گِره خوردن مسیر بورس به عملکرد شرکت‌ها و ریسک‌های سیاسی

به گزارش خبرگزاری ۶۰ثانیه، بورس تهران در هفت ماه نخست سال جاری، عملکردی فراتر از انتظار بسیاری از فعالان بازار سرمایه ثبت کرد؛ به طوری که شاخص کل با رشد 120 درصدی، شاخص هم‌وزن با افزایش 137 درصدی و شاخص کل فرابورس با بازدهی 138 درصدی، تصویری از یک دوره صعودی در بازار سهام ارائه دادند؛ بازاری که پس از حدود 80 روز توقف معاملات، از 29 اردیبهشت‌ماه فعالیت خود را از سر گرفت.

این بازدهی در شرایطی رقم خورد که ابهامات سیاسی، تحریم‌ها و نگرانی از تحولات نظامی همچنان بر فضای تصمیم‌گیری سرمایه‌گذاران سایه انداخته بود. با وجود این، جریان نقدینگی به سمت بازار سهام تقویت شد و ورود 102 هزار میلیارد تومان پول حقیقی در هفت ماه نخست سال، یکی از مهم‌ترین نشانه‌های تغییر رفتار سرمایه‌گذاران بود.

از این میزان، حدود 13 هزار میلیارد تومان به مهرماه اختصاص داشت.

رشد فراگیرتر در بازار سهام

مقایسه عملکرد شاخص‌ها نشان می‌دهد موج صعودی امسال تنها به شرکت‌های بزرگ محدود نمانده است. شاخص هم‌وزن با بازدهی 137 درصدی، 17 واحد درصد از شاخص کل پیشی گرفت.

شاخص کل فرابورس نیز با ثبت بازدهی 138 درصدی، در جایگاه بالاتری نسبت به دو نماگر دیگر قرار گرفت.

در مهرماه نیز شاخص کل 14 درصد، شاخص هم‌وزن 17 درصد و شاخص کل فرابورس 19 درصد افزایش یافتند. این ارقام از گستردگی نسبی رشد در بخش‌های مختلف بازار حکایت دارند؛ هرچند برای سنجش کیفیت این صعود، بررسی عملکرد صنایع، سودآوری شرکت‌ها و میزان پایداری تقاضا ضروری است.

شاخص کل بورس در خردادماه رشد 36 درصدی را تجربه کرد و بهترین عملکرد ماهانه خود را در دوره مورد بررسی به ثبت رساند. در مقابل، افت شاخص کل در تیرماه نشان داد که مسیر صعودی بازار بدون نوسان نبوده است.

شاخص هم‌وزن، برخلاف شاخص کل، در تمام ماه‌های معاملاتی سال بازدهی مثبت داشت.

گزارش شرکت‌ها؛ پشتوانه رشد یا انتظاری شکننده؟

به باور کارشناسان بخشی از رشد بازار سهام در سالجاری را باید به وضعیت مناسب گزارش‌های شرکت‌ها و تقویت عوامل بنیادی نسبت داد؛ چرا که انتشار گزارش‌های ماهانه و ثبت رکوردهای جدید در عملکرد برخی بنگاه‌ها، انتظارات سرمایه‌گذاران را بهبود داده است.

همچنین رویکرد دولت و سازمان بورس، سیاست‌های قیمت‌گذاری، ارزندگی بخشی از سهام و نقدشوندگی پایین‌تر برخی بازارهای موازی نیز در انتقال بخشی از سرمایه‌های حقیقی به بورس نقش داشته‌اند؛ و در این میان، گزارش‌های شرکت‌ها، نرخ ارز و معاملات بورس کالا هم از عوامل موثر بر ادامه مسیر بازار سهام عنوان می‌شود.

با این حال، افزایش قیمت سهام به‌تنهایی نمی‌تواند مبنای ارزیابی پایداری رشد باشد؛ چرا که اگر افزایش قیمت‌ها با بهبود درآمد، فروش و سودآوری شرکت‌ها همراه نباشد، احتمال فاصله گرفتن قیمت سهام از متغیرهای بنیادی وجود خواهد داشت. بنابراین، گزارش‌های منتشرشده در سامانه کدال و میزان تحقق انتظارات سودآوری، در ماه‌های آینده اهمیت بیشتری پیدا می‌کنند.

ریسک سیاسی؛ متغیر تعیین‌کننده معاملات

از سوی دیگر، نگرانی از تشدید تنش‌های سیاسی و نظامی می‌تواند در مقاطعی به خروج پول و افزایش عرضه سهام منجر شود. ضمن این که برخی سرمایه‌گذاران پیش از تعطیلات بازار سهام ترجیح می‌دهند ریسک کمتری بپذیرند و تا روشن‌تر شدن شرایط، بخشی از دارایی خود را نقد کنند.

این رفتار نشان می‌دهد بازار سهام هم‌زمان از دو نیروی متفاوت تاثیر می‌پذیرد؛ از یک سو، گزارش‌های عملکردی و ظرفیت سودآوری شرکت‌ها و از سوی دیگر، انتظارات سیاسی و ریسک‌های اقتصاد کلان. در چنین شرایطی، نوسان روزانه شاخص‌ها لزوما به معنای تغییر در وضعیت بنیادی شرکت‌ها نیست؛ همان‌طور که رشد مداوم شاخص‌ها نیز نبود اصلاح قیمتی را تضمین نمی‌کند.

چشم‌انداز بورس در ماه‌های باقی‌مانده سال

بررسی معاملات بازار سهام در سالجاری نشان می‌دهد شاخص کل با بازدهی 120 درصدی تا پایان مهرماه، در میان پنج سال برتر تاریخ خود از نظر بازدهی قرار گرفته است. با این حال، حفظ این جایگاه به عملکرد بازار در ماه‌های باقی‌مانده سال وابسته است.

ضمن این که سال 1398 با بازدهی 187 درصدی و سال 1399 با رشد 155 درصدی، از دوره‌های شاخص صعودی بورس بوده‌اند.

در مجموع، ورود نقدینگی، عملکرد مناسب برخی شرکت‌ها و رشد هم‌زمان نماگرهای اصلی، از ظرفیت بازار سهام برای ادامه فعالیت مثبت حکایت دارد؛ اما تداوم این روند به تحقق انتظارات سودآوری، وضعیت نرخ ارز و کاهش ابهامات سیاسی وابسته خواهد بود. از این رو، برای سرمایه‌گذاران، توجه هم‌زمان به ارزش‌گذاری سهام، گزارش‌های مالی و ریسک‌های بیرونی، اهمیت بیشتری از اتکا به بازدهی گذشته شاخص‌ها دارد.