عبور از بحران بنزین/ ناترازی در 2 ماه حل شد یا برآوردها اشتباه بود؟

به گزارش خبرگزاری ۶۰ثانیه، در این بخش از برنامه «مرز واقعیت»، به تناقض میان هشدارهای مردادماه درباره کمبود بنزین و اظهارات اخیر رئیس‌جمهور درباره رفع نیاز به واردات این فرآورده پرداخته‌ام.

رئیس‌جمهور اخیراً اعلام کرده است که نیاز 12 میلیارد دلاری کشور به واردات بنزین برطرف شده و دیگر نیازی به واردات نداریم. این اظهارات در حالی مطرح می‌شود که در مردادماه، خبرها و هشدارهای متعددی درباره وضعیت ذخایر بنزین کشور منتشر می‌شد؛ تا جایی که برخی از پایان ذخایر در صورت مدیریت‌نشدن مصرف سخن می‌گفتند و حتی ارقام بسیار بالایی برای قیمت بنزین مطرح می‌شد.

اما سؤال اصلی اینجاست: چگونه در فاصله حدود دو ماه، شرایطی که بحرانی و نگران‌کننده توصیف می‌شد، به وضعیتی رسید که رئیس‌جمهور از رفع نیاز به واردات بنزین سخن می‌گوید؟

اگر نیاز به واردات برطرف شده باشد، طبیعتاً باید یکی از دو اتفاق رخ داده باشد: یا تولید بنزین افزایش پیدا کرده یا مصرف آن کاهش یافته است. بنابراین، ضروری است مشخص شود چه اقداماتی انجام شده و کدام‌یک از این دو عامل، نقش اصلی را در تغییر وضعیت داشته‌اند.

مسئله این نیست که چرا دولت توانسته وضعیت بنزین را مدیریت کند؛ این اتفاق، اگر با داده‌های دقیق تأیید شود، مثبت است. مسئله این است که چرا در مردادماه، تصویری تا این اندازه بحرانی از وضعیت بنزین به افکار عمومی ارائه می‌شد؟

در آن مقطع، صف‌های بنزین طولانی شده بود و موضوع کمبود سوخت حتی بازتاب بین‌المللی پیدا کرد؛ به‌طوری که مقام‌های آمریکایی نیز درباره وضعیت سوخت ایران اظهارنظر کردند. با این حال، اکنون این پرسش مطرح است که گزارش‌های هشدارآمیز آن زمان بر چه داده‌ها و محاسباتی استوار بود و چرا فاصله میان آن تصویر و وضعیت اعلام‌شده امروز تا این اندازه زیاد است؟

این مسئله محدود به بنزین هم نیست. در دوره‌های مختلف، تصمیم‌هایی مانند افزایش ناگهانی قیمت بنزین در دولت روحانی، حذف ارز ترجیحی 4200 تومانی در دولت رئیسی و تغییرات مربوط به ارز 28 هزار و 500 تومانی در دولت پزشکیان، نشان داده‌اند که تصمیم‌های اقتصادی و نحوه ارائه اطلاعات به تصمیم‌گیران و افکار عمومی تا چه اندازه اهمیت دارند.

گاهی طرح‌ها و گزارش‌هایی که از سوی برخی کارشناسان به مسئولان ارشد ارائه می‌شود، تصویری از شرایط اقتصادی ترسیم می‌کند که با واقعیت‌های بعدی فاصله دارد. وقتی چنین برآوردهایی از تریبون‌های رسمی اعلام می‌شوند، می‌توانند انتظارات جامعه را تغییر دهند، نگرانی ایجاد کنند و حتی بر رفتار اقتصادی مردم اثر بگذارند.