صعود شاخص کل بورس به 8 میلیون واحد، بازتابی از رشد تورم و افزایش نرخ ارز در اقتصاد کشور است.
به گزارش خبرگزاری ۶۰ثانیه، عبور شاخص کل بورس تهران از مرز 8 میلیون واحد در جریان معاملات آخرین روز معاملاتی هفته گذشته و رسیدن بازدهی آن به 119 درصد از ابتدای سال، تصویری از تغییر انتظارات سرمایه‌گذاران در اقتصادی ارائه می‌کند که نرخ ارز، تورم و نااطمینانی همچنان بر تصمیم‌های مالی آن اثرگذارند.
با این حال، برای ارزیابی معنای اقتصادی چنین رشدی، باید از سطح شاخص فراتر رفت و عوامل شکل‌دهنده آن را بررسی کرد؛ چرا که افزایش قیمت سهام الزاما به معنای افزایش متناسب تولید، سودآوری یا بهره‌وری شرکت‌ها نیست؛ و در اقتصادی تورمی، ارزش اسمی دارایی‌ها ممکن است حتی بدون بهبود قابل‌توجه عملکرد عملیاتی بنگاه‌ها افزایش یابد.
به باور کارشناسان، یکی از مهم‌ترین توضیحات برای رشد اخیر بازار سهام، جهش نرخ ارز آزاد و تغییر انتظارات تورمی است. افزایش نرخ ارز می‌تواند از چند مسیر از جمله افزایش ارزش ریالی دارایی‌ها، تقویت انتظارات درباره درآمد شرکت‌های صادراتی و تعدیل برآورد سرمایه‌گذاران از ارزش جایگزینی تجهیزات و زیرساخت‌های تولیدی بر قیمت سهام اثر بگذارد.
در چنین شرایطی، بخشی از تقاضای بازار سهام با انگیزه حفظ ارزش دارایی شکل می‌گیرد؛ و سرمایه‌گذارانی که کاهش قدرت خرید پول ملی را محتمل می‌دانند، ممکن است سهام را یکی از گزینه‌های جایگزین نگهداری نقدینگی ارزیابی کنند. این رفتار می‌تواند پیش از آنکه آثار تغییرات نرخ ارز در صورت‌های مالی شرکت‌ها آشکار شود، قیمت سهام را بالا ببرد.
البته اثر افزایش ارز بر همه شرکت‌ها یکسان نیست؛ و شرکت‌های صادرات‌محور ممکن است از افزایش نرخ تسعیر درآمدها منتفع شوند، اما میزان این منفعت به نرخ ارز موثر، هزینه‌های تولید، محدودیت‌های صادراتی و امکان انتقال درآمدها بستگی دارد. در مقابل، بنگاه‌هایی که به مواد اولیه وارداتی وابسته‌اند، ممکن است با افزایش هزینه‌ها و فشار بر حاشیه سود مواجه شوند.
بنابراین، تعمیم آثار مثبت رشد ارز به کل بازار می‌تواند به ارزیابی نادرست ارزش سهام منجر شود.
همچنین یکی از نکات مهم در تحلیل بورس هشت‌میلیونی، تفاوت میان ارزش ریالی و ارزش دلاری بازار سهام است؛ به طوری که در روزهای پیش از ثبت رکورد، گزارش‌هایی از کاهش ارزش دلاری بازار سهام ایران به کمتر از 100 میلیارد دلار منتشر شد. این موضوع نشان می‌دهد که افزایش شاخص به واحد پول داخلی، به‌تنهایی برای قضاوت درباره گران یا ارزان بودن بازار سهام کافی نیست.
از سوی دیگر، ارزش دلاری بازار سهام از تقسیم ارزش ریالی شرکت‌ها بر نرخ ارز به دست می‌آید. بنابراین اگر نرخ دلار سریع‌تر از ارزش ریالی سهام افزایش یابد، ممکن است شاخص بورس رکورد بزند، اما ارزش دلاری کل بازار سهام همچنان کاهش پیدا کند.
از این منظر، بخشی از صعود اخیر را می‌توان واکنش قیمت دارایی‌ها به افت ارزش ریال دانست.
با این همه، پایین بودن ارزش دلاری نیز به‌تنهایی به معنای ارزندگی قطعی سهام نیست؛ و کیفیت دارایی‌ها، توان تولید، میزان بدهی، قابلیت دسترسی به بازارهای فروش و جریان نقد عملیاتی، عوامل تعیین‌کننده‌ای هستند که باید در کنار نرخ ارز بررسی شوند؛ چرا که یک شرکت زمانی ارزش اقتصادی پایدار ایجاد می‌کند که دارایی‌های آن به درآمد و جریان نقد قابل اتکا تبدیل شوند.
همچنین نگاهی به معاملات آخرین روز معاملایت هفته گذشته نشانه‌هایی از گسترش تقاضا را نیز در تالار شیشه‌ای نشان می‌دهد؛ جایی که شاخص هم‌وزن با رشد 1.73 درصدی به حدود 2 میلیون و 150 هزار واحد رسید و بازدهی آن از ابتدای سال به 126 درصد افزایش یافت.
این ارقام نشان می‌دهد رشد بازار سهام در آن روز تنها به چند شرکت بزرگ محدود نبوده است. ضمن این که ورود حدود 5 هزار و 200 میلیارد تومان پول حقیقی و ثبت ارزش معاملات خرد در محدوده 41 هزار میلیارد تومان نیز از افزایش فعالیت و تقویت تقاضا حکایت دارد.
با این حال، ورود پول حقیقی به‌تنهایی نشانه تثبیت رونق بازا رسهام نیست، و ماندگاری جریان نقدینگی به انتظارات اقتصادی، بازدهی گزینه‌های رقیب و میزان تحمل ریسک سرمایه‌گذاران وابسته است.
این در شرایطی است که کارشناسان معتقدند رونق پایدار زمانی شکل می‌گیرد که افزایش ارزش سهام با بهبود عملکرد بنگاه‌ها، شفافیت اطلاعات و اعتماد سرمایه‌گذاران همراه شود؛ در غیر این صورت، رکوردهای تازه نیز ممکن است بیش از آنکه نشانه خلق ثروت باشند، بازتاب تغییر ارزش پول ملی باشند.
