خشکسالی و گرانی خوراک دام، گاوداری‌های نیمروز را تحت فشار گذاشته، اما دامداران همچنان پای تولید ایستادهاند.
به گزارش خبرگزاری ۶۰ثانیه، در شهرستان نیمروز، جایی در شمال استان سیستان و بلوچستان که سال‌هاست دامداران با محدودیت منابع آب، خشکسالی و دشواری تامین خوراک دام دست‌وپنجه نرم می‌کنند، دامپروری همچنان یکی از تکیه‌گاه‌های معیشت خانوارهای روستایی به شمار می‌رود؛ فعالیتی که با وجود فشار هزینه‌ها و شرایط سخت اقلیمی ادامه دارد و ظرفیت آن، به‌ویژه با تکیه بر نژاد بومی گاو سیستانی، می‌تواند در تامین شیر و گوشت، ایجاد اشتغال و تقویت اقتصاد محلی نقش‌آفرین باشد.
با این حال، حفظ و توسعه این ظرفیت تنها به اراده دامداران وابسته نیست و به مجموعه‌ای از حمایت‌ها، از تامین به‌موقع نهاده‌های دامی و سرمایه در گردش گرفته تا بهسازی جایگاه‌ها، خدمات دامپزشکی و اصلاح نژاد متناسب با شرایط منطقه نیاز دارد. در حالی که افزایش قیمت خوراک دام و کاهش دسترسی به منابع طبیعی تامین علوفه، هزینه نگهداری دام را بالا برده، بخشی از واحدهای دامپروری نیز برای بازگشت به چرخه تولید به سرمایه‌گذاری و نوسازی تجهیزات نیاز دارند.
جهاد کشاورزی نیمروز از برنامه‌هایی برای بهسازی واحدهای فعال، شناسایی گاوداری‌های غیرفعال و فراهم‌کردن زمینه بازگشت آنها به تولید خبر می‌دهد؛ اقداماتی که در کنار استفاده از ظرفیت‌های علمی و تحقیقاتی برای حفظ و تقویت گاو سیستانی، می‌تواند مسیر تازه‌ای برای توسعه دامپروری در این شهرستان ایجاد کند، به شرط آنکه حمایت‌ها با محدودیت‌های واقعی دامداران و نیازهای تولید در منطقه هماهنگ باشد.
دامداری که با وجود گرانی خوراک و خشکسالی میدان تولید را خالی نکرده است
اصغر دهمرده، دامدار فعال در منطقه که از سال‌ها فعالیت خود در حوزه پرورش گاو و دشواری‌های ادامه این کار می‌گوید، اظهار داشت: دامداری شغل اصلی خانواده اوست و تلاش می‌کند با وجود مشکلات و محدودیت‌های موجود، فعالیت خود را ادامه دهد و با افزایش تعداد دام‌ها، تولید گوشت را گسترش دهد تا درآمد پایدارتری برای خانواده‌اش فراهم شود.
وی با اشاره به فشارهای اقتصادی و شرایط دشوار سال‌های اخیر افزود: با وجود مشکلات ناشی از شرایط جنگی کشور، تحریم‌ها و دشواری‌های اقتصادی، کار خود را رها نکرده‌اند و همچنان به فعالیت و تولید ادامه می‌دهند، زیرا معتقدند با تلاش و پشتکار می‌توان از مشکلات عبور کرد و چرخه تولید را زنده نگه داشت.
این دامدار، حمایت بسیج سازندگی سپاه شهرستان نیمروز از طریق پرداخت تسهیلات اشتغال‌زایی را یکی از عوامل کمک‌کننده به ادامه فعالیت خود دانست و گفت: این تسهیلات امکان افزایش تعداد دام‌ها و توسعه فعالیت را فراهم کرده است، اما برای گسترش بیشتر تولید، افزایش میزان تسهیلات می‌تواند به دامداران کمک کند تا دام بیشتری تهیه کنند و ظرفیت تولید خود را بالا ببرند.
بلوچی در عین حال، افزایش قیمت خوراک دام را یکی از مشکلات اصلی این حرفه عنوان کرد و خواستار حمایت بیشتر جهاد کشاورزی برای تامین نهاده‌های دامی و کاهش فشار هزینه‌ها بر دامداران شد؛ مطالبه‌ای که از نگاه تولیدکنندگان، مستقیما با توان ادامه فعالیت و امکان افزایش تعداد دام‌ها ارتباط دارد.
وی با اشاره به خشکسالی، کمبود منابع و دشواری‌های تامین خوراک دام خاطرنشان کرد که با وجود این محدودیت‌ها، همچنان برای حفظ دام‌ها و ادامه تولید تلاش می‌کنند و امیدوارند با حمایت بیشتر مسئولان، بتوانند فعالیت خود را توسعه دهند و سهم بیشتری در تولید گوشت و ایجاد اشتغال در شهرستان نیمروز داشته باشند.
چرا گاو سیستانی اهمیت دارد؟
اعظم نادرنیا، رئیس اداره بهبود تولیدات دامی مدیریت جهاد کشاورزی شهرستان نیمروز، اظهار داشت: دامداری از بخش‌های مهم تولیدی منطقه سیستان به شمار می‌رود و در تامین فرآورده‌های دامی، ایجاد اشتغال و پشتیبانی از معیشت خانوارهای روستایی نقش موثری دارد؛ از این رو، استفاده از ظرفیت‌های منطقه، به‌ویژه قابلیت‌های ارزشمند گاو سیستانی، می‌تواند زمینه رونق تولید و تقویت اقتصاد روستایی را فراهم کند.
وی با اشاره به جایگاه شهرستان نیمروز در نگهداری این نژاد بومی افزود: وجود گاو سیستانی در منطقه دریاچه هامون، به‌ویژه در محدوده تختک سارانی و تختک سنچولی، از جمله ظرفیت‌هایی است که اهمیت این شهرستان را در حوزه دامپروری و نگهداری نژاد بومی افزایش داده است.
گاو سیستانی بخشی از ظرفیت دامپروری منطقه است که حفظ و تقویت آن می‌تواند در کنار تجربه دامداران، زمینه بهره‌گیری بهتر از توانمندی‌های بومی را فراهم کند. با این حال، توسعه این ظرفیت به شناخت دقیق نیازهای تغذیه‌ای دام، شرایط نگهداری، وضعیت بهداشتی و ویژگی‌های اقلیمی منطقه وابسته است و نمی‌توان افزایش تولید را تنها با بالا بردن تعداد دام‌ها دنبال کرد.
در منطقه‌ای که منابع آب و علوفه با محدودیت روبه‌روست، انتخاب شیوه‌های مناسب نگهداری و مدیریت گله اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. هر برنامه‌ای برای افزایش تعداد دام‌ها باید با توان تامین خوراک و آب، ظرفیت جایگاه‌ها و توان اقتصادی دامدار هماهنگ باشد تا توسعه تولید به افزایش هزینه‌ها و فشار بیشتر بر منابع محدود منجر نشود.
با این حال، معرفی گاو سیستانی به‌عنوان یک ظرفیت بومی زمانی می‌تواند مبنای برنامه‌ریزی اقتصادی قرار گیرد که مزیت‌های آن با شاخص‌های تخصصی سنجیده شود. میزان سازگاری با گرمای منطقه، نیاز آبی و غذایی، هزینه نگهداری، سرعت رشد و بازده تولید گوشت از جمله معیارهایی هستند که می‌توانند در ارزیابی توان تولیدی این نژاد مورد توجه قرار گیرند.
انتشار نتایج مطالعات مراکز تحقیقاتی و مقایسه عملکرد این نژاد با سایر گزینه‌های پرورشی، به دامداران و سیاست‌گذاران کمک می‌کند تصمیم‌های دقیق‌تری درباره اصلاح نژاد و توسعه گله بگیرند. از آنجا که آمار تخصصی این شاخص‌ها در اطلاعات موجود ارائه نشده است، میزان برتری اقتصادی گاو سیستانی را نمی‌توان صرفا بر اساس ظرفیت بومی و سازگاری احتمالی آن با اقلیم منطقه نتیجه‌گیری کرد.
از اصلاح نژاد تا مدیریت تغذیه؛ برنامه جهاد کشاورزی برای بهبود تولید
نادرنیا با اشاره به اقدامات انجام‌شده برای توسعه گاوداری‌ها بیان کرد: بهسازی و نوسازی واحدهای موجود، بهبود مدیریت تغذیه با توجه به تامین ماهانه نهاده‌های دامی، ارتقای بهداشت و اصلاح نژاد متناسب با شرایط اقلیمی منطقه از مهم‌ترین برنامه‌های اجراشده در این حوزه بوده است.
وی همچنین از برگزاری دوره‌های آموزشی با همکاری مرکز تحقیقات کشاورزی سیستان خبر داد و افزود: در بخش آموزش و اصلاح نژاد، دامداران متقاضی و واجد شرایط برای دریافت دام‌های اصلاح‌شده و دارای قابلیت پرورش معرفی شده‌اند تا ضمن بهبود کیفیت دام، زمینه اصلاح نژاد متناسب با شرایط منطقه فراهم شود.
به گفته رئیس اداره بهبود تولیدات دامی جهاد کشاورزی نیمروز، استفاده از ظرفیت‌های علمی و تحقیقاتی در کنار تجربه دامداران می‌تواند به افزایش بهره‌وری و بهبود وضعیت تولید در واحدهای دامپروری کمک کند.
این برنامه‌ها زمانی به نتیجه مطلوب می‌رسند که آموزش و اصلاح نژاد با نیازهای واقعی دامداران هماهنگ باشد. دامدار باید بتواند با شناخت شرایط نگهداری و هزینه‌های تغذیه، درباره توسعه گله تصمیم بگیرد و در کنار دسترسی به مشاوره تخصصی، از خدمات لازم برای حفظ سلامت دام نیز برخوردار باشد.
اصلاح نژاد نیز نباید جدا از شرایط اقلیمی و امکانات موجود دنبال شود. در منطقه‌ای مانند نیمروز که گرمای تابستان و محدودیت منابع آب از عوامل اصلی مدیریت دامپروری هستند، انتخاب دام و روش‌های نگهداری باید با توجه به سازگاری با شرایط محیطی، توان تامین خوراک و اهداف تولیدی واحد انجام شود.
گاوداری‌های خاموش در مسیر بازگشت؛ سرمایه‌ای که نباید از چرخه تولید خارج بماند
نادرنیا با اشاره به این موضوع گفت: شناسایی و بازگرداندن واحدهای غیرفعال به چرخه تولید از اولویت‌های امور دام شهرستان است و در همین راستا، گاوداری‌هایی که قابلیت فعال‌سازی مجدد داشته‌اند، شناسایی شده‌اند و مشکلات و ظرفیت‌های آنها برای بازگشت به فعالیت مورد بررسی قرار گرفته است.
وی افزود: پس از ارزیابی وضعیت واحدها و گفت‌وگو با دامداران، بهره‌بردارانی که برای احیای فعالیت خود به سرمایه‌گذاری نیاز داشته‌اند، متناسب با شرایط و ضوابط موجود برای دریافت تسهیلات بانکی، تامین سرمایه در گردش و بازسازی و تجهیز واحدها به دستگاه‌های مربوط معرفی شده‌اند.
به گفته وی، در این مسیر از ظرفیت بانک‌ها، بنیاد برکت، بنیاد علوی و اعتبارات استانی نیز استفاده شده است تا واحدهای دارای قابلیت فعالیت مجدد بتوانند با رفع موانع مالی و تجهیزاتی، بار دیگر به چرخه تولید بازگردند.
با وجود اعلام این برنامه‌ها، ارزیابی میزان پیشرفت آنها به انتشار آمار عملکرد نیاز دارد. مشخص نیست تاکنون چه تعداد گاوداری غیرفعال در نیمروز شناسایی شده، چند واحد به چرخه تولید بازگشته و چه میزان اعتبار برای احیا، نوسازی و تامین سرمایه در گردش آنها اختصاص یافته است.
همچنین، تعداد دامداران بهره‌مند از تسهیلات و میزان تاثیر این حمایت‌ها بر افزایش تعداد دام، تداوم فعالیت واحدها و رشد تولید از شاخص‌هایی است که می‌تواند اثربخشی برنامه‌ها را روشن کند. ارائه این اطلاعات از سوی جهاد کشاورزی و نهادهای همکار، ضمن مشخص کردن نتایج اقدامات انجام‌شده، امکان شناسایی موانع باقی‌مانده و اصلاح برنامه‌های حمایتی را فراهم می‌کند.
بازگشت یک واحد غیرفعال به تولید، تنها به معنای فعال‌شدن یک گاوداری نیست؛ این اقدام می‌تواند از ظرفیت‌های موجود برای اشتغال و تولید استفاده کند و زمینه بازگشت بخشی از سرمایه‌گذاری‌های پیشین به چرخه اقتصادی را فراهم آورد. البته احیای هر واحد باید بر اساس ارزیابی واقع‌بینانه شرایط آن انجام شود و عواملی مانند وضعیت ساختمان و تجهیزات، تعداد دام قابل نگهداری، توان مالی بهره‌بردار و دسترسی به نهاده‌ها در تصمیم‌گیری مورد توجه قرار گیرد.
اگر واحدی بدون تامین سرمایه در گردش کافی یا بدون دسترسی پایدار به خوراک دام دوباره فعال شود، ممکن است پس از مدتی با همان مشکلات گذشته روبه‌رو شود. بنابراین، تسهیلات بازسازی و تجهیز زمانی اثربخش خواهد بود که در کنار آن، امکان تامین هزینه‌های جاری و استمرار تولید نیز در نظر گرفته شود.
خشکسالی، گرانی نهاده‌ها و کمبود سرمایه؛ سه مانع جدی پیش روی دامداران
نادرنیا با اشاره به مهم‌ترین مشکلات دامداران منطقه اظهار داشت: خشکسالی‌های چندساله، محدودیت منابع آب و علوفه، افزایش هزینه تامین خوراک دام، نوسان قیمت نهاده‌ها و کمبود سرمایه در گردش از مهم‌ترین چالش‌های دامپروری در شهرستان نیمروز هستند.
وی همچنین گرمای شدید تابستان را از عوامل موثر بر شرایط نگهداری دام دانست و بر ضرورت بهسازی جایگاه‌ها و بهبود شیوه‌های مدیریت و نگهداری تاکید کرد؛ موضوعی که برای حفظ سلامت دام و کاهش خسارت‌های ناشی از شرایط آب‌وهوایی اهمیت ویژه‌ای دارد.
در واحدهای گاوداری، خوراک دام یکی از مهم‌ترین هزینه‌های جاری محسوب می‌شود و هرگونه افزایش قیمت یا اختلال در تامین آن می‌تواند مستقیما بر هزینه تولید اثر بگذارد. در چنین شرایطی، دامدار برای حفظ گله ناچار است منابع مالی بیشتری به خرید خوراک اختصاص دهد و همین مسئله ممکن است سرمایه لازم برای توسعه فعالیت، تعمیر تجهیزات یا بهسازی جایگاه را کاهش دهد.
محدودیت آب نیز مسئله‌ای جدا از تامین خوراک نیست. در اقلیم گرم و خشک سیستان، دام برای حفظ سلامت و عملکرد تولیدی به آب کافی و شرایط نگهداری مناسب نیاز دارد و کمبود آب یا نامناسب‌بودن جایگاه می‌تواند فشار ناشی از گرما را افزایش دهد.
از این رو، مدیریت مصرف آب، تامین آبشخور مناسب، ایجاد سایه‌بان و فراهم‌کردن تهویه کافی، بخشی از الزامات نگهداری دام در این منطقه است.
برنامه‌ریزی برای توسعه دامپروری باید این محدودیت‌ها را از ابتدا در نظر بگیرد. افزایش تعداد دام‌ها بدون ارزیابی منابع خوراک و آب ممکن است هزینه‌ها را افزایش دهد و حتی پایداری واحدهای فعال را با خطر روبه‌رو کند.
در مقابل، مدیریت علمی تغذیه، استفاده بهینه از نهاده‌ها، بهسازی جایگاه‌ها و حمایت مالی متناسب با نیاز تولیدکنندگان می‌تواند به کاهش فشار هزینه‌ها کمک کند.
در چنین شرایطی، لازم است میان مشکلات فوری و برنامه‌های بلندمدت توسعه دامپروری تفکیک روشنی وجود داشته باشد. تامین خوراک و سرمایه در گردش، به دلیل ارتباط مستقیم با استمرار فعالیت واحدهای موجود، باید در اولویت قرار گیرد؛ در مرحله بعد، بهسازی جایگاه‌ها، ارتقای روش‌های تغذیه و اصلاح نژاد می‌تواند با توجه به نیاز و ظرفیت هر واحد دنبال شود.
برای اثربخش شدن این اقدامات، ضروری است میزان اعتبار مورد نیاز، منابع تامین مالی، دامداران مشمول حمایت و زمان‌بندی اجرا مشخص شود. همچنین، بررسی علت توقف فعالیت گاوداری‌های غیرفعال می‌تواند مانع از تخصیص منابع یکسان به واحدهایی شود که با مشکلات متفاوتی مانند کمبود سرمایه، هزینه بالای خوراک یا ضعف زیرساخت مواجه‌اند.
جایگاه دام، خط مقدم مقابله با گرمای سیستان
نادرنیا با اشاره به اقدامات انجام‌شده برای بهسازی جایگاه‌های نگهداری دام گفت: با استفاده از اعتبارات استانی تخصیص‌یافته و بر اساس اولویت‌بندی واحدها، وضعیت گاوداری‌ها از نظر تعداد دام و شرایط جایگاه بررسی شده و واحدهای واجد شرایط در اولویت اجرای طرح‌های بهسازی قرار گرفته‌اند.
وی افزود: مسقف‌کردن جایگاه‌ها، اجرای آستر در بخش‌های مورد نیاز و احداث آبشخور و آبخوری از جمله اقداماتی است که با هدف بهبود شرایط نگهداری دام و ارتقای سطح بهداشت واحدهای دامپروری دنبال شده است.
این اقدامات در منطقه‌ای با تابستان‌های بسیار گرم می‌تواند اهمیت زیادی داشته باشد، زیرا جایگاه نامناسب، کمبود سایه و دسترسی ناکافی به آب ممکن است فشار محیطی بر دام را افزایش دهد. فراهم‌کردن شرایط مناسب نگهداری، در کنار مدیریت تغذیه و مراقبت‌های دامپزشکی، به دامدار کمک می‌کند از گله خود بهتر محافظت کند و احتمال خسارت‌های ناشی از شرایط نامساعد را کاهش دهد.
البته بهسازی جایگاه‌ها باید متناسب با شرایط هر واحد و بر اساس ارزیابی فنی انجام شود. نیازهای گاوداری‌ها با توجه به تعداد دام، وضعیت ساختمان، امکانات آب‌رسانی و شرایط محیطی متفاوت است و اولویت‌بندی منابع حمایتی می‌تواند کمک کند اعتبارات محدود در بخش‌هایی هزینه شود که بیشترین اثر را بر سلامت دام و پایداری تولید دارند.
در کنار اصلاح زیرساخت‌ها، آموزش دامداران درباره مدیریت شرایط گرما، تغذیه و آب‌رسانی نیز اهمیت دارد؛ چراکه تجهیزات مناسب زمانی بیشترین اثربخشی را دارند که با شیوه‌های صحیح مدیریت دام همراه شوند.
حمایت از دامدار باید از تسهیلات فراتر برود
تجربه دامداران نیمروز نشان می‌دهد که تسهیلات اشتغال‌زایی می‌تواند در افزایش تعداد دام‌ها و گسترش فعالیت موثر باشد، اما توسعه پایدار این بخش به مجموعه‌ای از حمایت‌های هماهنگ نیاز دارد. تامین نهاده‌های دامی، دسترسی به سرمایه در گردش، بهسازی جایگاه‌ها، خدمات دامپزشکی و فراهم‌کردن مسیر مناسب برای عرضه محصولات، در کنار یکدیگر می‌توانند به حفظ و تقویت فعالیت‌های دامپروری کمک کنند.
بلوچی با اشاره به نقش تسهیلات بسیج سازندگی در توسعه فعالیت خود، افزایش مبلغ حمایت‌های مالی را از نیازهای دامداران دانست و در عین حال، تامین خوراک دام را یکی از مهم‌ترین مطالبات این قشر عنوان کرد.
این مطالبه با توجه به شرایط اقتصادی واحدهای کوچک اهمیت ویژه‌ای دارد. در بسیاری از موارد، دامدار برای افزایش تعداد دام‌ها به سرمایه اولیه نیاز دارد، اما پس از خرید دام نیز باید توان تامین هزینه‌های روزانه و ماهانه نگهداری آن را داشته باشد.
به همین دلیل، حمایت مالی زمانی می‌تواند به توسعه پایدار منجر شود که علاوه بر سرمایه‌گذاری اولیه، نیازهای سرمایه در گردش و هزینه‌های جاری نیز در برنامه‌ریزی مورد توجه قرار گیرند.
نادرنیا نیز با تاکید بر اهمیت تامین پایدار نهاده‌های دامی اظهار داشت: تداوم تامین خوراک دام، حمایت از سرمایه‌گذاری در واحدهای دامپروری، رفع موانع تولید و بهره‌گیری از ظرفیت‌های بومی منطقه می‌تواند در پایداری فعالیت گاوداری‌ها، افزایش تولید و تقویت اقتصاد روستایی شهرستان نیمروز نقش موثری داشته باشد.
در این میان، حمایت هدفمند به معنای آن است که وضعیت هر واحد، توان تولیدی دامدار و موانع اصلی فعالیت آن پیش از تخصیص منابع بررسی شود. ممکن است یک واحد به بازسازی جایگاه نیاز داشته باشد، در حالی که مشکل اصلی واحدی دیگر کمبود سرمایه در گردش یا دشواری تامین خوراک باشد.
تشخیص این تفاوت‌ها می‌تواند به اثربخشی بیشتر منابع حمایتی کمک کند.
همچنین ارتباط مستمر دامداران با کارشناسان بخش امور دام و خدمات دامپزشکی می‌تواند در شناسایی مشکلات و اصلاح شیوه‌های نگهداری موثر باشد. هرچه تصمیم‌گیری‌های تولیدی بر پایه اطلاعات فنی و شناخت دقیق شرایط دام انجام شود، امکان کاهش خسارت و افزایش بهره‌وری نیز بیشتر خواهد شد.
عبور از موانع دامپروری نیمروز به حمایت‌های کلی محدود نمی‌شود و نیازمند تعیین اولویت‌ها و مسئولیت‌های اجرایی است. در شرایط فعلی، تامین خوراک و سرمایه در گردش برای تداوم فعالیت واحدهای موجود اهمیت فوری دارد، در حالی که بهسازی زیرساخت‌ها و احیای گاوداری‌های غیرفعال باید بر اساس نیاز هر واحد دنبال شود.
انتظار می‌رود جهاد کشاورزی نیمروز ضمن ارائه تصویری دقیق از مشکلات دامداران، برنامه عملیاتی خود را برای رفع موانع فنی و تولیدی اعلام کند و بانک‌های عامل و نهادهای حمایتی نیز درباره وضعیت تسهیلات، منابع اختصاص‌یافته و موانع پرداخت پاسخ‌گو باشند. در حوزه آب و تامین علوفه نیز لازم است دستگاه‌های مسئول، راهکارهای اجرایی و زمان‌بندی اقدامات خود را مشخص کنند تا امکان پیگیری نتایج و ارزیابی میزان پیشرفت برنامه‌ها فراهم شود.
از ظرفیت محلی تا رونق اقتصاد روستایی؛ مسیر توسعه دامپروری نیمروز
دامپروری زمانی می‌تواند نقش گسترده‌تری در اقتصاد شهرستان نیمروز ایفا کند که آثار آن به فعالیت‌های جانبی نیز گسترش یابد. رونق گاوداری‌ها علاوه بر افزایش تولید شیر و گوشت، به تامین خوراک، حمل‌ونقل، خدمات دامپزشکی، تعمیر و نگهداری تجهیزات و عرضه محصولات دامی وابسته است و می‌تواند برای مجموعه‌ای از فعالان اقتصادی در مناطق روستایی فرصت ایجاد کند.
در این میان، استفاده از ظرفیت گاو سیستانی، بهسازی واحدهای فعال، احیای گاوداری‌های غیرفعال و آموزش دامداران می‌تواند بخشی از مسیر توسعه این بخش را تشکیل دهد. با این حال، نتیجه‌بخش‌بودن این اقدامات به هماهنگی میان توان تولید، منابع طبیعی و امکانات اقتصادی وابسته است.
برای شهرستان نیمروز، توسعه دامپروری باید بر پایه شناخت محدودیت‌های آب و علوفه و استفاده بهینه از ظرفیت‌های موجود دنبال شود. افزایش تعداد دام‌ها به‌تنهایی شاخص کافی برای ارزیابی پیشرفت نیست؛ بلکه میزان تولید به ازای منابع مصرف‌شده، سلامت گله، پایداری درآمد دامدار و توان ادامه فعالیت در شرایط دشوار نیز باید مورد توجه قرار گیرد.
از سوی دیگر، حمایت از واحدهای کوچک و خانوادگی می‌تواند به حفظ مشاغل روستایی کمک کند، مشروط بر آنکه منابع حمایتی به نیازهای واقعی تولیدکنندگان پاسخ دهند و امکان دسترسی به خدمات فنی و نهاده‌های مورد نیاز فراهم باشد. در چنین شرایطی، دامداری می‌تواند نه‌تنها وسیله امرار معاش یک خانواده، بلکه بخشی از ظرفیت اقتصادی شهرستان برای تولید و اشتغال باشد.
دامداران نیمروز هنوز پای کارند؛ ظرفیت بومی برای عبور از روزهای سخت
روایت اصغر دهمرده از ادامه فعالیت دامداری با وجود گرانی خوراک، خشکسالی و دشواری‌های اقتصادی، در کنار برنامه‌های اعلام‌شده جهاد کشاورزی برای اصلاح نژاد، بهسازی جایگاه‌ها و احیای واحدهای غیرفعال، نشان می‌دهد که دامپروری نیمروز همچنان از ظرفیت رشد برخوردار است؛ ظرفیتی که برای بالفعل‌شدن به حمایت مستمر و برنامه‌ریزی متناسب با شرایط منطقه نیاز دارد.
گاو سیستانی، تجربه دامداران و وجود واحدهای فعال و قابل احیا، بخشی از سرمایه محلی این شهرستان به شمار می‌روند، اما حفظ این سرمایه بدون توجه به منابع آب، تامین خوراک و هزینه‌های تولید امکان‌پذیر نخواهد بود. توسعه این بخش باید به‌گونه‌ای دنبال شود که هم توان اقتصادی دامداران تقویت شود و هم محدودیت‌های اقلیمی و منابع موجود در تصمیم‌گیری‌ها نادیده گرفته نشود.
اکنون در کنار تلاش دامدارانی که برای حفظ گله و تامین معیشت خانواده‌های خود به تولید ادامه می‌دهند، برنامه‌هایی برای بهبود مدیریت تغذیه، اصلاح نژاد، نوسازی جایگاه‌ها و بازگرداندن واحدهای غیرفعال به چرخه تولید در دستور کار قرار دارد. پیوند موثر این اقدامات با تامین پایدار نهاده‌ها و دسترسی دامداران به سرمایه در گردش می‌تواند مسیر توسعه را هموارتر کند.
ظرفیت دامپروری نیمروز و امکان بهره‌گیری از گاو سیستانی، زمانی به افزایش تولید و تقویت اقتصاد روستایی منجر می‌شود که موانع پیش روی دامداران به‌صورت هدفمند برطرف شود. تامین پایدار منابع مالی و خوراک، احیای واحدهای غیرفعال بر اساس نیاز واقعی آنها و بهره‌گیری از نتایج پژوهش‌های تخصصی، سه محور مهم در این مسیر هستند.
در کنار این اقدامات، انتشار آمار اعتبارات، تعداد واحدهای احیاشده و نتایج برنامه‌های حمایتی باید به بخشی از روند پاسخ‌گویی دستگاه‌های مسئول تبدیل شود؛ زیرا توسعه پایدار دامپروری تنها با اعلام برنامه‌ها سنجیده نمی‌شود، بلکه به نتایج قابل اندازه‌گیری و استمرار فعالیت واحدهای تولیدی وابسته است.
