صادرات ظروف مسی زنجان با موانع گمرکی و تعرفه‌های سنگین در کشورهای مقصد مواجه است.
به گزارش خبرگزاری ۶۰ثانیه، صنعت مسگری در استان زنجان ریشه‌ای دیرینه و چندصدساله دارد و همواره به عنوان یکی از نمادهای اصیل هویت فرهنگی، اقتصادی و هنری این دیار شناخته می‌شود. اسناد تاریخی و کشفیات باستان‌شناسی گواهی می‌دهند که زنجان از دیرباز یکی از کانون‌های اصلی ذوب، شکل‌دهی و ساخت ادوات فلزی در فلات ایران بوده است.
این هنر-صنعت در طول سده‌های متمادی نه تنها ابزاری برای تأمین نیازهای زیستی و معیشتی مردم بوده، بلکه با نقوش اسلیمی، قلم‌زنی‌های ظریف و صدای آشنای چکش‌ها در بازار تاریخی زنجان، بخشی تفکیک‌ناپذیر از حافظه جمعی و گردشگری دیار غواصان دریادل را شکل داده است.
امروزه صنعت مسگری فراتر از یک صنایع‌دستی سنتی، پیشرانی قدرتمند در اقتصاد محلی و اشتغال‌زایی استان به شمار می‌رود. زنجیره ارزش مس در زنجان صدها کارگاه خرد، متوسط و کارخانجات نورد ورق‌های مسی را دربرمی‌گیرد و زمینه امرار معاش هزاران نفر از صنعتگران، چکش‌کاران، سفیدگران و فروشندگان را فراهم کرده است.
وجود استادکاران چیره‌دست در کنار ورود جوانان خلاق به این حوزه، باعث شده تا بازارچه مسگران زنجان همواره کانون پررونق دادوستد و مقصدی جذاب برای مسافران داخلی و خارجی باشد و سهم قابل‌توجهی از گردش مالی صنایع‌دستی استان را به خود اختصاص دهد. یکی از نقاط عطف مهم در صنعت مس زنجان طی سال‌های اخیر، پیوند میان اصالت‌های سنتی و نیازهای مدرن جامعه بوده است.
صنعتگران زنجانی با درک صحیح از تغییر سبک زندگی و الگوهای مصرف، توانسته‌اند تنوع بی‌نظیری در ابعاد، اشکال و کاربرد ظروف پخت‌وپز، پذیرایی و دکوراتیو ایجاد کنند. بهره‌گیری از دستگاه‌های پیشرفته خم‌کاری، برش دقیق و روش‌های نوین قلع‌اندود کردن در کنار حفظ ظرافت‌های دست‌ساز، موجب ارتقای استانداردهای بهداشتی و ایمنی ظروف شده و تقاضا را نه‌تنها در بازارهای بومی بلکه در سطح کلان‌شهرهای کشور به شکل چشمگیری افزایش داده است.
ظروف مسی زنجان به واسطه کیفیت ساخت بالا، خلوص مواد اولیه و وزن و پرداخت مناسب، از جذابیت صادراتی بسیار بالایی در کشورهای همسایه برخوردار است. بازارهای منطقه نظیر اقلیم کردستان عراق، کشورهای حاشیه خلیج‌فارس به‌ویژه عمان، و همچنین کشورهایی چون ترکیه، تشنه هنر دست مسگران ایرانی هستند.
گردش مالی ده‌ها میلیارد تومانی ناشی از ارسال این کالاها به آن سوی مرزها گویای آن است که صنایع‌دستی زنجان توانمندی تبدیل شدن به یک اهرم مهم برای درآمدهای غیرنفتی و تثبیت نام ایران در سبد تجاری منطقه را داراست.
با وجود تمام ظرفیت‌ها، این صنعت با موانع ساختاری جدی دست‌وپنجه نرم می‌کند. نوسانات شدید قیمت شمش و ورق‌های مسی، دلال‌بازی در تأمین ماده اولیه، تعرفه‌های سنگین گمرکی در کشورهای مقصد و نبود حمایت‌های ساختاریافته صادراتی از مهم‌ترین چالش‌های تولیدکنندگان است.
همچنین رواج پدیده «صادرات چمدانی» و غیررسمی، مانع از ثبت دقیق داده‌های تجاری و آسیب‌شناسی بازارها شده است. عدم آشنایی کافی فعالان این صنف با بازاریابی بین‌المللی، برندسازی حقوقی و استانداردهای بسته‌بندی نیز از مواردی است که قدرت رقابت‌پذیری کالای زنجانی را در رقابت با تولیدات کشورهایی مانند ترکیه تا حدی محدود کرده است.
برای تداوم بالندگی و بقای صنعت مسگری زنجان، تدوین یک راهبرد جامع مبتنی بر تشکیل خوشه‌های صنعتی، برندسازی ملی و ساماندهی صادرات ضرورتی اجتناب‌ناپذیر است. ایجاد مشوق‌های گمرکی، آموزش اصول تجارت مدرن به کارگاه‌های تولیدی، حمایت از ثبت جهانی نشان جغرافیایی مس زنجان و اعطای تسهیلات ارزان‌قیمت برای نوسازی تجهیزات کارگاهی می‌تواند راه را برای تثبیت بازارهای صادراتی هموار کند.
با هم‌افزایی میان اتحادیه‌ها، اداره‌کل میراث فرهنگی و دستگاه‌های دیپلماسی اقتصادی، می‌توان این هنر تاریخی را به الگویی موفق از تلفیق میراث فرهنگی با ارزش‌افزوده بالای اقتصادی تبدیل کرد.
صادرات ماهانه 25 میلیارد تومانی ظروف مسی زنجان به ترکیه و عراق
محسن سلیمی، رئیس اتحادیه مسگران زنجان در زنجان، با اشاره به جایگاه صنعت مس این استان در بازارهای خارجی اظهار داشت: در حوزه صادرات ظروف مسی، طی سال‌های اخیر با تلاش تشکل‌های صنفی، گام‌های ارزنده‌ای برای صادرات تجاری به کشورهای عمان، اقلیم کردستان عراق و ترکیه برداشته شده است که این سه کشور به عنوان بازارهای هدف اصلی ما محسوب می‌شوند.
وی با اشاره به حجم صادرات ظروف مسی استان به کشورهای هدف تصریح کرد: در حال حاضر، این صادرات عمدتاً در مرحله بازارسازی و معرفی محصولات در اقلیم کردستان (سلیمانیه و اربیل) و کشور ترکیه قرار دارد؛ به‌طوری‌که حجم صادرات ریالی ماهانه به کشور عراق حدود 10 میلیارد تومان و به کشور ترکیه نزدیک به 15 میلیارد تومان است که این روند به صورت تشکل‌محور و تحت نظارت اتحادیه پیگیری می‌شود.
رئیس اتحادیه مسگران زنجان در خصوص وضعیت «صادرات چمدانی» ظروف مسی بیان کرد: اگرچه صادرات چمدانی شاید در مرحله نخست برای فعالان این حوزه جذاب و سودآور باشد، اما در ادامه راه حتماً باید قانون‌مند و ساماندهی شود تا هم ظرفیت واقعی صادرات استان مشخص گردد و هم چالش‌ها و عیوب محصولات در کشورهای هدف به درستی شناسایی و برطرف شود.
سلیمی درباره موانع پیش روی قانون‌مند شدن صادرات چمدانی توضیح داد: یکی از موانع اصلی، تعرفه‌های سنگین گمرکی در کشورهای مقصد است؛ برای نمونه، کشور ترکیه خود یکی از تولیدکنندگان بزرگ ظروف مسی است و شهرهایی همچون غازی‌آتپه در این زمینه فعال هستند. گمرک ترکیه به منظور حمایت از تولیدات داخلی خود، تعرفه‌های بسیار بالایی برای واردات این محصولات اعمال می‌کند و همین امر موجب تمایل برخی تجار و فعالان اقتصادی برای استفاده از روش‌های غیررسمی می‌شود.
وی خاطرنشان کرد: در کنار تعرفه‌های گمرکی خارجی، عدم آموزش کافی و نبود راهنمایی‌های لازم در حوزه صادرات در داخل کشور و استان زنجان نیز از جمله چالش‌هایی است که نیازمند توجه و برنامه‌ریزی جدی مسئولان امر برای تسهیل فرآیندهای صادراتی است.
