گزارشی از چالش‌های معیشتی و درمانی زوج‌های غرب تهران که تمایل به فرزندآوری را تحتالشعاع قرار داده است.
به گزارش خبرگزاری ۶۰ثانیه، بحران کاهش نرخ باروری و پیری جمعیت در ایران، به یکی از چالش‌های بنیادین راهبردی تبدیل شده است که ضرورت اتخاذ رویکردهای عملیاتی و حمایتی را بیش از هر زمان دیگری آشکار می‌سازد. علی‌رغم تصویب قانون «حمایت از خانواده و جوانی جمعیت»، همچنان موانع ساختاری متعددی در مسیر زوجین برای تصمیم به فرزندآوری وجود دارد که نیازمند آسیب‌شناسی دقیق و پاسخ‌دهی متناسب است.
در سطح شهرستان‌های غرب استان تهران، علاوه بر فشارهای کلان اقتصادی و تورم، کمبود زیرساخت‌های رفاهی-حمایتی همچون مهدکودک‌های دولتی و در دسترس، بار مضاعفی را بر دوش خانواده‌ها قرار داده است. تداوم این وضعیت، ترس از ناتوانی در تأمین آینده فرزندان را در میان والدین افزایش داده و انگیزه برای گسترش خانواده را تضعیف کرده است.
علاوه بر فشارهای معیشتی، بخش قابل توجهی از زوجین با معضل ناباروری دست‌وپنج نرم می‌کنند که هزینه‌های سرسام‌آور درمان‌های تخصصی و پوشش ناکافی بیمه‌ها، مسیر فرزندآوری را برای آنان به بن‌بستی دشوار تبدیل کرده است. در ادامه، بررسی ابعاد این چالش‌ها در گفتگو با خانواده‌های ساکن منطقه ارائه می‌شود.
تک‌فرزندی؛ تاوان سنگین هزینه‌های معیشتی و نبود مهدکودک
در همین رابطه، سمانه شکری، بانوی بهارستانی و مادر یک فرزند، اظهار کرد: مشکلات اقتصادی و هزینه‌های فزاینده زندگی، مهم‌ترین دلیل توقف بر تک‌فرزندی است. تورم در حوزه‌های مسکن، آموزش و پوشاک، والدین را نگران آینده و رفاه فرزندان کرده است.
بار سنگین هزینه‌های جاری
این شهروند تصریح کرد: هزینه‌های فرزندپروری از دوران بارداری تا پس از زایمان، شامل آزمایش‌ها، تغذیه، پوشک و شیر خشک، مبالغ قابل‌توجهی را به سبد خانوار تحمیل می‌کند. تجربه فرزند اول نشان داده است که با افزایش سن فرزند، مخارج تحصیلی و تربیتی نیز افزایش می‌یابد که این امر ترس از تجربه دوباره را تشدید می‌کند.
جای خالی مهدکودک‌های دولتی
شکری با انتقاد از نبود زیرساخت‌های رفاهی افزود: برای مادران شاغل، فقدان مهدکودک‌های مقرون‌به‌صرفه یک چالش جدی است. هزینه‌های بالای مراکز خصوصی، در کنار عدم دسترسی به حمایت‌های خانوادگی در بسیاری از موارد، تعادل میان اشتغال و مراقبت از فرزند را برای مادران دشوار کرده است.
ضرورت امنیت اقتصادی و حمایت‌های عملی
وی تصریح کرد: مشوق‌های فرزندآوری باید از حد وعده فراتر رود. امنیت شغلی، مسکن مناسب و خدمات درمانی ارزان، اصلی‌ترین مؤلفه‌هایی هستند که می‌توانند خانواده‌ها را به سمت فرزندآوری ترغیب کنند.
حمایت‌های دولت باید در عمل قابل لمس باشد تا اطمینان خاطر نسبت به آینده فرزندان ایجاد شود. مطالبه‌گری از مسئولان محلی
این مادر تأکید کرد: اگر در سطح شهرستان بهارستان، مهدکودک‌های دولتی باکیفیت و در دسترس ایجاد شود، بخشی از بار روانی و هزینه‌ای والدین کاهش می‌یابد. ایجاد امنیت شغلی و حمایت مالی واقعی، زمینه را برای رشد فرهنگی و جمعیتی فراهم خواهد کرد.
وی اضافه کرد: همه خانواده‌ها مشتاق داشتن فرزندان بیشتر هستند، اما دغدغه اصلی، توانایی تأمین معیشت و فراهم کردن آینده‌ای روشن برای آن‌هاست که در شرایط فعلی اقتصادی، برای بسیاری از زوجین دست‌نیافتنی به نظر می‌رسد.
کابوس هزینه‌های جاری؛ سدی که آرزوی فرزندان بیشتر را در نطفه خفه کرد
در ادامه سهیلا برجی، از مادران دارای چند فرزند با اشاره به شرایط دشوار معیشتی، بیان کرد: هزینه‌های فعلی برای تأمین کوچک‌ترین نیازهای اعضای خانواده، به مرحله‌ای طاقت‌فرسا و نفس‌گیر رسیده است.
ضعف در اجرای برنامه‌های حمایتی
برجی در خصوص اقدامات حمایتی اظهار کرد: متأسفانه تا به امروز شاهد اجرای طرح‌های حمایتی مؤثر و ملموسی در راستای کاهش هزینه‌های فرزندپروری نبوده‌ایم. این انفعال باعث شده تا خانواده‌ها در مواجهه با تورم، به‌تنهایی بار هزینه‌های معیشتی را بر دوش بکشند.
مانع بزرگ در مسیر دریافت تسهیلات
وی در ادامه به مشکلات دریافت وام اشاره کرد و افزود: نه تنها برای دریافت تسهیلات فرزندآوری اقدامی صورت نگرفته، بلکه در صورت تمایل به درخواست، شرایط سخت‌گیرانه ضمانت‌های بانکی مانع بزرگی برای بسیاری از سرپرستان خانوار است که عملاً دسترسی به این تسهیلات را غیرممکن می‌سازد.
رضایت نسبی از خدمات تفریح
این شهروند تصریح کرد: البته در حوزه خدمات ورزشی، عملکردها قابل‌قبول بوده است. برای نمونه، پس از گذراندن دوره‌های آموزشی شنا، توانستیم از تخفیفات در نظر گرفته شده برای استخر بهره‌مند شویم که این اقدام، گامی مثبت در راستای رفاه خانواده‌هاست.
نیاز به حمایت‌های فراگیر
وی خاطرنشان کرد: برای ایجاد تحول در حوزه جمعیت، باید بسته‌های حمایتی به‌صورت جامع ارائه شود. کاهش هزینه‌های معیشتی و تسهیل دسترسی به خدمات رفاهی و ورزشی، می‌تواند بخشی از فشارهای موجود را تعدیل کند.
چشم‌انداز آینده خانواده‌ها
برجی افزود: با وجود تمام مشکلات، توجه به زیرساخت‌های تفریحی و ورزشی می‌تواند کیفیت زندگی را تا حدی بهبود بخشد، اما تا زمانی که دغدغه‌های معیشتی و تأمین نیازهای اولیه مرتفع نشود، رغبت خانواده‌ها برای افزایش تعداد فرزندان همچنان کم‌رنگ باقی می‌ماند.
هزینه‌های نجومی درمان ناباروری؛ سدی سخت در برابر فرزندآوری زوجین
یک خانم درگیر درمان ناباروری که نخواست نامش فاش شود، با گلایه از هزینه‌های سرسام‌آور پزشکی اظهار کرد: درمان ناباروری به دلیل پیچیدگی‌های علمی، هزینه‌های بسیار سنگینی دارد که بسیاری از خانواده‌ها از پس آن برنمی‌آیند.
ناکارآمدی پوشش‌های بیمه‌ای
او تصریح کرد: علی‌رغم وعده‌های داده شده، هزینه‌های آزمایش‌ها، داروهای کمیاب و فرآیندهای پیچیده درمانی همچنان با تعرفه‌های آزاد محاسبه می‌شود. پوشش بیمه‌ای در این بخش بسیار ناچیز است و عملاً بار مالی درمان بر دوش خود خانواده‌ها قرار دارد که این امر باعث توقف یا نیمه‌تمام ماندن فرآیند درمان می‌شود.
فشار روانی و اقتصادی مضاعف
این شهروند افزود: ناباروری علاوه بر فشار اقتصادی، آسیب‌های روانی بسیاری بر زوجین تحمیل می‌کند. عدم حمایت مالی واقعی از سوی دستگاه‌های ذی‌ربط، باعث شده تا بسیاری از زوج‌ها علی‌رغم تمایل شدید به فرزندآوری، به دلیل ناتوانی در تأمین مخارج درمان، از این حق قانونی و طبیعی خود صرف‌نظر کنند.
ضرورت ورود نهادهای دولتی
وی کرد: اگر مراکز درمان ناباروری دولتی در شهرستان‌های غرب تهران تقویت شود و هزینه‌ها به نرخ مصوب دولتی کاهش یابد، بسیاری از زوج‌ها می‌توانند مسیر درمانی خود را ادامه دهند. حمایت واقعی به معنای پوشش صددرصدی هزینه‌های درمانی برای زوجین متقاضی فرزند است.
مطالبه کاهش تعرفه‌های خصوصی
او با تأکید بر لزوم نظارت، ادامه دادند: تعرفه‌های نجومی در بخش خصوصی باید کنترل شود. بسیاری از مراکز درمانی بدون توجه به وضعیت معیشتی مردم، هزینه‌های گزافی دریافت می‌کنند که عملاً به معنای بستن راه درمان بر زوج‌های کم‌درآمد و متوسط است.
لزوم حمایت عملی
وی در پایان خاطرنشان کرد: ما نیازمند وعده‌های کاغذی نیستیم، دولت باید با ارائه تسهیلات بلاعوض یا بیمه‌های تکمیلی ویژه ناباروری، مسیر فرزندآوری را هموار کند تا آرزوی داشتن فرزند، تحت تأثیر فقر و مشکلات مالی به فراموشی سپرده نشود.
گزارش از: احسان همتی
