سازمان بازرسی برای پیشگیری از خسارات جوی، خواستار آمادهباش بخش کشاورزی شد.
به گزارش خبرگزاری ۶۰ثانیه، احتمال وقوع بارش‌های سنگین، سیلاب، تگرگ، سرمازدگی و بادهای شدید در ماه‌های پیش‌رو، سازمان بازرسی کل کشور را به مطالبه اقدامات پیشگیرانه از وزارت جهاد کشاورزی واداشته است.
مخاطراتی که در صورت نبود آمادگی کافی می‌توانند علاوه بر خسارت به محصولات زراعی و باغی، دام و طیور، زیرساخت‌های کشاورزی و سازه‌های آبخیزداری، زنجیره تأمین مواد غذایی را نیز با اختلال مواجه کنند.
در همین راستا، احمد اسدیان، معاون نظارت و بازرسی امور تولیدی سازمان بازرسی کل کشور، در نامه‌ای به وزیر جهاد کشاورزی با اشاره به پیش‌بینی‌های هواشناسی و احتمال تشدید آثار پدیده اقلیمی ال‌نینو، خواستار ارزیابی فوری ظرفیت‌های عملیاتی بخش کشاورزی و رفع نواقص پیش از وقوع حوادث احتمالی شد.
وی با تأکید بر اهمیت بخش کشاورزی در تأمین نیازهای اساسی کشور هشدار داد که خسارت به محصولات راهبردی تنها به زیان اقتصادی تولیدکنندگان محدود نمی‌شود، بلکه می‌تواند استمرار تأمین مواد غذایی و امنیت غذایی کشور را نیز تحت تأثیر قرار دهد.
سازمان بازرسی چه اقداماتی از وزارت جهاد کشاورزی خواسته است؟
در این مکاتبه، سازمان بازرسی با استناد به وظایف قانونی خود، مجموعه‌ای از اقدامات پیشگیرانه را برای کاهش خسارات احتمالی در بخش کشاورزی مورد تأکید قرار داده است.
نخستین محور، اطلاع‌رسانی سریع درباره مخاطرات جوی پاییز و زمستان به تمام معاونت‌ها، سازمان‌ها و واحدهای تابعه وزارت جهاد کشاورزی است تا دستگاه‌های مسئول پیش از وقوع حوادث از وضعیت احتمالی مناطق تحت پوشش آگاهی داشته باشند.
همچنین ارزیابی میزان آمادگی دستگاه‌های اجرایی، تجهیزات و امکانات عملیاتی برای واکنش سریع به حوادث و برطرف کردن کمبودها و نواقص پیش از وقوع بحران از دیگر مطالبات مطرح‌شده در این نامه است.
سازمان بازرسی در بخش دیگری از این مکاتبه، تدوین برنامه‌های عملیاتی برای حفاظت از محصولات کشاورزی و سازه‌های آبخیزداری را ضروری دانسته و بر برداشت و جابه‌جایی به‌موقع محصولات در معرض خطر تأکید کرده است؛ اقدامی که می‌تواند از نابودی محصول و اختلال در عرضه آن به بازار جلوگیری کند.
از دیگر محورهای مورد توجه، بررسی وضعیت سازه‌های آبخیزداری، بندهای خاکی و تأسیسات آبخوانداری است. سازمان بازرسی با اشاره به احتمال وقوع سیلاب‌های پرحجم، خواستار ارزیابی پایداری این سازه‌ها، میزان انباشت رسوبات و آمادگی آنها برای مقابله با جریان‌های شدید آب شده است.
تقویت سامانه هشدار سریع، هماهنگی با دستگاه‌های عضو مدیریت بحران در سطوح ملی، استانی و شهرستانی برای اطلاع‌رسانی به بهره‌برداران و ارائه گزارش عملکرد اقدامات انجام‌شده به سازمان بازرسی نیز از دیگر مطالبات این مکاتبه است.
ال‌نینو چه تهدیدی برای تولیدات کشاورزی دارد؟
ال‌نینو یکی از پدیده‌های مهم اقلیمی است که در نتیجه افزایش غیرمعمول دمای سطح آب در بخش‌های مرکزی و شرقی اقیانوس آرام استوایی شکل می‌گیرد و می‌تواند الگوهای گردش جو، بارش و دمای مناطق مختلف جهان را تغییر دهد.
در ایران، تغییر الگوهای بارش و دما می‌تواند از مسیر دورپیوندهای اقلیمی بر شرایط کشاورزی تأثیر بگذارد، اما وقوع ال‌نینو به‌تنهایی به معنای حتمی بودن سیلاب یا بارش شدید در یک منطقه مشخص نیست.
سحر تاج‌بخش، رئیس سازمان هواشناسی کشور، نیز پیش‌تر با اشاره به اثر غیرمستقیم ال‌نینو بر ایران توضیح داده بود که شاخص‌های دیگری مانند دوقطبی اقیانوس هند و نوسان بین‌فصلی نیز در تعیین شرایط بارشی کشور نقش دارند.
وی همچنین بر ضرورت آمادگی دستگاه‌ها در برابر احتمال بارش‌های فراتر از نرمال و سیلاب تأکید کرده بود.
بنابراین گزارش، تأثیر مخاطرات جوی بر کشاورزی تنها به خسارت مستقیم محصولات در مزارع و باغ‌ها محدود نمی‌شود. بارش‌های سنگین و سیلاب می‌توانند به تأسیسات آبیاری، کانال‌های انتقال آب، انبارهای محصولات و مسیرهای دسترسی به اراضی کشاورزی آسیب وارد کنند.
در حوزه دام و طیور نیز وقوع سیلاب، سرمای ناگهانی و بادهای شدید می‌تواند شرایط نگهداری دام، تأمین خوراک و استمرار فعالیت واحدهای تولیدی را تحت تأثیر قرار دهد.
از این منظر، ارزیابی آمادگی واحدهای دامی و مرغداری‌ها، حفاظت از انبارهای نهاده و خوراک دام، بررسی وضعیت زهکشی و ایمن‌سازی تأسیسات در مناطق پرخطر باید در برنامه‌های پیشگیرانه وزارت جهاد کشاورزی جایگاه مشخصی داشته باشد.
در بخش زراعت و باغبانی نیز شناسایی محصولاتی که در آستانه برداشت قرار دارند و احتمال آسیب‌دیدن آنها بر اثر بارش یا سرما وجود دارد، اهمیت دارد. تسریع در برداشت و انتقال محصول به محل‌های امن، در مناطق و بازه‌های زمانی پرخطر می‌تواند از افزایش ضایعات و کاهش عرضه محصولات جلوگیری کند.
هشدار قبلی سازمان بازرسی به وزارت نیرو درباره سیلاب
هشدار اخیر سازمان بازرسی به وزارت جهاد کشاورزی در ادامه مکاتبه قبلی این سازمان با وزارت نیرو درباره پیامدهای احتمالی ال‌نینو و ضرورت آمادگی برای مواجهه با بارش‌های شدید و سیلاب قرار دارد.
ستار شیرعالی، معاون نظارت و بازرسی امور اقتصادی سازمان بازرسی کل کشور، 28 شهریور 1405 در نامه‌ای به عباس علی‌آبادی، وزیر نیرو، خواستار آمادگی بخش آب و شرکت‌های تابعه برای مقابله با بارش‌های حدی، سیلاب و آبگرفتگی شده بود.
در آن مکاتبه، بازنگری در مدیریت مخازن سدها، لایروبی رودخانه‌ها برای افزایش ظرفیت عبور سیلاب، تقویت آمادگی عملیاتی شرکت‌های آب منطقه‌ای و حفاظت از تأسیسات و پروژه‌های عمرانی مورد تأکید قرار گرفته بود.
از تهدید تا فرصت بهره مندی از بارش‌ها
پیش‌بینی احتمال رخدادهای حدی جوی زمانی می‌تواند به کاهش خسارات منجر شود که به برنامه اجرایی مشخص در سطح استان‌ها و شهرستان‌ها تبدیل شود.
بنابراین، هدف از اقدامات پیشگیرانه نباید صرفاً مقابله با خسارت باشد، بلکه مدیریت و بهره‌برداری مناسب از بارش‌های احتمالی برای تقویت منابع آبی نیز باید مورد توجه قرار گیرد.
