قیمت لحظهایهمه قیمتها
سنایی: حمله به تأسیسات هسته‌ای ایران، اعتبار نظام عدم اشاعه را زیر سؤال برد
مهدی سنایی استاد دانشگاه با اشاره به حملات آمریکا و اسرائیل به تأسیسات هسته‌ای ایران، گفت: این حملات اعتبار ترتیبات عدم اشاعه را با چالش مواجه کرده و این پرسش را ایجاد کرده است که آیا پایبندی به محدودیت‌های هسته‌ای بدون تضمین مؤثر امنیتی، می‌تواند منافع امنیتی کشورها را تأمین کند.
به گزارش خبرگزاری ۶۰ثانیه، مهدی سنایی رئیس مؤسسه مطالعات ایران و اوراسیا در بیست‌وسومین نشست سالانه باشگاه گفت‌وگوی والدای با اشاره به اینکه کارکرد عامل هسته‌ای در شرایط کنونی نظام بین‌الملل با دو روند متعارض مواجه است، اظهار کرد: بازدارندگی هسته‌ای همچنان در سطح تهدیدات معطوف به بقای دولت‌ها استمرار دارد، اما ظرفیت آن برای مهار منازعات محدود و رقابت‌های منطقه‌ای تضعیف شده است. وی افزود: مسئله اصلی کاهش قدرت تخریب تسلیحات هسته‌ای نیست، بلکه فرسایش ترتیبات سیاسی و نهادی تنظیم‌کننده مناسبات قدرت است.
در چنین وضعیتی، قابلیت هسته‌ای می‌تواند هم‌زمان مانع جنگ فراگیر شود و در جلوگیری از منازعات کوچک‌تر بی‌تأثیر باشد. رئیس مؤسسه مطالعات ایران و اوراسیا ادامه داد: آنچه می‌توان با اطمینان بیشتری درباره آن سخن گفت، ظرفیت عامل هسته‌ای برای جلوگیری از جنگ مستقیم و هسته‌ای میان قدرت‌های هسته‌ای اصلی است؛ اما فراتر از آن، موضوع همچنان قابل بررسی و مناقشه است.
جنگ‌های متعارف؛ آزمونی برای بازدارندگی هسته‌ای سنایی با اشاره به نمونه‌های تاریخی گفت: بحران موشکی کوبا در سال ۱۹۶۲ کارکرد بازدارندگی هسته‌ای در جلوگیری از وقوع جنگ مستقیم میان دو قدرت بزرگ را نشان داد، هرچند محدودیت اتکای صرف به عامل هسته‌ای و ضرورت مصالحه سیاسی و ارتباطات محرمانه نیز در همان بحران آشکار شد. وی افزود: جنگ ۱۹۷۳ اعراب و اسرائیل، جنگ طولانی ویتنام با آمریکا، جنگ‌های دو دهه اخیر آمریکا در خاورمیانه و همچنین جنگ اخیر میان هند و پاکستان نشان داده‌اند که برخورداری از توان هسته‌ای لزوماً مانع شکل‌گیری جنگ‌های متعارف میان قدرت‌های هسته‌ای و سایر کشورها نمی‌شود.
سنایی همچنین به جنگ‌های اخیر علیه ایران اشاره کرد و گفت: پاسخ و دفاع ایران در مقابل دو جنگ اخیر آمریکا و اسرائیل علیه ایران نیز نشان داده است که عامل هسته‌ای به‌تنهایی مانع شکل‌گیری منازعات متعارف نمی‌شود. تضعیف نظم بین‌المللی و چالش‌های بازدارندگی استاد دانشگاه تهران، ویژگی اصلی دوره کنونی را «فروپاشی نظم بین‌المللی پیشین» دانست و اظهار کرد: نظام بازدارندگی نیز در بستر همین نظم شکل گرفته بود و طولانی شدن دوره گذار، موجب تضعیف نهادها و استانداردهای بین‌المللی و گسترش مناقشات و جنگ‌های کوچک و بزرگ در نقاط مختلف جهان شده است.
وی ادامه داد: تضعیف پشتوانه و توازن سیاسی توافقات پیشین، بدون استقرار ترتیبات جایگزین، از دیگر ویژگی‌های وضعیت کنونی است. ظهور قدرت‌های هسته‌ای بزرگ که مشمول توافقات دوجانبه پیشین نیستند و همچنین انقضای پیمان نیواستارت در فوریه ۲۰۲۶، آخرین محدودیت‌های دوجانبه الزام‌آور بر تسلیحات راهبردی را نیز خاتمه داده است.
سنایی ناکامی کنفرانس بازنگری پیمان منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای در سال ۲۰۲۶ در دستیابی به یک سند نهایی ماهوی و اجماعی را نیز نشانه‌ای از عمق اختلافات دانست و گفت: بحران موجود را باید شکاف میان اعتبار حقوقی تعهدات و ظرفیت اجرای متوازن آنها دانست. افزایش مراکز تصمیم‌گیری هسته‌ای وی با اشاره به افزایش پیچیدگی معادلات هسته‌ای در جهان گفت: تکثر مراکز تصمیم‌گیری هسته‌ای بر این وضعیت افزوده است.
هند، پاکستان و اسرائیل هرگز عضو پیمان منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای نشده‌اند و کره شمالی نیز خروج خود از این پیمان را اعلام کرده است.
رئیس ایراس افزود: تغییر موازنه میان آمریکا و چین بر ارزیابی هند و متعاقباً پاکستان اثر می‌گذارد و در چنین ساختاری، اقدام بازدارنده یک قدرت ممکن است نزد قدرتی دیگر تهدیدی تهاجمی تلقی شود و واکنش‌های زنجیره‌ای ایجاد کند. سنایی درهم‌تنیدگی قابلیت‌های هسته‌ای با حملات دقیق متعارف، دفاع موشکی، سامانه‌های فضایی و توانمندی‌های سایبری را عامل دیگری برای افزایش ابهام دانست و گفت: حمله به زیرساختی با کارکرد مشترک ممکن است اقدامی برای تضعیف قابلیت پاسخ هسته‌ای تلقی شود، حتی اگر هدف آغازگر صرفاً تضعیف توان متعارف باشد.
