رئیس منابع آب رباط‌کریم و بهارستان گفت: فرونشست دشت تهران‌کرج به سالانه 30سانت رسید و 1000 چاه آب فعال است.
به گزارش خبرگزاری ۶۰ثانیه، پیام کلانتری، رئیس اداره منابع آب شهرستان‌های رباط‌کریم و بهارستان، اظهار کرد: پدیده فرونشست زمین رابطه مستقیمی با افت شدید سطح سفره‌های آب زیرزمینی و تراز منفی آبخوان‌ها دارد، بر اساس آخرین پایش‌ها و ارزیابی‌های میدانی صورت‌گرفته، در حال حاضر حدود 1000 حلقه چاه غیرمجاز در سطح این دو شهرستان فعال است که بخش عمده‌ای از ذخایر آبی تجدیدناپذیر منطقه را مصرف می‌کنند.
وی افزود: فرآیند مقابله با حفر چاه‌های غیرمجاز یک چرخه دشوار و مستمر است، زیرا بلافاصله پس از انسداد چاه‌ها، متأسفانه در نقاطی به ویژه در جریان ساخت‌وسازهای شبانه یا تفکیک اراضی، مجدداً اقدام به حفر چاه جدید یا تخلیه مجدد چاه‌های پرشده می‌کنند که این موضوع نیازمند دریافت مجدد احکام قضایی و انسداد مکرر است.
انسداد 202 حلقه چاه غیرمجاز از ابتدای سال
رئیس امور آب شهرستان‌های رباط‌کریم و بهارستان تصریح کرد: تعهد سالانه این اداره برای انسداد چاه‌های غیرمجاز بالغ بر 350 حلقه تعیین شده است. در طول سال گذشته توانستیم حدود 320 حلقه چاه غیرمجاز را مسدود و مسلوب‌المنفعه کنیم و از ابتدای سال جاری تاکنون نیز 202 حلقه چاه غیرمجاز شناسایی، مسدود و از مدار بهره‌برداری خارج شده است.
کلانتری در خصوص موقعیت مکانی این چاه‌ها بیان کرد: بخش اعظم چاه‌های غیرمجازی که تاکنون پر و مسلوب‌المنفعه شده‌اند، مربوط به باغچه‌ها، ویلاها و کاربری‌های غیرمولد شخصی بوده است که با مصرف بی‌رویه، سهم عمده‌ای در تحمیل کسری به مخازن زیرزمینی داشته‌اند.
برخورد قاطع با مافیای چاه‌های آب‌فروشی
وی به برخورد جدی با پدیده غیرقانونی آب‌فروشی اشاره کرد و گفت: در سطح این دو شهرستان 8 حلقه چاه بزرگ فعال در زمینه آب‌فروشی شناسایی شد که برخی از آن‌ها بیش از 40 سال سابقه بهره‌برداری غیرمجاز و بسیار سنگین از منابع آبی دشت را داشتند. خوشبختانه با ورود قاطع دادستان‌های رباط‌کریم و بهارستان، تاکنون پنج حلقه از این چاه‌ها به‌طور کامل مسدود و متخلفان به پرداخت مبالغ بسیار سنگین جریمه خسارت به آبخوان محکوم شدند.
کلانتری اضافه کرد: سه حلقه چاه آب‌فروشی باقیمانده نیز در مراجع قضایی پرونده حقوقی دارند، پروانه دو مورد از آن‌ها دارای سابقه مجاز بوده که مجوز یک مورد ابطال قطعی شد و پرونده دیگری در دادگاه در حال رسیدگی است. با حمایت دستگاه قضایی، تا پایان سال جاری پرونده پدیده شوم آب‌فروشی در منطقه به‌طور کامل مختومه خواهد شد.
فرونشست سالانه 20 تا 30 سانتیمتری در دشت تهران‌کرج
رئیس امور آب شهرستان‌های رباط‌کریم و بهارستان با تشریح ابعاد فاجعه‌بار فرونشست زمین بیان کرد: شهرستان‌های رباط‌کریم و بهارستان در انتهای دشت تهران‌کرج مستقر هستند، دشتی که از منظر هیدرولوژیکی در شرایط کاملاً بحرانی و شکننده قرار دارد. بر اساس ارزیابی‌های پهنه‌ای، سالانه بین 20 تا 30 سانتیمتر و در برخی زون‌های خاص متأثر از موقعیت زمین‌شناختی حتی تا ارقام بالاتری از فرونشست ثبت می‌شود.
وی در تبیین مکانیسم تخریب دائمی سفره‌ها توضیح داد: آبخوان شبیه یک اسفنج متخلخل عمل می‌کند، هنگامی که آب درون خلل و فرج ذرات خاک و سنگریزه‌ها فراتر از نرخ تغذیه استخراج می‌شود، لایه‌های زیرین زیر بار طبقات فوقانی فشرده شده و پدیده فرونشست شکل می‌گیرد. در این حالت ساختار سفره برای همیشه نابود شده و حتی در صورت وقوع بارش‌های سیل‌آسا نیز آب به زمین نفوذ نمی‌کند و رواناب سطحی مخرب ایجاد می‌شود.
مقاومت 30 درصدی چاه‌های کشاورزی در برابر نصب کنتور هوشمند
کلانتری پیرامون مدیریت مصرف در بخش چاه‌های مجاز اظهار کرد: حدود 70 درصد از چاه‌های دارای پروانه در حوزه‌های کشاورزی، صنعت و خدمات به کنتورهای هوشمند مجهز شده‌اند، اما متأسفانه حدود 30 درصد باقیمانده که عموماً متعلق به بخش کشاورزی سنتی است، در برابر نصب کنتور مقاومت سرسختانه نشان می‌دهند.
وی دلیل این مقاومت را مازاد برداشت عنوان کرد و افزود: بهره‌برداران این بخش با استفاده از لوله‌هایی با قطر فراتر از حد مجاز، چندین برابر سقف قانونی آب استخراج می‌کنند. افزون بر این، تعدد مالکان و شراکت 30 تا 50 نفر بر روی یک حلقه چاه، هماهنگی را دشوار کرده است.
با این حال با اخذ دستور قضایی از دادستان محترم، انشعاب برق 10 حلقه از این چاه‌های متخلف قطع شد و پرونده افرادی که اقدام به فک پلمپ غیرقانونی کردند در دادسرا گشوده شد.
انتقال معکوس آب و مرگ تدریجی آبخوان‌ها
رئیس اداره منابع آب شهرستان‌های رباط‌کریم و بهارستان تصریح کرد: برخلاف تصور برخی مبنی بر تغذیه تهران از آب‌های این منطقه، وضعیت دقیقاً برعکس است؛ سفره‌های آب زیرزمینی دشت رباط‌کریم و بهارستان عملاً توان آبدهی کیفی و کمی خود را از دست داده‌اند و ما برای شرب و کشاورزی ناچار به واردات آب از بالادست، از جمله کانال نواب، پساب تصفیه‌خانه فیروزبهرام از طریق کانال محمدیه و خطوط سد کرج هستیم.
وی در خصوص برنامه‌های تغذیه مصنوعی سفره‌ها گفت: پساب وارداتی از طریق کانال محمدیه در فصول سرد که اراضی کشاورزی نیاز آبی ندارند، به بسترهای طبیعی دشت و رودخانه‌های فصلی نظیر سالچای و رودشور هدایت می‌شود تا با نفوذ تدریجی، نقش تغذیه سفره‌های بحرانی زیرزمینی را ایفا کند.
هشدار نسبت به بارگذاری جمعیتی پرند بر بستر بحران
کلانتری با انتقاد شدید از فرآیند توسعه نامتوازن کالبدی تصریح کرد: ساخت‌وسازهای انبوه، توسعه برج‌سازی و افزایش فازهای شهر پرند بدون ارزیابی کارشناسی منابع آب صورت گرفته است. تمرکز جمعیتی بالغ بر صدها هزار نفر در این منطقه در حالی روی می‌دهد که هیچ منبع آبی پایدار محلی برای پاسخ به نیاز سرانه 100 تا 150 لیتری هر شهروند وجود ندارد.
وی در پایان خاطرنشان کرد: تلاقی شکاف‌های فرونشست زمین با زیرساخت‌های شریانی از جمله خطوط راه‌آهن، دکل‌های انتقال برق فشارقوی و خطوط انتقال گاز طبیعی، تهدیدی بسیار جدی برای امنیت منطقه است. نقشه‌ها و گزارش‌های دقیق این بحران بارها به دستگاه‌های بالادستی و مدیریت بحران منعکس شده و مهار آن نیازمند توقف فوری بارگذاری‌های جمعیتی غیرکارشناسی است.
