیت دسترسی به نانوایی‌ها، از جمله عواملی است که باید در ارزیابی اطلاعات سامانه‌ای مورد توجه قرار گیرد.
در همین زمینه، موضوع کسری حدود 350 تن آرد روستایی در جنوب استان کرمان و پیامدهای آن برای خانوارهای روستایی و عشایری، ضرورت بررسی دقیق عملکرد سامانه و تطبیق اطلاعات ثبت‌شده با شرایط واقعی زندگی این جمعیت را دوچندان کرده است.
حذف سهمیه‌ها به‌صورت سیستمی انجام شده است
محمد بلندنظر، مدیرکل تعاون روستایی جنوب استان کرمان، در تشریح روند اجرای طرح هوشمندسازی توزیع آرد روستایی و عشایری اظهار کرد: دستورالعمل جامع شفاف‌سازی و هوشمندسازی یارانه آرد و نان از سوی شرکت بازرگانی دولتی ایران ابلاغ و پس از بررسی در کارگروه آرد و نان استان، اجرای آن از مهرماه در دستور کار قرار گرفت.
وی با بیان اینکه تمام فرآیندهای این طرح به‌صورت متمرکز، سیستمی و برخط انجام می‌شود، افزود: اطلاعات خانوارها که در پاییز سال 1402 در سامانه سیما ثبت شده بود، از طریق سامانه هدفمندی یارانه‌ها و سامانه نانینو مورد پایش قرار گرفت و سهمیه برخی خانوارها به دلیل خرید نان بیش از سقف تعیین‌شده از نانوایی‌ها، کاهش یافت یا حذف شد.
مدیرکل تعاون روستایی جنوب استان کرمان تأکید کرد: شبکه تعاون روستایی جنوب استان در حذف سهمیه خانوارها دخالتی نداشته و این فرآیند به‌صورت خودکار و بر اساس اطلاعات سامانه‌ای انجام شده است.
بلندنظر با اشاره به امکان برقراری مجدد سهمیه خانوارهای مشمول گفت: بر اساس اعلام انجام‌شده، خانوارهایی که سهمیه آن‌ها کاهش یافته یا حذف شده است، در صورت خودداری از خرید نان از نانوایی‌ها، می‌توانند شاهد برقراری مجدد سهمیه خود باشند. این فرآیند پس از احراز شرایط، به‌صورت سیستمی انجام می‌شود.
وی در عین حال هشدار داد خانوارهایی که سهمیه آن‌ها همچنان برقرار است نیز در صورت خرید نان از نانوایی‌ها، ممکن است در پایش‌های بعدی با کاهش یا قطع سهمیه مواجه شوند.
مدیرکل تعاون روستایی جنوب استان کرمان با اشاره به اطلاع‌رسانی درباره اجرای طرح گفت: پس از ابلاغ دستورالعمل، از طریق رسانه‌ها، فضای مجازی و عاملان توزیع در روستاها، جلساتی با حضور نمایندگان فرمانداری‌ها برگزار شد تا روستاییان از ضوابط جدید مطلع شوند.
بلندنظر سرانه تعیین‌شده برای خانوارهای روستایی را هشت کیلوگرم آرد به ازای هر نفر در ماه اعلام کرد و افزود: این میزان به‌صورت کشوری تعیین شده است.
مدیرکل تعاون روستایی جنوب استان کرمان ادامه داد: در استان نیز دو جلسه برای بررسی مشکلات اجرای طرح برگزار شده و پیگیری مسائل و ایرادات سامانه ادامه دارد.
سهمیه آرد استان کرمان کاهش نیافته است
داریوش ماهری، مدیرکل غله و خدمات بازرگانی استان کرمان، نیز با اشاره به ضرورت مدیریت و نظارت بر توزیع گندم و آرد اظهار کرد: گندم کالایی راهبردی است و به‌ویژه در شرایط پیش‌رو، عرضه آن و فرآورده‌های مرتبط باید با برنامه‌ریزی و کنترل دقیق انجام شود.
وی با بیان اینکه ساماندهی توزیع آرد روستایی و عشایری از سال 1402 در دستور کار قرار گرفته بود، افزود: پس از اجرای سامانه نانینو برای نانوایی‌ها، فرآیند ساماندهی اطلاعات خانوارهای روستایی و عشایری نیز آغاز شد و اطلاعات این خانوارها طی سال‌های گذشته در سامانه‌های مربوط ثبت شده بود.
مدیرکل غله و خدمات بازرگانی استان کرمان با اشاره به نتایج اولیه پایش اطلاعات گفت: بر اساس آمار اعلام‌شده در مرحله نخست، حدود 67 درصد افرادی که برای دریافت سهمیه آرد روستایی و عشایری ثبت‌نام کرده بودند، همزمان از نانوایی‌ها نیز خرید داشتند.
ماهری تأکید کرد: این آمار به معنای انحراف قطعی 67 درصد افراد نیست؛ زیرا ممکن است برخی خانوارها به دلایل مختلف، از جمله مسافرت یا حضور موقت در مناطق دیگر، ناچار به خرید نان از نانوایی شده باشند. به همین دلیل، فرآیند پایش همچنان ادامه دارد و امکان بررسی و اصلاح اطلاعات وجود دارد.
وی با اشاره به شناسایی مواردی از دریافت همزمان سهمیه در استان‌های مختلف افزود: اطلاعات از طریق چند سامانه بررسی می‌شود و در مواردی که دریافت همزمان سهمیه احراز شود، اصلاحات لازم صورت می‌گیرد.
مدیرکل غله و خدمات بازرگانی استان کرمان سرانه آرد تعیین‌شده را هشت کیلوگرم برای هر نفر روستایی و 12 کیلوگرم برای هر نفر عشایری در ماه اعلام کرد و گفت: سامانه سیما امکان بررسی اطلاعات و توزیع سهمیه را فراهم کرده است. همچنین با توجه به اینکه اطلاعات اولیه مربوط به سال 1402 است و در این مدت تغییراتی در تقسیمات و محدوده‌های شهرستانی رخ داده، امکان بررسی اطلاعات مناطق جدید نیز وجود دارد.
ماهری با اشاره به پیگیری موضوع در کارگروه آرد و نان استان و برگزاری نشست‌هایی با حضور مسئولان استانی و شهرستانی بیان کرد: این طرح در ابتدای اجرا قرار دارد و باید ایرادات احتمالی آن شناسایی و برطرف شود.
وی در پایان تأکید کرد: سرانه هشت کیلوگرمی آرد برای خانوارهای روستایی استان کرمان، میزان معمول تخصیص در سال‌های گذشته بوده و سهمیه استانی کاهش نیافته است.
