توقف حدود ۸ هزار کامیون پشت مرزهای کشور، از بازرگان تا ریمدان، زنگ هشدار برای تجارت خارجی و ورود کالا به کشور است. رئیس انجمن حملونقل بینالمللی میگوید بسته بودن برخی مرزها و کمبود زیرساخت، فشار بر رانندگانی را که در خط مقدم جنگ قرار دارند، بیشتر کرده است.
به گزارش خبرگزاری ۶۰ثانیه، افزایش ایستایی کامیونها پشت مرزهای کشور، بسته بودن برخی گذرگاهها، محدودیت ظرفیت پذیرش در مرزهای فعال و کمبود زیرساختهای لجستیکی، فشار زیادی بر شبکه حملونقل بینالمللی کشور وارد کرده است. وقتی یک کامیون روزها پشت مرز میماند، فقط یک راننده و یک خودرو متوقف نشدهاند؛ کالا، سرمایه و بخشی از زنجیره تجارت کشور نیز در انتظار عبور میماند.
نزدیک به ۸ هزار کامیون پشت مرزها قرار گرفتهاند و بخشی از این فشار نیز ناشی از نبود زیرساخت متناسب با حجم تردد در مسیرهایی مانند ریمدان است.
در همین زمینه، خبرنگار اقتصادی در گفتوگویی تفصیلی با احسان ملکزاده، رئیس انجمن شرکتهای حملونقل بینالمللی ایران، آخرین وضعیت مرزهای بازرگان، ریمدان، میرجاوه، پلدشت و اینچهبرون، مشکلات تجارت با پاکستان و ترکیه، وضعیت ناوگان و ضرورت تقویت زیرساختهای لجستیکی کشور را بررسی کرده است. مهمترین مشکل فعلی در مرزهای کشور که بهار مرزها مدیریت جریان جاری کشور است، چیست؟
ملکزاده: متأسفانه ایستایی رانندهها پشت مرز خیلی بالاست. راننده وقتی ۲۵ روز پشت مرز میماند، طبیعتاً تحت فشار قرار میگیرد.
به طور مثال، مرز بازرگان بالاخره یک فضای شهری دارد، اما ریمدان واقعاً در بیابان و در شرایط سخت قرار گرفته و ماندن راننده در آنجا بسیار دشوار است. دلیل اصلی توقف کامیونها در ریمدان چیست؟
ملکزاده: عمدهترین دلیل این است که ریمدان مرز اصلی نبوده است. متأسفانه مرز میرجاوه بسته است و پاکستان هم برای گشایش آن همکاری نمیکند.
ظاهراً در سمت تفتان خودشان مسائل امنیتی دارند. اگر میرجاوه باز بود، فشاری از روی تفتان برداشته میشد.
الان ترانزیت، صادرات و واردات همه از یک دروازه عبور میکنند و این مشکل ایجاد میکند. ریمدان هیچوقت مرز اصلی نبوده و زیرساخت متناسب با این حجم از تردد را هم ندارد.
درباره مرز ریمدان و همکاری پاکستان چه وضعیتی وجود دارد؟ ملکزاده: ریمدان هیچوقت مرز اصلی نبوده است.
این مسئله خیلی مهم است و زیرساخت ندارد. الان هم چارهای نداریم، چون مرز میرجاوه بسته است.
مرز پیشین هم وجود دارد، ولی آن هم از نظر ظرفیت وضعیت مناسبی ندارد و پاکستان در آنجا همکاری لازم را انجام نمیدهد. برداشت من این است که فعلاً همکاری پاکستان در این زمینه قطرهچکانی است.
با توجه به نیاز پاکستان به کالاهای ایرانی، چرا همکاری در مرزها افزایش پیدا نکرده است؟ ملکزاده: پاکستان کشور مصرفکننده است و بخش قابلتوجهی از وارداتش از ایران تأمین میشود.
الان گاز را از ما میبرند و سوخت هم از ما میبرند. در مقابل، ما مقدار محدودی کالاهای غذایی از آنها وارد میکنیم.
حتی الان یک کشتی الپیجی از عربستان در آنجا میآید و تانکرهای آنها میروند و بارگیری میکنند. به نظر میرسد فشارهای سیاسی روی اطراف ما وجود دارد که حتی جاده را هم تحت تأثیر قرار داده است.
مشکل فقط زیرساخت است یا در ناوگان و نوع کالا هم مسئله وجود دارد؟ ملکزاده: بحث لجستیک یک طرف ماجراست.
نوع کالایی که جابهجا میشود و آنالیز و کیفیت کالا هم باید مورد توجه قرار گیرد. در مورد گاز هم موضوع ناوگان مهم است.
تانکرهای پاکستانی حجم بیشتری نسبت به تانکرهای ما دارند و حتی چند تانکر ما میتواند در یک تانکر آنها جای بگیرد. ما پیشنهاد دادهایم که آنها بیایند داخل ایران بارگیری کنند، اما این اتفاق هنوز نیفتاده است.
وضعیت بازرگان و تعداد کامیونهای متوقف در مرزها چگونه است؟ ملکزاده: ما بازرگان را به حدود ۴۰۰ ماشین در روز رسانده بودیم، اما دوباره ظرفیت پذیرش کم شده است.
یکسری موضوعات مثل نصب اسکنر و تعمیرات مطرح شده و ظرفیت پایین آمده است. الان مجموعاً نزدیک ۸ هزار کامیون پشت مرز داریم.
فقط در بازرگان هم تعداد قابلتوجهی کامیون متوقف هستند و ظرفیت عبور نسبت به گذشته پایین آمده است. انجمن حملونقل بینالمللی برای مدیریت این وضعیت چه اقدامی انجام میدهد؟
ملکزاده: ما در انجمن تمام تلاشمان بر این است که چون هم بازوی مشورت هستیم و هم در اجرا حضور داریم، به رانندهها هشدار بدهیم و آنها را در جریان وضعیت مرزها قرار دهیم. ما الان اطلاع داریم که گمرکات سمت غرب پر شدهاند.
پیشنهاد دادهایم اجازه بدهند بارها به مقاصد دیگر بروند و تخلیه شوند. ثبت سفارشها باید بتواند تغییر کند و اجازه داده شود صاحبان کالا مقصدشان را عوض کنند تا کامیونها بتوانند بار را تخلیه کنند.
ما بهصورت مرتب مرزها را رصد میکنیم و اگر مشکلی وجود داشته باشد، سریع به متولیان امر منتقل میکنیم. همچنین با طرفهای خارجی و انجمنهای خارجی رایزنی میکنیم.
وضعیت مرز پلدشت چگونه است؟ آیا میتواند بخشی از فشار مرز بازرگان را کاهش دهد؟
ملکزاده: وقتی مرز بازرگان و مرزهای دیگر پس میزنند، طبیعتاً فشار به سایر مرزها منتقل میشود. طی همین چند روزه در پلدشت نیز یک مشکل فنی در سیستم نوبتدهی سازمان پایانهها ایجاد شده بود که انجمن سریع وارد شد و سازمان هم همکاری کرد و اصلاحات لازم انجام شد.
الان پلدشت روانتر شده است. ما از پلدشت وارد نخجوان میشویم و از آنجا از مسیر دلیجو وارد ترکیه میشویم.
طرف نخجوان ظرفیت پذیرش را با طرف ترکیه هماهنگ میکند تا ترافیک داخل نخجوان افزایش پیدا نکند. ما با طرفهای ترک هم در ارتباط هستیم و مشکلات را با آنها به اشتراک میگذاریم تا بتوانیم بخشی از مسائل را سریعتر حل کنیم.
درباره ایجاد مسیرهای جدید مانند چشمهثریا و کوزهرش چه نظری دارید؟
ملکزاده: ما در سفر اخیرمان از این مناطق بازدید کردیم. چشمهثریا از نظر طبیعی منطقه زیبایی است، اما زیرساختسازی در آنجا بسیار هزینهبر خواهد بود؛ چون منطقه در دامنه کوه قرار دارد و سنگهای آتشفشانی گستردهای دارد.
در مورد کوزهرش هم برای کوتاهمدت واقعاً راهحل نیست، چون زیرساخت ندارد و تازه در حال انجام کارهای اولیه هستند. ما در خود بازرگان بازارچه مرزی ساریسو را داریم و آنجا زیرساخت آماده است.
باید کمک کنیم ظرفیتهایی که زیرساخت دارند فعال شوند. در شرایط فعلی، وضعیت ورود ناوگان ما به اروپا چگونه است؟
ملکزاده: در بخش حملونقل بینالمللی، رانندههای ما مشکل ویزا دارند و ویزای اروپا هم حدود ۶ ماه است که با مشکل مواجه شده. از طرف دیگر، ما کالاهای مختلف را باید جابهجا کنیم و همه اینها فشار مضاعفی به بخش حملونقل وارد کرده است.
آیا زیرساخت ریلی کشور هم با این حجم از فشار آمادگی لازم را دارد؟ ملکزاده: ما در اینچهبرون یک مرز ریلی داریم و بخش زیادی از کالاهایی که از چین میآیند از این مسیر وارد میشوند، اما امکانات کافی برای تخلیه و انتقال بار نداریم.
حداقل دو تا سه هزار کانتینر وارد کشور شده و در آنجا مانده است. امکانات لازم برای انتقال آنها به داخل کشور وجود ندارد.
این سؤال مطرح است که چرا سرمایهگذاری بیشتری در این نقاط انجام نمیشود. حتی بومیهای منطقه هم میتوانند وارد سرمایهگذاری شوند و از این ظرفیت درآمد ایجاد شود.
یکسری اقدامات در حال انجام است، اما اینها برای کوتاهمدت کافی نیست و ما الان گرفتاریم. به نظر شما برای حل این وضعیت چه اقدامی باید انجام شود؟
ملکزاده: ما باید روی تابآوری لجستیکی کار کنیم. وقتی یک رئیس انجمن صنفی میآید و چند گزینه و ایده برای باز کردن مسیر ارائه میدهد، تا یک جایی میتوانیم کمک کنیم، اما وقتی همه چیز قفل میشود، دیگر از توان بخش خصوصی خارج است.
بخش خصوصی چقدر توان دارد؟ سرمایه من در جاده است، راننده من در جاده است و بار مردم پشت ماشین من است.
من با طرف خارجی صحبت کردم، خواهش کردم و ظرفیت را به ۴۰۰ دستگاه رساندم. دیگر چه کاری میتوانم انجام بدهم؟
فشارهای داخلی بر شرکتهای حملونقل در چه وضعیتی است؟ ملکزاده: شرکتهای حملونقل ما حداقل ۷ تا ۸ ماه است که بخش زیادی از آنها بیکار هستند.
در انجمن همه نوع شرکت داریم؛ هوایی، ریلی و دریایی، اما بسیاری از آنها با مشکل فعالیت مواجهاند. از طرف دیگر، فشارهای مالیاتی و بیمهای هم وجود دارد.
یک طرف مالیات و یک طرف تأمین اجتماعی است و این فشارهای مضاعف، شرایط شرکتهای حملونقل را سختتر کرده است. یکی از افراد در جلسه به ما گفت شما خط مقدم هستید.
من هم گفتم بله، خط مقدم هستیم و برای وطنمان کار میکنیم، اما فراموش نکنید که با دست خالی داریم میجنگیم. اگر بخواهید یک مطالبه اصلی از مسئولان داشته باشید، چیست؟
ملکزاده: ما فقط میخواهیم این چرخ حملونقل کشور خوب بچرخد. بخش خصوصی تمام تلاش خودش را کرده است.
با طرف خارجی مذاکره کرده، ظرفیت ایجاد کرده و مشکلات را منتقل کرده است. اما وقتی مرزها قفل میشوند، دیگر بخش خصوصی بهتنهایی نمیتواند کاری انجام دهد.
باید تصمیمهای لازم گرفته شود و ظرفیت مرزها و مسیرهای مختلف مورد استفاده قرار گیرد.
ما در انجمن آمادهایم هر کاری از دستمان برمیآید انجام دهیم. هدفمان این است که یک گره از کشور باز شود و چرخ حملونقل دوباره روانتر بچرخد.
آنچه از روایت رئیس انجمن شرکتهای حملونقل بینالمللی برمیآید، این است که مسئله مرزها تنها با افزایش ظرفیت یک گذرگاه حل نمیشود؛ بسته بودن یک مرز، محدودیت پذیرش در مرز دیگر و کمبود امکانات تخلیه و انتقال بار در نقاطی مانند ریمدان و اینچهبرون، فشار را به بخشهای دیگر شبکه منتقل میکند. ملکزاده تأکید دارد که بخش خصوصی تا جایی میتواند با رایزنی و ارائه راهکار به رفع گرهها کمک کند، اما زمانی که ظرفیت مرزها و زیرساختها پاسخگوی جریان کالا نیست، تصمیمگیری و اقدام هماهنگ دستگاههای مسئول ضروری میشود؛ چراکه به گفته او، هدف نهایی باید دوباره به حرکت درآمدن چرخ حملونقل کشور باشد.