مدیرعامل شرکت فناوری بنیاختههای رویان از تولید سرم خون بندناف، زخمپوشهای زیستی و عصاره جفت خبر داد.
به گزارش خبرگزاری ۶۰ثانیه، مرتضی ضرابی، مدیرعامل شرکت فناوری بنیاختههای رویان امروز در نشست خبری با اصحاب رسانه که در جهاد دانشگاهی استان البرز برگزار شد، با اشاره به اینکه 17 نوامبر مصادف با 26 آبان به‌عنوان روز جهانی خون بند ناف نام‌گذاری شده است، مطرح کرد: هدف از این نام‌گذاری یادآوری اهمیت این منبع ارزشمند زیستی است.
وی افزود: خون بند ناف در گذشته به‌عنوان یک زباله بیولوژیکی دور ریخته می‌شد و هنوز هم در بسیاری از موارد مورداستفاده قرار نمی‌گیرد، درحالی‌که می‌تواند در حوزه پزشکی کاربرد داشته باشد. نام‌گذاری یک روز جهانی برای خون بند ناف با هدف یادآوری اهمیت این منبع ارزشمند و آگاه‌سازی خانواده‌ها درباره فرصتی است که ممکن است برای بسیاری از آن‌ها تکرار نشود.
مدیرعامل شرکت فناوری بنیاختههای رویان با اشاره به اینکه امکان جمع‌آوری و استفاده از خون بند ناف تنها هنگام تولد فرزند وجود دارد، اذعان کرد: با توجه به اهمیت این موضوع، هر سال در استان البرز نشست‌هایی با حمایت جهاد دانشگاهی برگزار می‌شود و تلاش داریم از این فرصت برای آگاهی‌بخشی درباره ظرفیت‌های خون بند ناف استفاده کنیم.
ضرابی عنوان کرد: شرکت فناوری بنیاختههای رویان یا همان بانک خون بند ناف در سال 1384 با همت و یاد مرحوم دکتر کاظمی آشتیانی راه‌اندازی شد تا منبعی از سلول‌های بنیادی موردنیاز مراکز پیوند را تأمین کند. در ابتدای فعالیت، جمع‌آوری خون بند ناف در دستور کار قرار داشت اما به‌تدریج منابع دیگر سلول‌های بنیادی نیز موردتوجه قرار گرفت.
وی افزود: به همین دلیل، شرکت فناوری بنیاختههای رویان اکنون به‌عنوان بانک جامع سلول‌های بنیادی فعالیت می‌کند. در حال حاضر سلول‌های بنیادی خون بند ناف، مغز استخوان، خون محیطی، بافت چربی، بافت بند ناف و پالپ دندان شیری در این مجموعه جمع‌آوری و ذخیره‌سازی می‌شوند، به همین دلیل عنوان بانک جامع سلول‌های بنیادی برای این مجموعه در نظر گرفته شده است.
مدیرعامل شرکت فناوری بنیاختههای رویان در تشریح ماهیت سلول‌های بنیادی اظهار کرد: سلول بنیادی یک سلول اولیه و مادر است که دو ویژگی را به‌صورت هم‌زمان دارد؛ نخست اینکه می‌تواند به سلولی مشابه خود تبدیل شود و دوم اینکه قابلیت تمایز و تبدیل‌شدن به سلول‌های دیگر را دارد. هر سلولی که این دو ویژگی را داشته باشد، سلول بنیادی نامیده می‌شود.
تولید زخم‌پوش از ضمائم زایمانی در رویان
ضرابی گفت: سلول‌های بنیادی به دو گروه خون‌ساز و غیرخون‌ساز یا مزانشیمی تقسیم می‌شوند. تفاوت این دو گروه در کاربرد آن‌هاست؛ به‌گونه‌ای که سلول‌های بنیادی خون‌ساز برای بیماری‌های خونی و سلول‌های بنیادی غیرخون‌ساز یا مزانشیمی برای بیماری‌های غیرخونی قابل‌استفاده هستند.
این سلول‌ها را می‌توان از خون محیطی، مغز استخوان و خون بند ناف جداسازی کرد.
وی بیان کرد: بافت بند ناف یعنی همان بندی که پس از تولد نوزاد قطع می‌شود، بافت چربی و پالپ دندان از منابع جداسازی سلول‌های بنیادی مزانشیمی هستند. سلول‌های بنیادی خون‌ساز به‌طور مشخص در بیماری‌هایی که منشأ خونی دارند، از جمله انواع سرطان‌های خون، تالاسمی، نقص سیستم ایمنی و کم‌خونی‌های مادرزادی مورداستفاده قرار می‌گیرند.
مدیرعامل شرکت فناوری بنیاختههای رویان ادامه داد: سلول‌های بنیادی غیرخون‌ساز یا مزانشیمی نیز در بیماری‌های غیرخونی مانند فلج مغزی، اوتیسم، آرتروز و بیماری‌های قلبی کاربرد دارند. استفاده از سلول‌های بنیادی سالم در این بیماری‌ها می‌تواند به بهبود شرایط بیماران کمک کند.
این مجموعه در بیش از دو دهه فعالیت دستاوردهایی را کسب کرده است.
ضرابی ادامه داد: در حال حاضر بانک‌های مختلف سلول‌های بنیادی شامل بانک خون بند ناف، مغز استخوان، بافت بند ناف و پالپ دندان در این مجموعه فعال هستند. علاوه بر این، از ضمائم زایمانی مانند پرده‌های جنینی که پس از تولد نوزاد دور انداخته می‌شوند، برای تولید محصولاتی استفاده کرده‌ایم.
در همین راستا، زخم‌پوشی تولید شده که تصویر آن در ادامه ارائه خواهد شد.
وی با اشاره به دیگر محصولات تولیدشده در این مجموعه اظهار کرد: سرم خون بند ناف را فرآوری کرده‌ایم و عصاره جفت نیز از دیگر محصولات تولیدی است. همچنین از نمونه‌های خون بند ناف در پیوند بیماران مختلف استفاده و از این سلول‌ها در بیماران خونی، حوزه ارتوپدی و بیماران عصبی به‌ویژه کودکان مبتلا به فلج مغزی، استفاده می‌شود.
مدیرعامل شرکت فناوری بنیاختههای رویان با اشاره به اینکه کارآزمایی‌های بالینی مختلفی نیز در این زمینه انجام شده است، از راه‌اندازی فاز نخست پالایشگاه محصولات زایمانی در هفته‌های آینده خبر داد و اذعان کرد: این پالایشگاه به مناسبت روز جهانی خون بند ناف افتتاح خواهد شد. خون بند ناف همان خونی است که در رگ‌های بند ناف جریان دارد.
خون بند ناف نوزاد تا 30 سال قابل نگهداری است
ضرابی با اشاره به اینکه پس از تولد نوزاد می‌توان این خون را جمع‌آوری کرد، حجم این خون را بین 80 تا 200 میلی‌لیتر دانست و عنوان کرد: پس از جمع‌آوری خون بند ناف، نمونه به فضای اتاق تمیز منتقل و سلول‌های بنیادی تک‌هسته‌ای آن جداسازی می‌شوند. سپس پس از انجام آزمایش‌های کنترل کیفی، نمونه‌ها در تانک‌های حاوی نیتروژن مایع نگهداری خواهند شد.
وی با اشاره به اینکه این نمونه‌ها قابلیت نگهداری طولانی‌مدت حتی تا 30 سال را دارند، مطرح کرد: ما نیز حدود دو دهه است که در حال ذخیره‌سازی این نمونه‌ها هستیم. بانک خون بند ناف به دو شکل خصوصی و عمومی فعالیت می‌کند.
در بانک خصوصی یا خانوادگی، خانواده‌ها نمونه خون بند ناف فرزند خود را برای استفاده احتمالی در آینده ذخیره‌سازی می‌کنند.
مدیرعامل شرکت فناوری بنیاختههای رویان با اشاره به اینکه مالکیت آن نیز در اختیار خود خانواده باقی می‌ماند، افزود: در مدل دیگر یعنی بانک عمومی خون بند ناف، خانواده‌ها نمونه خون بند ناف نوزاد خود را اهدا می‌کنند و آن را در اختیار بانک قرار می‌دهند، بنابراین پس از اهدا، مالکیتی نسبت به نمونه خون بند ناف نخواهند داشت. هر دو مدل در مجموعه رویان فعال است.
ضرابی اظهار کرد: در بانک خصوصی تاکنون بیش از 260 هزار نمونه و در بانک عمومی نیز نزدیک به پنج هزار نمونه خون بند ناف ذخیره شده و بانک خون بند ناف رویان در نقشه جهانی بانک‌های خون بند ناف به ثبت رسیده است. بزرگ‌ترین و تنها مجموعه‌ای در کشور هستیم که به‌صورت هم‌زمان در حوزه بانک خصوصی و عمومی خون بند ناف فعالیت می‌کند و ذخیره‌سازی سلول‌های بنیادی را انجام می‌دهد.
وی با اشاره به گستردگی فعالیت این مجموعه در کشور مطرح کرد: شبکه گسترده‌ای از دفاتر بانک خون بند ناف در سراسر کشور ایجاد شده و نزدیک به 50 دفتر نمایندگی در استان‌های مختلف، وظیفه جمع‌آوری نمونه‌های خون بند ناف را بر عهده دارند. همچنین توانسته‌ایم با استفاده از سلول‌های بنیادی، درمان‌های موفقی را تجربه کنیم.
دفتر البرز یکی از دفاتر فعال مجموعه در این زمینه است.
مدیرعامل شرکت فناوری بنیاختههای رویان اضافه کرد: در سطح خاورمیانه و آسیای غربی جزو سه مجموعه و مرکز برتر در حوزه ذخیره‌سازی سلول‌های بنیادی هستیم. از نظر حجم عملیات، تجربه بالینی و پوشش ملی نیز کشور ما در این زمینه پیشروست و با ذخیره‌سازی بیش از 260 هزار نمونه، بزرگ‌ترین ظرفیت ذخیره‌سازی را در سطح منطقه در اختیار داریم.
درمان فلج مغزی کودکان با سلول‌های بنیادی بند ناف
ضرابی اظهار کرد: با افتخار اعلام می‌کنیم که بانک خون بند ناف رویان از نظر حجم ذخیره‌سازی در رتبه دوم جهانی قرار دارد. این جایگاه به دلیل حجم نمونه‌های ذخیره‌شده و دامنه فعالیت‌های بین‌المللی مجموعه به دست آمده است.
با وجود همه مشکلات و محدودیت‌ها به‌ویژه چالش‌هایی که در زمینه تحریم‌ها وجود داشته است، توانسته‌ایم این حجم از نمونه‌ها را ذخیره‌سازی کنیم.
وی تصریح کرد: جالب است بدانید حتی بانک‌هایی که با فاصله زمانی کوتاهی پس از ما راه‌اندازی شده‌اند، در کشورهای خود به آمار 100 هزار نمونه نیز نرسیده‌اند. تعداد قابل‌توجهی از نمونه‌های ما برای بیماری‌های خونی و عصبی مورداستفاده قرار گرفته و آمار استفاده از این نمونه‌ها در بیماری‌های عصبی تقریباً به دو برابر افزایش یافته است.
مدیرعامل شرکت فناوری بنیاختههای رویان با بیان اینکه در بیماری‌های خونی نیز شاهد افزایش استفاده از نمونه‌های خون بند ناف رویان بوده‌ایم، به یکی از پیوندهای موفق این مجموعه در زمینه درمان فلج مغزی اشاره و عنوان کرد: یکی از پیوندهای موفقی که با استفاده از سلول‌های بنیادی خون بند ناف انجام شده، مربوط به بیماری فلج مغزی است.
ضرابی اذعان کرد: کودکانی که به فلج مغزی یا بیماری CP مبتلا هستند با اختلالات حرکتی و تکلم مواجه می‌شوند و ممکن است شنوایی، بینایی و یادگیری آن‌ها نیز دچار اختلال شود. کارآزمایی بالینی این روش درمانی را در کشور برای 150 کودک آغاز کردیم که پس از سه سال به پایان رسید.
وی مطرح کرد: فلج مغزی تنها بیماری در حوزه اطفال است که وزارت بهداشت برای استفاده از سلول‌های بنیادی خون بند ناف و بافت بند ناف در آن مجوز صادر کرده است. اکنون این امکان فراهم شده که برای بهبود شرایط این کودکان از سلول‌های بنیادی بند ناف استفاده کنیم.
کارآزمایی بالینی در زمینه اوتیسم را نیز آغاز کرده‌ایم و فاز دوم کارآزمایی بالینی فلج مغزی به پایان رسیده است.
مدیرعامل شرکت فناوری بنیاختههای رویان با بیان اینکه بیماران خدمات مربوط به این روش درمانی را دریافت می‌کنند، درحالی‌که اوتیسم همچنان در مرحله دوم کارآزمایی بالینی قرار دارد و با اشاره به صدور مجوز استفاده از سلول‌های بنیادی برای درمان آرتروز در بزرگسالان تصریح کرد: بیماری دیگری که مجوز استفاده از سلول‌های بنیادی برای آن صادر شده، آرتروز است.
سلول‌های بنیادی به کمک درمان آرتروز می‌آیند
ضرابی با اشاره به اینکه در حال حاضر از سلول‌های بنیادی بند ناف برای بیمارانی که دچار آرتروز مفاصل هستند، استفاده می‌شود، افزود: این روش تأثیر بسیار خوبی در ساخت غضروف برای افرادی داشته که در ناحیه مفاصل خود دچار آسیب بافت غضروفی شده‌اند. آرتروز یکی از بیماری‌های شایع در بزرگسالان است که می‌توان با استفاده از سلول‌های بنیادی در درمان آن اقدام کرد.
وی با اشاره به اهمیت ذخیره‌سازی خون بند ناف بیان کرد: ممکن است این پرسش مطرح شود که احتمال استفاده از این سلول‌ها چقدر است؟ باید توجه داشت که پایین بودن احتمال وقوع یک حادثه هرگز به معنای بی‌اثر یا بی‌ارزش بودن راه‌های مقابله با آن نیست.
بسیاری از اتفاقات ممکن است به‌ندرت رخ دهند اما وقوع آن‌ها می‌تواند هزینه‌های زیادی به همراه داشته باشد.
مدیرعامل شرکت فناوری بنیاختههای رویان با اشاره به اینکه در سراسر دنیا برای مدیریت این ریسک‌ها تدابیری در نظر گرفته می‌شود، اذعان کرد: سیاست ذخیره‌سازی خون بند ناف نیز در راستای توسعه ظرفیت سلولی و استفاده احتمالی از آن در آینده موردتوجه قرار گرفته است. سلول‌های بنیادی خون بند ناف تنها در زمان تولد و فقط یک بار قابل‌دسترسی هستند.
ضرابی ادامه داد: پس از تولد نوزاد، معمولاً بند ناف و خون موجود در آن به‌عنوان زباله دور ریخته می‌شود و اگر از این فرصت غیرقابل بازگشت استفاده نشود، دیگر امکان جبران آن وجود نخواهد داشت. سیاست بانک‌های خون بند ناف این است که ریسک‌هایی را که احتمال وقوع آن‌ها پایین اما پیامدهای احتمالی آن‌ها بسیار سنگین است، از طریق ایجاد بانک‌های سلولی مدیریت کنند.
مدیرعامل شرکت فناوری بنیاختههای رویان عنوان کرد: اگر فردی در آینده به پیوند نیاز داشته باشد و سلول مناسب برای پیوند در دسترس نباشد، ممکن است با پیامدهای سنگینی در حوزه سلامت مواجه شود. خون بند ناف سپری دفاعی برای روز مبادا بوده و ممکن است بیماری‌هایی در آینده رخ دهند که در آن زمان ارزش استفاده از این مخزن ذخیره‌شده چند برابر شود.
وی با بیان اینکه آینده پزشکی بازساختی به سمتی حرکت می‌کند که بتوان از این منابع زیستی در پروتکل‌های درمانی بیماری‌های جدید و درمان‌های نوظهور استفاده کرد، اظهار کرد: ما معتقدیم با ذخیره‌سازی خون بند ناف، قدرت انتخاب پزشکی برای آینده فرزندان را حفظ می‌کنیم. علم پزشکی با سرعت زیادی در حال پیشرفت است.
نخستین پالایشگاه فرآورده‌های زیست‌پزشکی به بهره‌برداری می‌رسد
ضرابی اذعان کرد: ذخیره‌سازی خون بند ناف هدیه‌ای به فرزندان است تا اگر در آینده راهکارهای جدیدی برای درمان بیماری‌ها ابداع شد، آن‌ها از منابع بیولوژیک خود محروم نباشند. خون بند ناف منبعی است که می‌تواند برای درمان‌هایی که اثربخشی آن‌ها اثبات شده و درمان‌هایی که ممکن است در آینده چشم‌انداز روشنی داشته باشند، مورداستفاده قرار گیرد.
مدیرعامل شرکت فناوری بنیاختههای رویان با اشاره به قابلیت نگهداری طولانی‌مدت سلول‌های بنیادی افزود: این سلول‌ها برای مدت طولانی قابل نگهداری هستند و حتی کودکانی که نمونه‌های خون بند ناف آن‌ها ذخیره شده، پس از رسیدن به سن بلوغ، خودشان مالک این دارایی خواهند بود و می‌توانند درباره ادامه نگهداری از سلول‌های بنیادی خود تصمیم بگیرند.
وی با اشاره به اینکه این نمونه‌ها بخشی از تاریخچه بیولوژیک آن‌ها محسوب می‌شود، به معرفی ضمائم زایمانی و محصولات حاصل از آن‌ها پرداخت و بیان کرد: ضمائم زایمانی به موادی گفته می‌شود که پس از تولد نوزاد از رحم خارج می‌شوند. بند ناف یکی از این ضمائم است که پس از تولد قطع می‌شود.
پرده جنینی نیز پرده‌ای است که جنین را در داخل رحم احاطه می‌کند.
ضرابی با اشاره به تولید زخم‌پوش از پرده‌های جنینی خاطرنشان کرد: در حال حاضر از این زخم‌پوش استفاده‌های متعددی می‌شود و محصول تولیدشده در درمان سوختگی‌ها، زخم‌های دیابتی و جراحی‌های قرنیه کاربرد دارد. از بافت بند ناف نیز می‌توان سلول‌های بنیادی را جداسازی کرد و آن‌ها را به‌عنوان سلول‌های بنیادی مزانشیمی مورداستفاده قرار داد.
مدیرعامل شرکت فناوری بنیاختههای رویان اظهار کرد: پالپ دندان نیز یکی از منابع سلول‌های بنیادی است که راه‌اندازی شده اما در حال حاضر خدمات آن بیشتر به مراکز تحقیقاتی ارائه می‌شود. امیدواریم هم‌زمان با راه‌اندازی پالایشگاه، بتوانیم خدمات مربوط به بانک پالپ دندان را نیز به خانواده‌هایی که تمایل دارند دندان شیری فرزندان خود را ذخیره‌سازی کنند، ارائه دهیم.
وی با بیان اینکه سرم خون بند ناف یکی دیگر از محصولاتی است که فرآوری شده و هفته آینده رونمایی خواهد شد، از راه‌اندازی پالایشگاه فرآورده‌های زیست‌پزشکی در هفته آینده خبر داد و بیان کرد: تلاش داریم نخستین پالایشگاه فرآورده‌های زیست‌پزشکی را راه‌اندازی کنیم و فاز نخست آن به مناسبت روز جهانی خون بند ناف به بهره‌برداری خواهد رسید.
تولید بیش از 20 محصول پزشکی از ضمائم زایمانی
ضرابی درباره مأموریت این پالایشگاه توضیح داد: قرار است ضمائم زایمانی مختلف از جمله جفت، خون بند ناف، پرده جنینی و مایع جنینی در این پالایشگاه فرآوری شوند. پیش‌بینی می‌شود بیش از 20 محصول از این پالایشگاه در حوزه پزشکی استحصال شود.
این مجموعه عملاً نخستین نمونه پالایشگاه فرآورده‌های زایمانی در جهان خواهد بود که به بهره‌برداری می‌رسد.
مدیرعامل شرکت فناوری بنیاختههای رویان با بیان اینکه این مجموعه می‌تواند محصولات متعددی را که در حوزه پزشکی قابل‌استفاده هستند، عرضه کند، گفت: پس از آنکه امکان استفاده از سلول‌های بنیادی در بیماران مبتلا به فلج مغزی و آرتروز به نتیجه رسید، کارآزمایی‌های بالینی برای کودکان مبتلا به اوتیسم، بیماران دیابت نوع یک، آلزایمر، پارکینسون و بیماری ام‌اس را آغاز کردیم.
وی در پایان ضمن ابراز امیدواری از اینکه با تکمیل این کارآزمایی‌های بالینی و مشخص شدن نتایج آن‌ها، امکان استفاده از سلول‌های بنیادی در درمان این بیماری‌ها نیز فراهم شود، از فرصتی که برای ارائه توضیحات و تشریح دستاوردهای این مجموعه در اختیار وی قرار گرفته بود، از اصحاب رسانه و برگزارکنندگان نشست قدردانی کرد.
