دو پیام اخیر رهبری در کنار یکدیگر تصوری روشن از منطق پیروزی ایران در برابر دشمنان و متجاوزان ترسیم می‌کند.
به گزارش خبرگزاری ۶۰ثانیه، دو پیام راهبردی رهبر معظم انقلاب اسلامی در نهم آبان‌ماه، در کنار یکدیگر تصویری روشن از منطق پیروزی ملت ایران در مواجهه با دشمنان و متجاوزان ترسیم می‌کنند.
یکی بازخوانی حماسه مردمی عملیات ذوالفقاری و بیرون راندن ارتش بعثی از جزیره آبادان در نخستین هفته‌های جنگ تحمیلی و دیگری تبیین الزامات آمادگی نیروهای مسلح برای مواجهه با تهدیدات احتمالی دشمن و دستیابی به بازدارندگی حداکثری است.
این دو پیام اگرچه به دو مقطع تاریخی متفاوت اشاره دارند اما در حقیقت دو روی یک راهبرد واحد هستند؛ راهبردی که از تجربه دفاع مقدس آغاز شده و امروز در عرصه دفاع و امنیت ملی امتداد یافته است.
عملیات ذوالفقاری نماد شکل‌گیری یک الگوی تعیین‌کننده در دفاع از ایران اسلامی بود، الگویی که در آن هوشیاری مردم، ایمان و انگیزه الهی، احساس مسئولیت اجتماعی، فداکاری نیروهای مردمی و حضور مقتدرانه نیروهای نظامی در کنار یکدیگر قرار گرفتند و محاسبات دشمنی را که با برخورداری از تسلیحات پیشرفته و حمایت قدرت‌های خارجی به دنبال اشغال سرزمین ایران بود، برهم زدند.
نکته مهم در بازخوانی این حماسه آن است که حرکت دفاعی مردم از یک اقدام خودجوش و آگاهانه آغاز شد؛ یک کارگر ساده ایرانی با تشخیص خطر و آگاه‌سازی مردم، زمینه شکل‌گیری حرکتی بزرگ را فراهم کرد. نیروهای مردمی و اهالی مساجد نیز با حداقل امکانات اما با حداکثر ایمان و انگیزه به میدان آمدند.
هدایت‌های عالمانه و مجاهدانه مرحوم آیت‌الله جمی و همراهی رزمندگان ارتش و سپاه، این حرکت را به یک حماسه ملی تبدیل کرد و این تجربه تاریخی نشان داد که قدرت یک ملت را نمی‌توان صرفاً با شمار تجهیزات و امکانات نظامی سنجید؛ ایمان، آگاهی، اراده و حضور به‌موقع مردم می‌تواند معادلاتی را تغییر دهد که دشمن با تکیه بر برتری تسلیحاتی خود طراحی کرده است.
در واقع یکی از مهم‌ترین پیام‌های بازخوانی عملیات ذوالفقاری این است که دفاع از کشور زمانی به یک قدرت شکست‌ناپذیر تبدیل می‌شود که میان مردم و نیروهای مسلح پیوندی عمیق و ناگسستنی برقرار باشد.
ارتش و سپاه بدون پشتوانه مردمی از ظرفیت کامل قدرت ملی برخوردار نخواهند بود و حضور مردمی نیز بدون سازماندهی، فرماندهی و اقتدار دفاعی نمی‌تواند به‌تنهایی امنیت پایدار ایجاد کند و رمز موفقیت در هم‌افزایی این دو ظرفیت است.
دستورات اخیر فرمانده معظم کل قوا به فرماندهان ارشد نیروهای مسلح نیز دقیقاً بر همین منطق استوار است و تأکید بر آمادگی رزمی هوشمندانه، پاسخ فوری و اثرگذار به هر سطح و نوع تهدید، تقویت معماری اطلاعات نظامی، تعمیق دفاع بومی در حوزه دکترین و تاکتیک، بهره‌گیری از فناوری‌های نوین و تقویت بنیه معنوی و روحیه جهادی نیروهای مسلح، نشان می‌دهد که بازدارندگی در نگاه فرماندهی کل قوا فقط به معنای افزایش تجهیزات و قدرت آتش نیست، بلکه مجموعه‌ای از ظرفیت‌های نظامی، اطلاعاتی، فناورانه، معنوی و مردمی است که باید به‌صورت هماهنگ و مستمر تقویت شوند.
یکی از مهم‌ترین محورهای این تدابیر، تأکید بر پاسخ فوری، مؤثر و بدون محدودیت جغرافیایی به تهدیدات است و این رویکرد حامل یک پیام روشن برای دشمن است و امنیت و تمامیت ارضی ایران اسلامی موضوعی نیست که بتوان با تهدید، عملیات تروریستی، تجاوز محدود یا جنگ ترکیبی آن را به چالش کشید و انتظار واکنشی محدود و قابل پیش‌بینی داشت.
بازدارندگی مؤثر زمانی شکل می‌گیرد که دشمن پیش از هرگونه اقدام خصمانه، از هزینه‌ها و پیامدهای آن اطمینان داشته باشد و بداند که زمان و شرایط پایان هرگونه درگیری را نمی‌تواند یک‌جانبه تعیین کند.
تأکید بر به‌روزرسانی بانک اهداف و قرار گرفتن انواع دارایی‌های مادی و غیرمادی دشمن آمریکایی ـ صهیونیستی در تیررس نیروهای مسلح نیز در همین چارچوب قابل تحلیل است و این دستور نشان‌دهنده ضرورت تحول در نگاه دفاعی و عبور از الگوهای محدود و سنتی به سمت شناخت جامع ظرفیت‌ها و آسیب‌پذیری‌های دشمن است.
البته اقتدار دفاعی صرفاً در توان پاسخ خلاصه نمی‌شود. هنر راهبردی آن است که با ایجاد آمادگی و بازدارندگی، اساساً دشمن را از محاسبه غلط و تصمیم اشتباه برای تجاوز منصرف کند اما شاید مهم‌ترین حلقه اتصال دو پیام، جایگاه مردم در منظومه قدرت ملی باشد.
رهبر معظم انقلاب در پیام عملیات ذوالفقاری، هوشیاری و فداکاری مردم را از عوامل اصلی شکست دشمن معرفی می‌کنند و در دیدار با فرماندهان نیروهای مسلح نیز حمایت ملی از مدافعان کشور را از ارکان بازدارندگی می‌دانند و این تأکید نشان می‌دهد که حضور مردم در صحنه، یک موضوع صرفاً تبلیغاتی یا مناسبتی نیست. مردم بخشی از معماری امنیت ملی هستند.
همان‌گونه که در دفاع مقدس هشت‌ساله، مساجد، محلات، هیئات، اقشار مختلف اجتماعی و نیروهای داوطلب به پشتوانه جبهه‌های نبرد تبدیل شدند، امروز نیز انسجام اجتماعی و اعتماد عمومی می‌تواند قدرت دفاعی کشور را عمق ببخشد.
از همین منظر، تعبیر معنادار «ملّت مبعوث» برای توصیف حضور هشت‌ماهه مردم در میدان‌ها، بیانگر یک واقعیت مهم است؛ جامعه‌ای که در بزنگاه‌های تاریخی از سطح تماشاگر حوادث عبور می‌کند و خود را مسئول سرنوشت کشور می‌داند، ظرفیت‌هایی فراتر از محاسبات متعارف قدرت دارد.
این حضور زمانی ماندگار و اثربخش خواهد بود که به سرمایه اجتماعی پایدار تبدیل شود و سرمایه‌ای که با صداقت در اطلاع‌رسانی، عدالت در اداره کشور، توجه به معیشت مردم، پاسخگویی مسئولان و تقویت اعتماد عمومی حفظ و تقویت می‌شود.
همان‌طور که در تدابیر فرمانده کل قوا، تأمین نیازهای معیشتی و پشتیبانی از نیروهای مسلح در کنار ارتقای توان رزمی مورد تأکید قرار گرفته است، توجه به نیازهای مردم نیز باید جزئی جدایی‌ناپذیر از راهبرد تقویت اقتدار ملی باشد.
نکته راهبردی دیگر در این دو پیام، توجه به ابعاد فراتر از مرزهای جغرافیایی ایران است. اشاره به جبهه مقاومت و تأکید بر نقش وحدت ساحات در شکل‌دهی به نظم جدید سیاسی و امنیتی غرب آسیا، نشان می‌دهد که امنیت منطقه‌ای از نگاه جمهوری اسلامی ایران با امنیت ملی پیوندی عمیق دارد.
ملت‌ها و دولت‌های اسلامی اگر بتوانند از ظرفیت‌های مشترک تاریخی، اعتقادی و تمدنی خود برای ایجاد همگرایی استفاده کنند، امکان شکل‌گیری نظمی مستقل از سلطه قدرت‌های فرامنطقه‌ای فراهم خواهد شد.
همان‌گونه که رهبر انقلاب در پیام عملیات ذوالفقاری بر پیوند برادرانه ملت‌های ایران و عراق و ریشه‌های عمیق اعتقادی و محبت اهل‌بیت علیهم‌السلام تأکید می‌کنند، دشمنان همواره تلاش کرده‌اند با اختلاف‌افکنی، هویت‌های مشترک ملت‌های منطقه را تضعیف کنند و مقابله با این راهبرد نیز نیازمند هوشیاری، وحدت و تقویت پیوندهای مردمی است.
از سوی دیگر، تجربه دفاع مقدس نشان داده است که قدرت دفاعی بدون پشتوانه معنوی و اعتقادی به یک توان صرفاً مادی تقلیل پیدا می‌کند و تأکید هم‌زمان فرمانده کل قوا بر فناوری‌های نوین، دکترین دفاعی، توان اطلاعاتی و روحیه جهادی نیروهای مسلح، نشان‌دهنده ضرورت جمع میان دانش و ایمان، تخصص و تعهد و قدرت سخت و قدرت نرم است.
ایران برای حفظ اقتدار خود باید هم در میدان فناوری و دانش نظامی پیشتاز باشد و هم روحیه ایثار، مسئولیت‌پذیری، آمادگی برای فداکاری و جانفدایی را در بدنه نیروهای مسلح و جامعه زنده نگه دارد.
از ذوالفقاری تا شکست حصر آبادان و از دفاع مقدس هشت‌ساله تا مواجهه با جنگ تحمیلی سوم، یک حقیقت تاریخی و راهبردی تکرار شده است و دشمن ممکن است از برتری تسلیحاتی، امکانات اطلاعاتی و حمایت قدرت‌های بزرگ برخوردار باشد اما هیچ‌یک از این ظرفیت‌ها تضمین‌کننده پیروزی او نیست.
آنچه معادلات را تغییر می‌دهد، هوشیاری ملت، ایمان و اراده جمعی، آمادگی نیروهای مسلح، فرماندهی مقتدرانه و پیوند مستحکم مردم با مدافعان کشور است.
امروز نیز پیام روشن این دو رهنمود آن است که ایران اسلامی نه‌تنها باید برای دفاع از خود آماده باشد بلکه باید با ارتقای مستمر توان بازدارندگی، انسجام ملی و عمق راهبردی خود، محاسبات دشمن را از اساس تغییر دهد و این مسیر با اتکا به ظرفیت‌های داخلی، تقویت نیروهای مسلح، حفظ سرمایه اجتماعی و استمرار روحیه جهادی امکان‌پذیر است.
تاریخ دفاع مقدس به ما آموخته است که پیروزی از دل ایمان و ایستادگی ملت‌ها متولد می‌شود و اقتدار نظامی هنگامی به نقطه اطمینان‌بخش می‌رسد که پشتوانه آن ملتی آگاه، متحد و حاضر در صحنه باشد. امروز نیز همان منطق در قالبی متناسب با اقتضائات زمان دنبال می‌شود.
ذوالفقاری یک الگوی زنده برای فهم قدرت ایران است؛ الگویی که در آن مردم و نیروهای مسلح دو بازوی یک اراده ملی‌اند و پیروزی، محصول پیوند ایمان، آگاهی، آمادگی و ایستادگی است.
«وَما النَّصرُ إِلّا مِن عِندِ الله العَزیزِ الحَکیمِ»
یادداشت از حجت‌الاسلام مهدی بصیرتی، رئیس اداره تبلیغات اسلامی کاشان
