رئیس مرکز ملی اقلیم خشکسالی هواشناسی با پیش‌بینی پاییزی پربارش و گرم‌تر از نرمال، نسبت به احتمال وقوع سیلاب‌های گسترده در چند استان کشور هشدار داد و بر ضرورت آمادگی مناطق غربی تأکید کرد.
به گزارش خبرگزاری ۶۰ثانیه، بر اساس آخرین داده‌های سازمان هواشناسی کشور، بررسی وضعیت دمایی کشور از ابتدای سال آبی جاری (یکم مهرماه ۱۴۰۵) تا پایان روز ۱۷ مهرماه نشان می‌دهد که ایستگاه برازجان در استان بوشهر با ثبت دمای ۴۵ درجه سانتی‌گراد، گرم‌ترین نقطه کشور بوده است. در مقابل، ایستگاه هزارکانیان در استان کردستان با ثبت دمای ۳.۷ درجه سانتی‌گراد، کمترین دمای کشور را در این بازه زمانی ثبت کرده است.
تداوم گرمای غیرمتعارف؛ میانگین دمای کشور ۲.۷ درجه بالاتر از نرمال
بررسی میانگین دمای کشور در بازه هفت‌روزه اخیر نیز حاکی از تداوم دماهای بالاتر از میانگین بلندمدت است؛ به‌طوری‌که میانگین دمای کشور در این دوره به ۲۴.۴ درجه سانتی‌گراد رسیده، در حالی که میانگین بلندمدت برای مدت مشابه ۲۱.۱ درجه سانتی‌گراد بوده است. بر این اساس، میانگین دمای کشور در بازه مذکور ۳.۳ درجه سانتی‌گراد بالاتر از حد نرمال بلندمدت ثبت شده است.
همچنین، میانگین دمای کشور از ابتدای مهرماه تا پایان روز ۱۷ این ماه به ۲۵.۱ درجه سانتی‌گراد رسیده است؛ رقمی که در مقایسه با میانگین بلندمدت ۲۲.۳ درجه سانتی‌گراد برای این بازه، افزایش ۲.۷ درجه‌ای را نشان می‌دهد.
مجموع این داده‌ها بیانگر آن است که میانگین دمای کشور در بازه‌های زمانی بررسی‌شده، به‌ویژه در مقیاس هفت‌روزه و از ابتدای ماه جاری، همچنان بالاتر از میانگین بلندمدت قرار دارد.
بارش‌های کشور ۶۷ درصد افزایش یافت؛ کدام استان‌ها پربارش‌تر بودند؟
بررسی نقشه‌های بارش کشور از ابتدای سال آبی جاری (یکم مهر) تا ۱۷ مهرماه ۱۴۰۵ نشان می‌دهد که توزیع بارندگی در مناطق مختلف کشور یکنواخت نبوده و بیشترین بارش‌ها در استان‌های شمالی، شمال‌غربی و برخی مناطق کوهستانی به ثبت رسیده است. بر اساس داده‌های منتشرشده، میزان تأمین آب کشور از محل بارش‌ها تا این تاریخ ۱.۵۹ درصد گزارش شده است.
بر اساس آخرین گزارش‌های سازمان هواشناسی، بیشترین میزان بارندگی در استان‌های گلستان، مازندران، گیلان و اردبیل و همچنین بخش‌هایی از استان‌های زنجان، کردستان، البرز، چهارمحال‌وبختیاری، ایلام، خراسان شمالی، آذربایجان شرقی و آذربایجان غربی متمرکز بوده است. این پراکندگی نشان می‌دهد که سهم بارش‌ها در مناطق مختلف کشور، متناسب با شرایط جغرافیایی و الگوهای جوی، متفاوت بوده است.
از سوی دیگر، بررسی وضعیت بارندگی در هفت روز گذشته حاکی از آن است که میانگین بارش کشور به ۲.۵ میلی‌متر رسیده که در مقایسه با میانگین بلندمدت دوره مشابه، افزایش ۶۷ درصدی را نشان می‌دهد. همچنین، مجموع بارش‌های ثبت‌شده از ابتدای مهرماه تا ۱۷ این ماه به ۳.۷ میلی‌متر رسیده که نسبت به میانگین بلندمدت دوره مشابه، ۲۳.۵ درصد افزایش داشته است.
پاییز پربارش و گرم‌تر از نرمال در راه است
در این راستا، احد وظیفه، رئیس مرکز ملی اقلیم و مدیریت بحران خشکسالی سازمان هواشناسی کشور درباره آخرین نقشه الگوی وضعیت بارش‌های فصل پاییز هواشناسی اظهار کرد: شرایط بارش‌های جدی در مناطق غرب و شمال‌غرب کشور از هفته سوم تا چهارم مهرماه آغاز می شود؛ به طور کلی، بر اساس خروجی مدل‌های عددی که بررسی کرده‌ایم، در هفته سوم و چهارم مهرماه می‌توان انتظار داشت که بارش‌های سیستماتیک از غرب کشور آغاز شود. موضوع بسیار مهم، بحث خطر وقوع سیلاب‌های گسترده در پاییز است.
در سال‌هایی که دما به‌طور نسبی گرم‌تر است، رطوبت نیز فراوان‌تر خواهد بود. ال‌نینو و سایر شاخص‌هایی که با آن همسو هستند، می‌توانند زمینه افزایش رطوبت را فراهم کنند.
سامانههای بارشی در صورت برخورداری از شرایط مناسب و دینامیک قوی، می‌توانند بارش‌های سنگین و گسترده ایجاد کنند؛ اگر در جلوی سامانهها نیز هوای گرم و مرطوب فراهم باشد، خطر وقوع سیلاب‌های بزرگمقیاس و پهنهای وجود دارد؛ بهگونهای که ممکن است چندین استان به‌طور همزمان درگیر شوند
وی با اشاره به چشمانداز بارش‌های پاییزی در ایران افزود: به طور کلی، انتظار داریم با توجه به زمینهای که ال‌نینو فراهم کرده و همچنین سایر شاخص‌هایی که در فاز موافق ال‌نینو قرار دارند، این عوامل در کنار یکدیگر شرایط بارش را برای ایران، به‌ویژه در فصل پاییز، تسهیل کنند، تا پاییز خوبی داشته باشیم؛ البته احتمال وقوع این شرایط بالاست، اما قطعی نیست.
وظیفه درباره چشمانداز بارش‌های پاییزی و مخاطرات احتمالی ناشی از تغییرات دما و رطوبت تصریح کرد: امیدواریم پاییز خوبی داشته باشیم و بارندگیها مناسب باشد، اما در این زمینه دو موضوع مهم وجود دارد که باید مورد توجه قرار گیرد. نخست اینکه دما همچنان بالاست.
در سال‌هایی که پدیده ال‌نینو توسعه پیدا میکند، زمینه گرمایش تقویت می‌شود و این موضوع همراه با تغییر اقلیم، اثر همسو دارد؛ در چنین شرایطی دما میتواند با نابهنجاری و گرم‌تر از نرمال همراه باشد و نابهنجاری دمایی تشدید شود.
وی ادامه داد: افزایش دما میتواند شدت تبخیر را بالا ببرد و در نتیجه نیاز آبی را تشدید کند. با افزایش تبخیر، رطوبت نیز تحت تأثیر قرار میگیرد.
از سوی دیگر، دمای بالاتر از نرمال میتواند سهم برف در ارتفاعات را کاهش دهد؛ یعنی سهم بارش به شکل باران افزایش پیدا میکند و سهم برف کاهش مییابد؛ این موضوع نیز اهمیت دارد.
رئیس مرکز ملی اقلیم و مدیریت بحران خشکسالی سازمان هواشناسی کشور با اشاره به خطر وقوع سیلاب‌های گسترده در پاییز گفت: موضوع بسیار مهم دیگر، بحث سیلابها است. در سال‌هایی که دما به‌طور نسبی گرم‌تر است، رطوبت نیز فراوان‌تر خواهد بود.
ال‌نینو و سایر شاخص‌هایی که با آن همسو هستند، می‌توانند زمینه افزایش رطوبت را فراهم کنند.
وی یادآور شد: در چنین شرایطی، برخی سامانههایی که البته از الان نمیتوان وقوع آنها را قطعی پیش‌بینی کرد، در صورت برخورداری از شرایط مناسب و دینامیک قوی، می‌توانند بارش‌های سنگین و گسترده ایجاد کنند. اگر در جلوی سامانهها نیز هوای گرم و مرطوب فراهم باشد، خطر وقوع سیلاب‌های بزرگمقیاس و پهنهای وجود دارد؛ بهگونهای که ممکن است چندین استان به‌طور همزمان درگیر شوند.
وظیفه با تأکید بر اینکه زمان و مکان وقوع سیلابها از هماکنون قابل پیش‌بینی دقیق نیست، اظهار کرد: منطقه، زمان و شدت این رخدادها از الان به‌طور دقیق قابل پیش‌بینی نیست و باید زمان بگذرد. معمولاً یک تا دو هفته قبل از وقوع، علائم این سامانهها بهخوبی مشخص می‌شود و در آن زمان هشدار و اطلاعیههای لازم صادر خواهد شد.
رئیس مرکز ملی اقلیم و مدیریت بحران خشکسالی سازمان هواشناسی کشور در پایان خاطرنشان کرد: با این حال، از هماکنون بهتر است در همه استان‌ها، بهخصوص استانهایی که در پهنه غربی زاگرس قرار دارند، اقدامات اولیه انجام شود. استانهایی مانند فارس، چهارمحال‌وبختیاری، کهگیلویهوبویراحمد، کرمانشاه، خوزستان، ایلام و لرستان و حتی مناطق بالاتر تا حدود کردستان باید آمادگی لازم را داشته باشند.
