تهران- تشکیل مناطق هفتگانه حکمرانی فرمانداری تهران، گامی تازه برای بازآرایی مدیریت میدانی در پایتخت و نزدیک‌تر کردن ساختار اجرایی دولت به شهروندان است.
به گزارش خبرگزاری ۶۰ثانیه، تهران را نمی‌توان تنها با خیابان‌های پرتردد، ساختمان‌های بلند و مراکز اداری‌اش شناخت، پایتخت، مجموعه‌ای گسترده از محله‌ها، بافت‌های اجتماعی و اقتصادی متفاوت و مطالباتی است که گاه در فاصله‌ای کوتاه، چهره‌ای کاملاً متفاوت پیدا می‌کنند.
نیازهای یک محله در مرکز شهر، لزوماً با اولویت‌های مناطق شمالی، غربی یا جنوب شرقی یکسان نیست؛ همان‌طور که مسائل مربوط به حمل‌ونقل، خدمات عمومی، نظم اجتماعی و دسترسی به امکانات، در بخش‌های مختلف شهر صورت‌های متفاوتی به خود می‌گیرد. اداره چنین مجموعه‌ای، به سازوکاری نیاز دارد که بتواند تفاوت‌ها را ببیند، مسائل را در مقیاس محلی بشناسد و برای حل آن‌ها، ارتباط مؤثرتری میان مردم و دستگاه‌های مسئول برقرار کند.
در همین چارچوب، استانداری تهران و فرمانداری تهران تشکیل مناطق هفتگانه حکمرانی را در دستور کار قرار دادند؛ ساختاری که بر اساس گزارش‌های منتشرشده، مناطق مرکز، غرب، شرق، شمال شرق، شمال غرب، جنوب غرب و جنوب شرق را در بر می‌گیرد. احکام مدیران این مناطق چند روز پیش از سوی محمدصادق معتمدیان، استاندار تهران، صادر شد و بر این اساس، داود ریاحی به‌عنوان مدیر منطقه شمال‌غرب، مجید صبوری به‌عنوان مدیر منطقه شمال‌شرق، سیدمحمد مختاری به‌عنوان مدیر منطقه غرب، محمد عبدی‌راد به‌عنوان مدیر منطقه جنوب‌شرق، محمدامین یاری به‌عنوان مدیر منطقه جنوب‌غرب، حمیدرضا خدایی‌راد به‌عنوان مدیر منطقه مرکز و بابک سلطانی به‌عنوان مدیر منطقه شرق فرمانداری تهران منصوب شدند.
بر اساس تقسیم‌بندی تعیین‌شده، مناطق ۲، ۵ و ۲۲ شهر تهران در حوزه مدیریت منطقه شمال‌غرب و مناطق ۳ و ۴ در حوزه مدیریت منطقه شمال‌شرق قرار گرفته‌اند، همچنین مناطق ۹، ۱۰ و ۲۱ تحت مدیریت منطقه غرب و مناطق ۱۵ و ۱۶ تحت مدیریت منطقه جنوب‌شرق فعالیت خواهند کرد.
بر پایه این تقسیم‌بندی، مناطق ۱۷، ۱۸ و ۱۹ در حوزه مدیریت منطقه جنوب‌غرب، مناطق ۶، ۷، ۱۱ و ۱۲ در حوزه مدیریت منطقه مرکز و مناطق ۸، ۱۳ و ۱۴ در حوزه مدیریت منطقه شرق فرمانداری تهران قرار دارند.
اهمیت این اقدام را باید در هدفی جست‌وجو کرد که برای آن تعریف شده است: نزدیک‌تر شدن ساختار اجرایی دولت به مردم و فراهم کردن امکان پیگیری هدفمندتر مسائل هر بخش از پایتخت.
در این الگو، منطقه‌بندی قرار نیست صرفاً عنوانی تازه بر نقشه تهران اضافه کند؛ ارزش واقعی آن زمانی آشکار می‌شود که تقسیم‌بندی جغرافیایی به تقسیم کار روشن، ارتباط مستمر با شهروندان و مسئولیت‌پذیری بیشتر دستگاه‌های اجرایی بینجامد.
پایان مدیریت از راه دور؛ آغاز مسئولیت‌پذیری میدانی
حسین توکلی کجانی، معاون سیاسی اجتماعی استاندار تهران، این ساختار را اقدامی مؤثر برای تقویت مدیریت میدانی، تسهیل دسترسی شهروندان به خدمات و پیگیری هدفمند مطالبات مردم دانست و به خبرنگار گفت: در چند دهه گذشته ساختاری با این شکل در فرمانداری تهران ایجاد نشده بود و راه‌اندازی آن با هدف تقویت حکمرانی محلی و تحقق عدالت در توزیع خدمات دنبال می‌شود.
وی اضافه کرد: مدیریت مسائل تهران باید از شناخت نزدیک‌تر واقعیت‌های محلی آغاز شود، در چنین رویکردی، مدیر منطقه صرفاً مسئول انتقال گزارش‌ها به مرکز نیست؛ بلکه باید بتواند مسائل را از نزدیک ببیند، با مدیران دستگاه‌های مسئول ارتباط برقرار کند، موانع اجرایی را شناسایی کند و روند رسیدگی به درخواست‌های شهروندان را تا رسیدن به نتیجه دنبال کند.
البته تحقق این هدف، به تعریف دقیق اختیارات و مسئولیت‌ها وابسته است، اگر مدیران مناطق از ابزار کافی برای پیگیری مصوبات برخوردار نباشند یا دستگاه‌های اجرایی همکاری لازم را انجام ندهند، ساختار جدید ممکن است در حد یک لایه اداری باقی بماند، از همین رو، آنچه این طرح را به اقدامی مؤثر تبدیل می‌کند، نه صرفاً استقرار مدیران در هفت محدوده، بلکه شکل‌گیری یک شبکه هماهنگ از مسئولیت‌پذیری و پاسخ‌گویی است.
شناسنامه هر منطقه؛ مبنای تصمیم‌گیری دقیق‌تر
توکلی کجانی یکی از محورهای مهم مأموریت مناطق هفتگانه را تدوین شناسنامه جامع سیاسی، اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی و مدیریتی برای هر منطقه دانست و گفت: این اقدام می‌تواند شناخت دستگاه‌های اجرایی از ویژگی‌ها و مسائل محلی را از گزارش‌های پراکنده به مجموعه‌ای منسجم از اطلاعات قابل استفاده در برنامه‌ریزی تبدیل کند.
بر اساس توضیحات معاون سیاسی استاندار تهران، اطلاعات محلات، ظرفیت‌های اجتماعی، نخبگان، معتمدان محلی و ویژگی‌ها و چالش‌های هر منطقه باید در قالب بانک اطلاعاتی منسجم گردآوری شود، چنین بانکی، در صورت به‌روزرسانی مستمر و استفاده واقعی از داده‌ها، می‌تواند به تصمیم‌گیری متناسب با نیازهای هر محدوده کمک کند.
اهمیت این موضوع زمانی بیشتر آشکار می‌شود که بدانیم بسیاری از مسائل شهری و اجتماعی، با یک تصمیم یکسان در همه نقاط قابل حل نیستند، در یک منطقه ممکن است دسترسی به خدمات عمومی در اولویت باشد؛ در منطقه‌ای دیگر، هماهنگی دستگاه‌های خدمات‌رسان، مسائل حمل‌ونقل یا رسیدگی به مطالبات اجتماعی اهمیت بیشتری پیدا کند. شناسایی این تفاوت‌ها، نخستین گام برای تخصیص منطقی‌تر ظرفیت‌های اجرایی و جلوگیری از تصمیم‌گیری‌های یکسان برای مسائل متفاوت است.
در این میان، بهره‌گیری از ظرفیت نخبگان، معتمدان و گروه‌های مرجع محلی نیز می‌تواند به تقویت ارتباط میان مدیریت و جامعه کمک کند. مردمی که هر روز با مسائل محله خود زندگی می‌کنند، معمولاً شناخت دقیقی از مشکلات، اولویت‌ها و راهکارهای عملی دارند.
ایجاد مسیری روشن برای انتقال این تجربه به مدیران، می‌تواند فاصله میان تصمیم‌گیری اداری و واقعیت زندگی شهروندان را کاهش دهد.
از ثبت مطالبه تا پیگیری نتیجه
معاون استاندار تهران یکی از چالش‌های دیرپای مدیریت شهری و اجرایی در پایتخت را مورد اشاره قرار داد و گفت: شهروندان گاهی نمی‌دانند درخواست خود را باید به کدام دستگاه ارائه کنند، مسئول رسیدگی چه کسی است و نتیجه پیگیری را از چه مسیری دنبال کنند. در چنین شرایطی، حتی مسئله‌ای که راه‌حل مشخصی دارد، ممکن است میان واحدهای مختلف اداری معطل بماند.
وی افزود: در ساختار جدید، ایجاد سازوکاری مشخص برای دریافت، ثبت، ارجاع و پیگیری مطالبات شهروندان از جمله محورهای مورد تأکید قرار گرفته است.
توکلی کجانی تاکید کرد: همچنین برگزاری جلسات محلی، بازدیدهای میدانی، ارتباط مستمر با گروه‌های مرجع و استفاده از ظرفیت رسانه‌های محلی برای شناسایی مسائل و پیگیری درخواست‌های مردم مورد توجه قرار دارد.
اگر این سازوکار با تعیین مسئول مشخص، مهلت پاسخ‌گویی و امکان اطلاع شهروند از وضعیت درخواست همراه شود، می‌تواند به یکی از مهم‌ترین دستاوردهای عملی طرح تبدیل شود. شهروند باید بداند مطالبه‌اش ثبت شده، به کدام دستگاه ارجاع شده، چه اقدامی برای آن صورت گرفته و در صورت حل‌نشدن مشکل، مانع اصلی چیست.
شفافیت در همین جزئیات است که می‌تواند اعتماد عمومی را تقویت کند.
آزمون اصلی؛ عدالت در توزیع خدمات
در نهایت، موفقیت تقسیم‌بندی هفتگانه تهران را باید با نتایج آن سنجید، نه با تعداد جلسات برگزارشده یا ساختارهای اداری ایجادشده. معیار اصلی این است که آیا مسائل محلات سریع‌تر شناسایی می‌شوند، هماهنگی دستگاه‌ها بهبود پیدا می‌کند، درخواست‌های شهروندان با انسجام بیشتری پیگیری می‌شوند و دسترسی مردم به خدمات عمومی ارتقا می‌یابد یا خیر.
در همین راستا، توکلی کجانی بر ضرورت تدوین نظام مسائل برای هر یک از مناطق هفتگانه تأکید کرده است؛ رویکردی که شناسایی، اولویت‌بندی و مستندسازی مطالبات را مبنای برنامه‌ریزی و تصمیم‌گیری قرار می‌دهد، این اقدام می‌تواند به مدیریت منطقه‌ای کمک کند تا به‌جای واکنش‌های پراکنده به مشکلات روزمره، تصویری روشن از اولویت‌ها و مسیر پیگیری آن‌ها داشته باشد.
فرماندار تهران: مدیران منطقه‌ای باید پاسخگوی مردم باشند
فرماندار تهران نیز با بیان این که انتخاب مدیران مناطق بر اساس تجربه مدیریتی موفق و شناخت دقیق ظرفیت‌های موجود انجام شده است، به خبرنگار گفت: پیش از این، مناطق مختلف از یک نماینده مشخص دولت و ساختار هماهنگ‌کننده برخوردار نبودند و ارتباط میان دستگاه‌ها در قالب یک مجموعه منسجم شکل نمی‌گرفت.
حسین خوش اقبال تأکید کرد: باید از ظرفیت تک‌تک دستگاه‌ها در مسیر خدمت‌رسانی به مردم استفاده شود و این امر جز با همکاری و هماهنگی میان مدیران امکان‌پذیر نیست.
فرماندار تهران مسئولیت مدیریتی را فرصتی برای خدمت‌گزاری دانست و گفت: هر مدیر باید در حوزه مسئولیت خود به گونه‌ای عمل کند که نتیجه آن افزایش رضایتمندی مردم باشد و اجازه ندهد مشکلات قابل حل با تدبیر و پیگیری، موجب نارضایتی شهروندان شوند.
فرماندار تهران همچنین بر ضرورت حفظ سرمایه اجتماعی و تقویت اعتماد عمومی تأکید کرد و گفت: نباید رفتار نامناسب یا ایجاد اختلاف موجب فاصله گرفتن مردم از مسئولان شود.
به گفته او، در شرایطی که کشور با تهدیدها و فشارهای مختلف مواجه است، باید بر مشترکات تأکید و از برجسته‌سازی اختلافات پرهیز شود.
او در پایان با تأکید بر اهمیت مردم‌داری و خدمت صادقانه گفت: هرچه مسئولان بیشتر در کنار مردم باشند و مسائل آنان را درک کنند، اعتماد عمومی و سرمایه اجتماعی نیز تقویت خواهد شد و تلاش و همدلی مدیران با مردم، زمینه‌ساز افزایش رضایتمندی عمومی است.
آنچه اکنون اهمیت دارد، تبدیل این اهداف به برنامه‌های مشخص و قابل ارزیابی است. انتشار گزارش‌های دوره‌ای از مسائل شناسایی‌شده، میزان پیشرفت رسیدگی به مطالبات، موانع موجود و نتایج اقدامات انجام‌شده، می‌تواند به شهروندان امکان دهد عملکرد ساختار جدید را با معیارهایی روشن ارزیابی کنند.
تقسیم تهران به هفت منطقه حکمرانی، در صورت اجرای دقیق و مستمر، فرصتی برای نزدیک‌تر شدن مدیریت به زندگی روزمره مردم است؛ فرصتی که می‌تواند شناخت محلی را با هماهنگی بین‌دستگاهی پیوند دهد و زمینه پاسخ‌گویی مؤثرتر را فراهم کند. در این مسیر، نقش استانداری تهران در هدایت و پشتیبانی از ساختار جدید، در کنار همکاری فرمانداری، شهرداری‌ها و سایر دستگاه‌های مسئول، تعیین‌کننده خواهد بود.
تهران برای اداره بهتر، بیش از هر چیز به مدیریتی نیاز دارد که مسائل را در نزدیک‌ترین فاصله با مردم ببیند و پیگیری کند. اگر مناطق هفتگانه بتوانند این فاصله را کاهش دهند و مطالبه شهروند را به نتیجه‌ای ملموس تبدیل کنند، این طرح می‌تواند گامی مهم در جهت تقویت حکمرانی محلی، افزایش اعتماد عمومی و توزیع عادلانه‌تر خدمات در پایتخت باشد.
