ترس فروشی بلاگرها با کلیدواژه اَبَرتورم

به گزارش خبرگزاری ۶۰ثانیه، بلاگرهای اقتصادی در برنامه‌های یوتیوبی از اَبَرتورم می‌گویند و فروپاشی اقتصادی ایران را نزدیک تر از همیشه می‌دانند. در مقابل محمد هاشم پسران، اقتصاددان و استاد دانشگاه کمبریج، در توضیح مفهوم ابرتورم گفته است که این پدیده با تورم ماهانه در محدوده ۲۵ تا ۳۰ درصد شناخته می‌شود؛ در حالی که تورم ماهانه ایران در محدوده ۲ تا ۷ درصد قرار دارد.

بر این اساس، اگرچه اقتصاد ایران با تورم بالا و مزمن مواجه است، اما شرایط موجود را نمی‌توان ابرتورمی توصیف کرد و میان وضعیت فعلی اقتصاد ایران و ابرتورم فاصله قابل توجهی وجود دارد. تورم بالا به معنای ابرتورم نیست تورم مزمن یکی از مشکلات اصلی اقتصاد ایران است که در سال‌های گذشته موجب کاهش مستمر قدرت خرید خانوار، افزایش هزینه‌های زندگی و دشوارتر شدن برنامه‌ریزی اقتصادی شده است.

با این حال، ابرتورم صرفاً شکل شدیدتر تورم معمولی نیست، بلکه مرحله‌ای متفاوت از بی‌ثباتی پولی است که در آن قیمت‌ها با سرعت بسیار بالایی افزایش پیدا می‌کنند و پول با سرعت بیشتری کارکرد خود را به‌عنوان وسیله مبادله و ذخیره ارزش از دست می‌دهد. از این منظر، استفاده مکرر از واژه «ابرتورم» برای توصیف شرایط فعلی ایران می‌تواند تصویری شدیدتر از واقعیت اقتصادی موجود ایجاد کند.

این موضوع به‌ویژه در فضای شبکه‌های اجتماعی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند؛ جایی که پیش‌بینی‌هایی مانند «فروپاشی پول»، «انفجار قیمت‌ها» یا «ابرتورم در راه است» طبیعتاً جذابیت بیشتری برای مخاطب دارند و می‌توانند توجه بیشتری جلب کنند. ترس از تورم می‌تواند به انتظارات تورمی دامن بزند کارشناسان اقتصادی بارها بر نقش انتظارات تورمی در رفتار مردم و بازارها تأکید کرده‌اند.

زمانی که خانوارها و فعالان اقتصادی انتظار افزایش شدید قیمت‌ها را داشته باشند، ممکن است خرید کالا و دارایی را جلو بیندازند یا برای حفظ ارزش دارایی خود به بازارهایی مانند ارز و طلا مراجعه کنند. در نتیجه، تبدیل سناریوهای بدبینانه به یک روایت قطعی می‌تواند بر رفتار اقتصادی جامعه نیز اثر بگذارد.

به همین دلیل، میان «هشدار درباره آینده تورم» و «قطعی نشان دادن سناریوی ابرتورم» تفاوت مهمی وجود دارد. البته تأکید بر اینکه ایران در شرایط ابرتورمی قرار ندارد، به معنای عادی بودن وضعیت اقتصاد نیست.

تورم مزمن به اندازه کافی برای معیشت مردم مخرب است و کاهش قدرت خرید خانوارها، افزایش هزینه مسکن و مواد غذایی و نااطمینانی نسبت به آینده، واقعیت‌هایی هستند که نمی‌توان آنها را با تغییر عنوان مسئله نادیده گرفت. فرصت اصلاحات هنوز وجود دارد نکته مهم در فاصله داشتن ایران از ابرتورم این است که اقتصاد کشور همچنان فرصت اصلاح دارد.

کنترل رشد نقدینگی، اصلاح نظام بانکی، کاهش ناترازی‌های بودجه‌ای، اصلاح سیاست ارزی، افزایش بهره‌وری و حل ناترازی انرژی از جمله اقداماتی هستند که می‌توانند در صورت اجرای درست، مسیر تورم مزمن را تغییر دهند. بنابراین مسئله اصلی اقتصاد ایران، نه انکار تورم و نه ساختن تصویر فروپاشی اقتصادی، بلکه یافتن مسیر اصلاح و جلوگیری از مزمن‌تر شدن تورم است.

در چنین شرایطی، رسانه‌ها و فعالان اقتصادی می‌توانند با ارائه تصویر دقیق‌تری از وضعیت موجود، به جای ترس‌آفرینی، به جامعه برای درک بهتر شرایط و مطالبه اصلاحات کمک کنند. اقتصاد ایران با یک بیماری جدی به نام تورم مزمن مواجه است؛ اما تورم مزمن با ابرتورم تفاوت دارد و هنوز برای درمان این بیماری فرصت وجود دارد.

َبَرتورم