عناب خراسان جنوبی زیر ضرب تغییر اقلیم؛ تولید 70 درصد سقوط کرد

به گزارش خبرگزاری ۶۰ثانیه، عناب در خراسان جنوبی تنها یک محصول کشاورزی نیست؛ بخشی از هویت اقتصادی، فرهنگی و طبیعی این استان است که سال‌ها نام خراسان جنوبی را به‌عنوان قطب اصلی تولید عناب کشور مطرح کرده است. اما امسال گرمای شدید، طوفان‌های خسارت‌زا، کمبود منابع آبی و افزایش هزینه‌های تولید، باغ‌های عناب را با یکی از دشوارترین فصل‌های برداشت مواجه کرده و تولید این محصول را حدود 70 درصد کاهش داده است؛ اتفاقی که ضرورت بازنگری در شیوه‌های تولید، مدیریت باغ‌ها و توسعه صنایع تبدیلی را بیش از گذشته نمایان می‌کند.

خراسان جنوبی با حدود 6 هزار هکتار سطح زیرکشت و نزدیک به 10 هزار بهره‌بردار، جایگاه نخست تولید عناب کشور را در اختیار دارد. شهرستان خوسف با 2 هزار و 660 هکتار، بیرجند با یک‌هزار و 300 هکتار و زیرکوه با 812 هکتار بیشترین سهم را در سطح زیرکشت این محصول دارند.

محسن اسفندیاری، رئیس سازمان جهاد کشاورزی خراسان جنوبی، با اشاره به وضعیت تولید امسال اظهار کرد: از سطح حدود 6 هزار هکتار باغ عناب استان، امسال حدود 40 هزار تن عناب تازه برداشت شد که نسبت به سال گذشته حدود 70 درصد کاهش داشته است.

وی گرمای شدید و طوفان‌های خسارت‌زا در ماه‌های اردیبهشت و خرداد را از عوامل اصلی کاهش تولید دانست و افزود: برآوردهای اولیه از امکان تولید حدود 10 هزار تن عناب خشک حکایت داشت، اما در پی خسارت‌های ناشی از گرما و باد، این میزان به حدود 3 هزار تن کاهش یافت.

این افت تولید در حالی رقم خورده که باغداران علاوه بر خسارت‌های اقلیمی، با افزایش هزینه تأمین نهاده‌ها، دستمزد نیروی کار، آبیاری و برداشت نیز دست‌وپنجه نرم می‌کنند؛ شرایطی که اقتصاد تولید عناب را برای بسیاری از بهره‌برداران دشوار کرده است.

تغییر اقلیم؛ تهدیدی فراتر از یک فصل کم‌محصول

باغداران معتقدند مشکلات تولید عناب تنها به شرایط نامساعد یک سال محدود نمی‌شود و تغییر الگوی آب‌وهوایی، خشکسالی‌های مستمر و افزایش دما، آینده این محصول را با تهدید جدی مواجه کرده است. غلامحسین ذاکری، کشاورز پیشرو شهرستان خوسف، با اشاره به خسارت‌های امسال اظهار کرد: افزایش ناگهانی دما در زمان گل‌دهی موجب خشک شدن گل‌های تازه تشکیل‌شده شد و پس از آن وزش بادهای شدید نیز بخش قابل توجهی از گل و برگ درختان را از بین برد و در بسیاری از باغ‌ها میزان تولید امسال به کمتر از یک‌سوم سال گذشته رسیده و تغییرات اقلیمی به یکی از جدی‌ترین تهدیدها برای تداوم تولید عناب تبدیل شده است.

علیرضا حسنی، دیگر کشاورز پیشرو خوسف، نیز شوری آب و خاک را از مشکلات مهم تولیدکنندگان دانست و نسبت به پیامدهای آن برای باغ‌های عناب هشدار داد.

علی رومنجانی، کشاورز پیشرو این شهرستان، محدودیت برق چاه‌های کشاورزی را از دیگر مشکلات باغداران عنوان کرد و گفت: فاصله آبیاری که پیش از این حدود 12 روز بود، اکنون در برخی مناطق به 14 روز یا بیشتر رسیده و این مسئله موجب تنش آبی درختان و کاهش تبدیل گل به میوه شده است.

وی ایجاد سایه‌بان و بادشکن را از جمله راهکارهای ضروری برای کاهش آثار شرایط نامساعد اقلیمی بر باغ‌های عناب دانست.

مدیریت علمی باغ‌ها؛ حلقه مفقوده تولید

در کنار عوامل اقلیمی، ضعف مدیریت برخی باغ‌ها و رعایت نشدن اصول فنی باغداری نیز از جمله مسائلی است که بر میزان بهره‌وری تأثیر می‌گذارد. سیدمجید ساجدی‌نژاد، کشاورز پیشرو شهرستان خوسف، با اشاره به این موضوع اظهار کرد: بخشی از باغ‌های عناب بدون برخورداری از دانش و تخصص کافی مدیریت می‌شوند و همین مسئله موجب کاهش بهره‌وری می‌شود و باغ‌هایی که به شکل اصولی مدیریت نمی‌شوند، ممکن است به کانون ایجاد و گسترش آفات تبدیل شوند و باغ‌های اطراف را نیز تحت تأثیر قرار دهند.