قیمت لحظهایهمه قیمتها
سهم 0.4 درصدی گاز در سبد هزینه خانوارها
توسعه شبکه گاز ایران ضمن بهبود رفاه، با ناترازی شدید عرضه و تقاضا و تبعات زیست‌محیطی روبرو است.
به گزارش خبرگزاری ۶۰ثانیه، گاز طبیعی در مقایسه با بسیاری از سوخت های دیگر به دلیل بازدهی بالا و آلودگی کمتر به عنوان یک منبع انرژی مقرون به صرفه و دوست دار محیط زیست برای پخت و پز و گرمایش استفاده می شود. خانوارهایی که از تأمین پایدار و کافی گاز محروم هستند مجبور به استفاده از منابع انرژی کم بازده تر و پرهزینه تر میشوند که این امر می تواند علاوه بر افزایش هزینه های زندگی بر سلامت و محیط زیست نیز تأثیرات منفی بگذارد.
نمودار درصد دسترسی به گاز لوله کشی در ایران را در بازه زمانی 1386 تا 1402 نشان می دهد. با توجه به بررسی مرکز پژوهش‌های مجلس دسترسی به گاز لوله کشی از 69 درصد در سال 1386 به بالغ بر 92 درصد در سال 1402 رسیده است.
با این حال سیاست گازرسانی فراگیر در ایران علی رغم مزایای آن در بهبود فقر انرژی و رفاه با چالش های ساختاری اقتصادی و زیست محیطی متعددی همراه است. چالش‌های ساختاری و زیست‌محیطی سیاست گازرسانی فراگیر توسعه گسترده شبکه گازرسانی، علاوه بر تحمیل هزینه های سرمایه ای و عملیاتی سنگین موجب افزایش تقاضای گاز فراتر از ظرفیت تولید و ناترازی در عرضه و تقاضای این حامل انرژی شده است.
این ناترازی به ویژه در فصول سرد سال تشدید شده و به محدودیت های مصرف قطع گاز صنایع و نیروگاه ها و فشار مضاعف بر شبکه انتقال و توزیع منجر شده است. در نتیجه نیروگاه های حرارتی برای جبران کمبود گاز و عدم قطعی برق ناچار به استفاده از سوخت های آلاینده ای مانند مازوت شده اند که این امر علاوه بر کاهش بازدهی نیروگاه ها به افزایش آلودگی هوا و پیامدهای زیست محیطی گسترده ای منجر شده است.
تمرکز بیش از حد بر گازرسانی ظرفیت های بالقوه برای توسعه زیر ساخت های جایگزین نظیر برقی سازی مصارف گرمایشی و بهره گیری از انرژی های تجدید پذیر را به حاشیه رانده و موجب کاهش بهره وری اقتصادی منابع گازی و محدود شدن فرصتهای صادراتی شده است. در این راستا بازنگری در سیاستهای گازرسانی با رویکرد تلفیقی شامل بهینه سازی مصرف توسعه انرژی های تجدیدپذیر و حرکت تدریجی به سوی برقی سازی ضرورتی اجتناب ناپذیر برای تضمین امنیت و پایداری انرژی کشور در بلندمدت به شمار می رود.
افزایش 67 درصدی نرخ گازرسانی روستایی نمودار زیر، درصد دسترسی به گاز لوله کشی در مناطق شهری و روستایی ایران را در بازه زمانی 1386 تا 1402 را نشان می دهد. بررسی اطلاعات ارائه شده در این شکل نشان می دهد که طی سال های اخیر سطح دسترسی به گاز طبیعی در مناطق روستایی ایران به طور چشمگیری افزایش یافته است.
در مناطق شهری نرخ دسترسی به خطوط لوله گاز از 87٫73 درصد در سال 1386 به 95٫9 درصد در سال 1402 رسیده که نشان دهنده توسعه گسترده زیر ساخت های انرژی در این مناطق است. در مناطق روستایی نیز رشد چشمگیری در دسترسی به گاز لوله کشی مشاهده می شود؛ به طوری که این شاخص از 28 درصد در سال 1386 به حدود 81 درصد در سال 1402 افزایش یافته است.
کاهش اختلاف دسترسی به گاز در دهک‌های درآمدی با توجه به نموداری که در ادامه آمده است، در بازه زمانی مورد بررسی سطح دسترسی به گاز در کلیه دهک ها افزایش یافته است. در سال 1386 دسترسی به گاز در دو دهک ابتدایی کمتر از 70 درصد و در دو دهک انتهایی بیش از 70 درصد بوده که این نسبت در سال 1402 به ترتیب در دو دهک ابتدایی به 86 و 89 درصد و در دو دهک انتهایی به 95 درصد رسیده است.
این موضوع نشان دهنده بهبود دسترسی به گاز لوله کشی در کلیه دهک هاست. شکاف توسعه استانی در دسترسی به شبکه گاز نموداری که در ادامه قابل مشاهده است، دسترسی به گاز لوله کشی در استانهای ایران را در سال 1402 نشان می دهد.
