دژبان ارتش را شاید در نگاه نخست بتوان با نظم، انضباط، تشریفات و کنترل تردد در پادگان‌ها شناخت، اما در شرایط جنگی، مأموریت این یگان بسیار فراتر از آن چیزی است که می دانید.
به گزارش خبرگزاری ۶۰ثانیه، جنگ‌های جدید دیگر الزاماً با صف‌آرایی دو ارتش در دو سوی یک خط مشخص آغاز نمی‌شوند. میدان نبرد امروز می‌تواند هم‌زمان در آسمان، زمین، دریا، فضای سایبری، رسانه و حتی ذهن جامعه شکل بگیرد و همین تغییر ماهیت تهدید، تعریف مأموریت بسیاری از یگان‌های نظامی را نیز دستخوش تحول کرده است.
در چنین شرایطی، یگان‌هایی که در نگاه نخست مأموریت‌های انتظامی و پشتیبانی دارند، در زمان بحران به بخشی از زنجیره اصلی تأمین امنیت و استمرار فرماندهی تبدیل می‌شوند.
دژبان ارتش یکی از همین یگان‌هاست؛ یگانی که عنوان «پلیس ارتش» را برای آن به کار می‌برند، اما گستره مأموریت‌هایش بسیار فراتر از برقراری نظم در محیط‌های نظامی است. حفظ حقوق نظامیان، اجرای احکام، کنترل و مدیریت تردد، حفاظت از اماکن و شخصیت‌ها، برگزاری مراسم و تشریفات نظامی، همراهی در مراسم تشییع شهدا و در شرایط جنگی، نگهداری اسرا و کنترل نیروهای منفک‌شده از یگان، تنها بخشی از مأموریت‌هایی است که دژبان بر عهده دارد.
اهمیت این مأموریت‌ها زمانی بیشتر آشکار می‌شود که جنگ از یک نبرد کلاسیک فاصله بگیرد. در جنگ‌های ۱۲ روزه و رمضان، به گفته فرمانده دژبان ارتش، دیگر نمی‌توان از یک منطقه مشخص به عنوان خط مقدم و از نقطه‌ای دیگر به عنوان عقبه سخن گفت؛ چراکه تهدیدات، گستره‌ای به وسعت کشور پیدا کرده بود.
حملات هوایی و موشکی، استفاده از پهپادها، عملیات روانی، انتشار شایعات، تلاش برای ایجاد اختلال در روحیه نیروها و خانواده‌ها و همچنین تلاش برای جمع‌آوری اطلاعات از مراکز نظامی، همگی در کنار یکدیگر قرار گرفتند و مفهوم «امنیت» را پیچیده‌تر از گذشته کردند.
در چنین میدان چندلایه‌ای، پادگان دیگر صرفاً محل استقرار و آموزش نیرو نیست؛ بلکه خود به یک نقطه حساس حفاظتی تبدیل می‌شود. کوچک‌ترین خلأ در کنترل تردد، حفاظت فیزیکی، صیانت اطلاعاتی یا حتی مدیریت فضای روانی نیروها می‌تواند پیامدهایی فراتر از یک یگان داشته باشد.
به همین دلیل، دژبان ارتش در جریان جنگ‌های اخیر علاوه بر مأموریت‌های ذاتی خود، اقداماتی متناسب با شرایط جدید در دستور کار قرار داد؛ از تشکیل یک یگان واکنش سریع برای حضور فوری در پادگان‌های آسیب‌دیده تهران تا تقویت حفاظت از اماکن، استفاده از تجهیزات کنترلی و پایشی و افزایش هماهنگی با مجموعه‌های اطلاعاتی، حفاظتی و ارتباطی.
اما یکی از مهم‌ترین ابعاد این مأموریت، حفاظت از نیروی انسانی و به‌ویژه سربازان بود؛ نسلی که در شرایط جنگی، هم هدف عملیات روانی دشمن قرار داشت و هم خانواده‌هایش با نگرانی درباره امنیت فرزند خود مواجه بودند. روایت فرمانده دژبان از حضور شبانه‌روزی فرماندهان در پادگان‌ها، سرکشی به پست‌های نگهبانی در ساعات مختلف شب و تلاش برای حفظ ارتباط سرباز با خانواده، تصویری متفاوت از مدیریت نیروی انسانی در شرایط جنگی ارائه می‌کند؛ رویکردی که در آن، فرماندهی صرفاً به صدور دستور محدود نمی‌شود و حضور در کنار نیرو به بخشی از سازوکار حفظ روحیه و انسجام تبدیل می‌شود.
در سوی دیگر این میدان، تهدیدات امنیتی نیز شکل جدی‌تری پیدا کرده بود. به روایت فرمانده دژبان ارتش، مواردی از تصویربرداری از اطراف مراکز نظامی شناسایی و به دستگاه‌های مسئول اعلام شده و حفاظت فیزیکی، گشت‌های پیاده و موتوری، دوربین‌ها و نیروهای مستقر در اطراف پادگان‌ها در این فرآیند نقش داشته‌اند.
هم‌زمان، آموزش‌های مرتبط با جنگ شناختی نیز برای نیروها و خانواده‌های آنان دنبال شده تا مقابله با تهدید صرفاً به دیوارهای پادگان محدود نماند.
در این میان، دژبان ارتش خود نیز از تبعات جنگ بی‌نصیب نماند. دو تن از نیروهای دژبان، شهید سرلک و شهید محمدزاده، در جریان مأموریت حفاظت از امیر سپهبد شهید سیدعبدالرحیم موسوی به شهادت رسیدند؛ اتفاقی که وجه دیگری از مأموریت‌های این یگان را نمایان می‌کند؛ مأموریتی که گاه نیروهای آن باید در نزدیک‌ترین فاصله با فرماندهان و شخصیت‌های تحت حفاظت خود قرار گیرند و در لحظه خطر، نخستین حلقه دفاعی باشند.
اکنون با تغییر ماهیت تهدیدات و تجربه جنگ‌های اخیر، آموزش و سازماندهی دژبان نیز در حال حرکت به سمت الگوهای جدید است؛ آموزش شناسایی تهدیدات پهپادی، افزایش آمادگی برای شرایط اضطراری، آموزش حفاظت فردی و استفاده از جان‌پناه، توجه بیشتر به جنگ شناختی و تقویت توان واکنش سریع، بخشی از این تغییرات است. این تغییر رویکرد نشان می‌دهد که حتی یگان‌هایی که مأموریت اصلی آنها نظم و حفاظت است، نمی‌توانند از تحولات میدان نبرد جدید جدا بمانند.
برای بررسی همین بخش کمتر دیده‌شده از ساختار دفاعی کشور، در گفت‌وگویی اختصاصی با امیر حمید صمیمی‌پور، فرمانده دژبان ارتش جمهوری اسلامی ایران، جزئیات مأموریت‌ها و تجربیات این یگان در جنگ‌های اخیر را بررسی کرده است؛ از اینکه دژبان در روزهای جنگ چگونه پادگان‌های تهران را در آماده‌باش نگه داشت و با تهدیدات حفاظتی و روانی مقابله کرد تا نحوه حفاظت از سربازان، خانواده‌ها، اماکن و شخصیت‌ها و برنامه‌های جدید این یگان برای مواجهه با شکل‌های نوین جنگ.
امیر، در ابتدا برای آشنایی بیشتر مخاطبان، به صورت مختصر درباره مأموریت‌ها و وظایف دژبان ارتش توضیح دهید. دژبان دقیقاً چه مسئولیت‌هایی بر عهده دارد؟
بسم‌الله الرحمن الرحیم. الحمدلله رب العالمین و الحمدلله الذی جعلنا من المتمسکین بولایه علی ابن ابیطالب.
عرض سلام و درود دارم محضر حضرت بقیه‌الله الاعظم ارواحنا فداه، مقام معظم و معزز فرماندهی کل قوا و همچنین ارواح مطهر شهدا، به‌ویژه شهدای جنگ تحمیلی هشت ساله، شهدای جنگ ۱۲ روزه و شهدای جنگ رمضان. ان‌شاءالله روح همه شهدا شاد باشد.
دژبان یکی از یگان‌های ستادی و تخصصی فرماندهی محترم کل ارتش است که در واقع می‌توان آن را پلیس ارتش دانست و مأموریت‌های اجرایی مختلفی در سطح ارتش بر عهده این یگان قرار دارد.
البته دژبان به معنای کلی فقط در سطح ستاد وجود دارد و در یگان‌های دیگر و نیروهای مختلف ارتش، بیشتر از عنوان «انتظامات» استفاده می‌شود. میان انتظامات و دژبان نیز تفاوت‌هایی وجود دارد.
انتظامات عمدتاً در داخل پادگان مسئولیت دارد، اما دژبان علاوه بر مأموریت‌های داخلی، مأموریت‌های بیرونی نیز بر عهده دارد.
قدرت قانونی دژبان از اختیارات فرماندهی آغاز می‌شود و در چارچوب آیین‌نامه‌ها، قوانین و مقررات ادامه پیدا می‌کند. دژبان به عنوان ستاد تخصصی فرمانده، وظایف خاصی بر عهده دارد؛ از جمله حفظ حقوق نظامیان، برگزاری مراسم و تشریفات مقامات نظامی، مقامات داخلی و خارجی، اجرای احکام دادگاه‌ها، تشییع شهدا و در زمان جنگ، نگهداری اسرا.
البته داخل دژبان نیز یگان‌های مختلفی وجود دارند که هرکدام مأموریت تخصصی خود را انجام می‌دهند. برای مثال، اجرای احکام دادگاه‌ها توسط یگان انتظامی ما انجام می‌شود.
حفاظت از شخصیت‌ها، نگهداری از اماکن و یگان تأمین نیز بر عهده بخش‌های تخصصی مربوط است.
اجرای مراسم و تشریفات برای مهمانان نظامی و خارجی نیز از دیگر مأموریت‌های دژبان است. حتی در مواردی که مهمانان خارجی از سوی نهاد ریاست جمهوری یا سایر قوای کشور به جمهوری اسلامی ایران دعوت می‌شوند، مسئولیت تشریفات در هر محلی که از سوی نهاد ریاست جمهوری به ما ابلاغ شود، بر عهده دژبان ارتش جمهوری اسلامی ایران است که الحمدلله با هدایت و فرماندهی فرمانده محترم کل ارتش به بهترین شکل ممکن انجام می‌شود.
تعامل بسیار خوبی نیز میان نهادهای جمهوری اسلامی ایران و ارتش جمهوری اسلامی ایران در این زمینه وجود دارد.
در سالهای اخیر چند مرحله جنگ را پشت سر گذاشته‌ایم و طبیعتاً جنگ بر تمام ابعاد فعالیت نیروهای مسلح تأثیر می‌گذارد. این شرایط چه تأثیری بر مأموریت‌های دژبان ارتش داشت؟
آیا در شرح وظایف یا نحوه عملکرد شما تغییری ایجاد شد؟
شرح وظایف دژبان را می‌توان به دو بخش زمان صلح و زمان جنگ تقسیم کرد.
در زمان صلح، همان مواردی که عرض کردم، از جمله برقراری و اجرای آیین‌نامه‌ها و مقررات، مقررات راهنمایی و رانندگی، تشریفات، تشییع شهدا، حفظ حقوق نظامیان و اجرای احکام دادگاه‌ها را بر عهده داریم.
اما در زمان جنگ، علاوه بر این مأموریت‌ها، وظایف دیگری نیز به دژبان محول می‌شود؛ از جمله نگهداری اسرا، آماده‌سازی اردوگاه‌ها برای نگهداری موقت و دائم اسرا و آماده‌سازی کمپ‌های اسرا.
همچنین در منطقه عملیات، مأموریت‌هایی که به دژبان واگذار می‌شود، متفاوت است. دژبان با برقراری پاسگاه‌ها، عبور و مرور و تردد نیروها را کنترل می‌کند و نفرات فراری، نفرات جداشده از یگان یا افرادی را که از یگان خود منفک شده‌اند، تحت کنترل قرار می‌دهد.
اما جنگی که امروز با آن مواجه بودیم، یک جنگ کلاسیک نبود که یگان‌های ما در یک منطقه مشخص مستقر باشند، یک خط مقدم داشته باشند و در پشت آن نیز یک حد عقبی مشخص وجود داشته باشد.
در جنگ ۱۲ روزه و جنگ رمضان، عملاً کل کشور جمهوری اسلامی ایران منطقه عملیات بود
در جنگ ۱۲ روزه و جنگ رمضان، عملاً کل کشور جمهوری اسلامی ایران منطقه عملیات بود. همان‌طور که می‌دانید، جنگ شناختی و جنگ ترکیبی از جمله مقوله‌هایی بود که دشمن در این دو جنگ با تمام قوا دنبال کرد.
دشمن از نیروی هوایی، نیروی دریایی، موشک و پهپاد استفاده کرد تا زیرساخت‌های کشور، فرماندهان و در رأس آنها رهبری کشور را هدف قرار دهد و از سوی دیگر تلاش کرد بر افکار عمومی و به‌ویژه طرز تفکر جوانان ما تأثیر بگذارد.
در حوزه جنگ و عملیات روانی نیز دشمن تلاش زیادی کرد، اما الحمدلله در این دو جنگ نیروهای مسلح ما به بهترین وجه ممکن عمل کردند. خدا را شکر می‌کنیم که دشمنی که ادعا می‌کرد وقتی ناو هواپیمابرش از ساحل کشورش حرکت می‌کرد، بعضی از کشورهای منطقه حتی رهبران و فرماندهانشان از ترس این ناو جابه‌جا می‌شدند و تغییر می کنند، دیدید که با تمام قوا وارد میدان شد، ناوگروه‌های خود را آورد و برخی کشورهای منطقه نیز به او کمک کردند، اما در نهایت شرایط به جایی رسید که رئیس‌جمهور آمریکا اظهاراتی را مطرح می‌کند که برای همه دنیا روشن شده است و سخنان او مرتب دچار تغییر می‌شود.
در همین شرایط دو جنگی که گفتین، دژبان به عنوان یگان اجرایی ارتش در سطح شهر تهران چه تمهیداتی برای شرایط اضطراری در نظر گرفت؟
با توجه به شرایطی که در دژبان به عنوان یگان اجرایی ارتش در سطح شهر تهران ایجاد شد، برابر اوامر هیئت‌رئیسه محترم ارتش، یعنی امیر فرماندهی محترم و ریاست محترم ستاد، دستوراتی به ما ابلاغ شد.
بر همین اساس، یک یگان واکنش سریع در دژبان ایجاد کردیم. این یگان از میان همه یگان‌هایی که عرض کردم، سازماندهی شده و مأموریت آن این است که اگر هرکدام از پادگان‌های ما در سطح شهر تهران دچار آسیب شد، نخستین یگانی باشد که در محل حاضر شود و کنترل ورود و خروج را بر عهده بگیرد.
یکی از مسئولیت‌های عمده ما حفظ اماکن، اقلام و اموال ارتش است تا از ورود و خروج افراد غیرمجاز و خدای نکرده سرقت اموال ارتش جلوگیری شود.
این یگان شامل یگان موتورسوار، یگان امداد، یگان مسلح و یگان تأمینی است. چندین بار نیز در حضور هیئت‌رئیسه محترم ارتش تمرین کرده‌ایم که مورد استقبال قرار گرفته است.
الحمدلله تاکنون دشمن نتوانسته است به‌گونه‌ای به یکی از پادگان‌های ما در سطح تهران آسیب وارد کند که نیاز باشد این یگان وارد عمل شود، اما ما آمادگی ۲۴ ساعته و کامل داریم که هر زمان از سوی هیئت‌رئیسه محترم ارتش ابلاغ شود، در کوتاه‌ترین زمان در محل حاضر شویم و انجام وظیفه کنیم.
در سالهای اخیر شرایط امنیتی تغییر کرده، فناوری توسعه یافته و موضوعاتی مانند نفوذ، خرابکاری و جنگ ترکیبی جدی‌تر شده است. دژبان چگونه با این تهدیدات مقابله می‌کند؟
یکی از یگان‌هایی که در حوزه حفاظت از اماکن و شخصیت‌ها فعالیت می‌کند، یگان تأمین ماست. نیروهای این یگان از میان بهترین پرسنل انتخاب شده‌اند و دوره‌های مختلفی را پشت سر گذاشته‌اند.
این نیروها دوره‌های رهایی گروگان و دوره‌های تیراندازی را در تیپ ۶۵ نیروهای ویژه ارتش گذرانده‌اند و الحمدلله آماده انجام مأموریت هستند.
ما در سطح یگان‌های تهران تعامل بسیار خوب و سازنده‌ای با یکدیگر داریم. ما می‌دانیم که در ۲۲ منطقه تهران، ۲۲ حوزه کاری وجود دارد و تمام اخبار و اطلاعات مورد نیاز را به صورت لحظه‌ای از سطح شهر تهران دریافت می‌کنیم و متناسب با موضوعی که پیش می‌آید، نیروهای خود را به منطقه مربوط اعزام می‌کنیم.
همچنین برای ستاد ارتش پاسگاه‌های یدکی را به عنوان نقاط دوم و سوم برای فرماندهی و رده‌های بعدی ارتش مشخص کرده‌ایم که حفاظت از آنها نیز بر عهده ماست. برای این مأموریت‌ها از بهترین، مؤمن‌ترین و باتجربه‌ترین نیروها استفاده می‌کنیم؛ افرادی که آموزش کامل دیده‌اند و به عنوان مسئول حفاظت شخصیت یا اماکن به محل مأموریت اعزام می‌شوند.
این مأموریت‌ها همین الان نیز در حال انجام است.
برای کنترل و حفاظت از شخصیت‌ها آیا از تجهیزات و فناوری‌های جدید مانند دستگاه‌های ایکس‌ری استفاده می‌کنید؟
بله، تجهیزات کنترلی بسیار خوبی در اختیار داریم؛ از تجهیزات انفرادی مانند دستگاه‌های فلزیاب که همراه نفر است گرفته تا دستگاه ایکس‌ری و تجهیزات کنترل. البته در ارتش وظایف تقسیم‌بندی شده است.
برای مثال، حوزه فاوا بر عهده معاونت فاواست، اما ارتباط کاری ما از طریق رسانه‌ها، بی‌سیم، تلفن و سایر ابزارهای ارتباطی با این بخش‌ها برقرار است.
هر مأموریتی را که بخواهیم انجام دهیم، پیش از اجرای مأموریت ارتباط و هماهنگی لازم با بخش‌هایی که باید اطلاعات در اختیار ما قرار دهند یا به ما کمک کنند، انجام می‌شود. از جمله این بخش‌ها، اقدامات فاوایی و مخابراتی است.
همچنین با سایت‌هایی که از طریق جنگال راهبردی ارتش به صورت مستمر در تعامل هستند، ارتباط داریم و اخبار و اطلاعات از این طریق به ما می‌رسد و ما بر اساس آنها انجام وظیفه می‌کنیم.
یکی از موضوعاتی که در جنگ اخیر بسیار فراگیر بود، جنگ روانی، شایعه و عملیات رسانه‌ای بود؛ به‌خصوص شایعاتی که درباره پادگان‌ها و سربازان منتشر می‌شد. شما چگونه با این مسئله مقابله کردید؟
من این‌گونه عرض می‌کنم که ما در ارتش یک اصطلاح داریم و آن این است که اگر فرمانده حضورش در یگان مؤثر و دائمی باشد و با چشم خودش یگان را کنترل کند، مطمئن باشید بسیاری از این دسیسه‌ها برداشته می‌شود.
در همین یگانی که اکنون در خدمت شما هستم و مسئولیت دژبان ارتش را بر عهده دارم، در جنگ ۴۰ روزه حداقل ۳۸ شب در داخل پادگان استراحت کردم. با تعداد زیادی از فرماندهان نیز در ارتباط بودیم.
چون چندین پادگان در نقاط مختلف تهران داریم، با فرماندهان آنها ارتباط داشتیم و به آنها سرکشی می‌کردیم.
باور بفرمایید حضور فرماندهان در محل خدمت به صورت ۲۴ ساعته باعث شد در حوزه سربازان که یگان ما سربازمحور است، مشکلی ایجاد نمی شود. دشمن تمام تلاش خود را می‌کرد که بر افکار جوان ۱۸ تا ۲۰ سالهای که در قالب سرباز خدمت می‌کند، تأثیر بگذارد.
در طول جنگ اخیر، در بخش پاسداری و نگهبانی از اماکن دژبان، حتی یک سرباز غیبت نداشتیم
اما در طول جنگ ۱۲ روزه، جنگ ۴۰ روزه ( جنگ رمضان)، در بخش پاسداری و نگهبانی از اماکن دژبان، حتی یک سرباز غیبت نداشتیم. در بخش آشپزخانه نیز سربازان به صورت ۲۴ ساعته شیفت می‌دادند و حتی یک نفر غیبت نکرد.
این مسئله فقط به اقدامات ما مربوط نمی‌شود. ابتدا قوه توکل به خدا و اراده‌ای است که در مردم ایران وجود دارد.
خانواده‌ای که این سرباز را تربیت کرده و او را با ایمان و روحیه مناسب بزرگ کرده است، در کنار فرماندهی قرار می‌گیرد که سرباز می‌بیند فرمانده بالاترین رده خدمتی او، دائماً در کنارش حضور دارد.
وقتی فرمانده کنار سرباز باشد، سرباز احساس می‌کند یک پشتوانه دارد و از این بابت نگرانی ندارد. من ساعت سه صبح و ۱۲ شب برای سرکشی به پست‌ها می‌رفتم.
سربازان با چنان روحیه و شجاعتی در پست حضور داشتند که من به عنوان فرمانده احساس می‌کردم این سرباز واقعاً پشتوانه ما هستند.
من واقعاً خوشحال هستم که الحمدلله توانستیم در ایام جنگ پادگان‌هایمان را از این بابت حفظ کنیم. اولین وظیفه فرمانده این است که امنیت یگان خود را برقرار کند و بعد از تأمین یگان خودش بتواند به سایر یگان‌ها کمک کند.
الحمدلله پرسنل ما، اعم از پایور و وظیفه، بسیار خوب درخشیدند، شجاعت به خرج دادند و در دو جنگی که اشاره کردم، حتی یک مورد مشکل یا شکست حفاظتی نداشتیم.
در جریان جنگ اخیر تعدادی از اماکن مورد هدف قرار گرفتند و تعدادی از نیروها و مردم عزیز ایران نیز به شهادت رسیدند. دژبان ارتش چند شهید تقدیم کرد و چه اتفاقی برای این عزیزان رخ داد؟
دژبان ارتش این افتخار را دارد که دو شهید عزیز را تقدیم نظام مقدس جمهوری اسلامی ایران کرده است. این دو شهید در چارچوب یکی از وظایف ذاتی دژبان، یعنی حفاظت از شخصیت‌ها، همراه فرمانده شهید، سیدالشهدای نیروهای مسلح، امیر سپهبد شهید موسوی بودند.
در همان جلسه‌ای که در خیابانی نزدیک بیت رهبری برگزار شده بود و تعدادی از فرماندهان در آنجا به شهادت رسیدند، چند نفر از نیروهای ما که همراه تیم امیر موسوی بودند و دو نفر از آنها، شهید سرلک و شهید محمدزاده، همراه امیر موسوی به درجه رفیع شهادت نائل آمدند.
به نظر من، اینکه انسان در کنار فرمانده خود و در کنار بالاترین درجه فرماندهی کشور به شهادت برسد، افتخار بزرگی است و ما از این بابت به داشتن چنین پرسنلی افتخار می‌کنیم. خدا را شکر خانواده‌های این شهدا نیز بسیار محکم و قوی رفتار می‌کنند و حتی باعث دلگرمی ما می‌شوند.
البته ما وظیفه داریم دائم به خانواده‌های این دو شهید سرکشی کنیم. این خانواده‌ها بهترین نفرات خود را تقدیم کرده‌اند و وظیفه تک‌تک ما در دژبان این است که از آنها دلجویی کنیم.
ما به خانواده این شهدا می‌گوییم اینها فرزندان ما بودند و اتفاقی که برای فرزند شما افتاده، انگار برای فرزند ما اتفاق افتاده است. برابر فرمایش فرمانده محترم کل ارتش که روی خانواده شهدا حساسیت ویژه‌ای دارند و همچنین فرمایش رهبر کبیر انقلاب که فرمودند «یاد شهدا کمتر از شهادت نیست»، ما دائم با خانواده‌های شهدا در ارتباط هستیم.
چندین مراسم برگزار کردیم و خانواده‌های آنها را دعوت کردیم. فرمانده محترم ارتش نیز به صورت مستقیم و چهره‌به‌چهره با خانواده این شهدا در استان‌های مختلف دیدار کرده‌اند.
همین یکی دو هفته پیش نیز اختتامیه مسابقات قرآن ستاد ارتش را داشتیم که به نام این دو شهید عزیز مزین شده بود و خانواده هر دو شهید نیز در مراسم حضور داشتند. این برای ما افتخار بود که خانواده‌هایی مذهبی و متدین داریم.
شهید محمدزاده اهل استان فارس بود. خانواده بسیار خوب و مرفهی داشت، اما علاقه زیادی به خدمت در ارتش جمهوری اسلامی ایران داشت و جذب ارتش شد.
من در زمانی که معاون عملیات دژبان بودم، مأمور شدم تعدادی درجه‌دار از آموزشگاه جوادالائمه را برای دژبان انتخاب کنم. ۲۰ نفر را انتخاب کردم که شهید محمدزاده یکی از همان ۲۰ نفر بود.
بعد از آن نیز مدتی در پادگان ما خدمت کرد و دوره‌های تخصصی حفاظت شخصیت را گذراند و در نهایت به درجه رفیع شهادت رسید. خوش به سعادت همه شهدا و روحشان شاد.
یکی از موضوعاتی که امروز خانواده‌ها با آن مواجه هستند، نگرانی از اعزام فرزندانشان به خدمت سربازی در شرایط جنگی است. پیام شما به این خانواده‌ها چیست و دژبان چه خدماتی برای آرامش خاطر آنها در نظر گرفته است؟
امروز بسیاری از خانواده‌های ما تک‌فرزند یا تک‌پسر هستند و تنها فرزند خود را به عنوان سرباز ارتش به ما می‌سپارند
به نظر من، ابتدا باید از خانواده‌ها سؤال کنید و ببینید ما واقعاً چقدر با خانواده پرسنلمان در تعامل هستیم تا آنها از بابت فرزندشان خیالشان راحت باشد. خانواده حق دارد نگران باشد.
زمانی تک‌فرزندی یک شرایط خاص محسوب می‌شد، اما امروز بسیاری از خانواده‌های ما تک‌فرزند یا تک‌پسر هستند و تنها فرزند خود را به عنوان سرباز ارتش به ما می‌سپارند.
ما در دژبان این افتخار را داریم که یک مرکز آموزش نیز در کهریزک، یعنی مرکز آموزش شهید اسدی، داشته باشیم. سربازان ستاد ارتش در آنجا آموزش می‌بینند و امکاناتی برای آنها فراهم کرده‌ایم که سرباز احساس نگرانی و ناراحتی از حضور در پادگان نداشته باشد.
در روز اولی که این سربازان وارد پادگان می‌شوند، فرمانده مرکز، هیئت‌رئیسه دژبان و در بسیاری از موارد شخصاً خود من به استقبال خانواده‌ها می‌رویم. برای خانواده‌ها برنامه خوشامدگویی داریم و حتی معمولاً یک گوسفند نیز جلوی پای آنها قربانی می‌کنیم تا به قول معروف از بلا دور باشند.
خانواده‌ها را دعوت می‌کنیم تا داخل پادگان بیایند و از اماکنی که سرباز در آن زندگی می‌کند، از جمله آسایشگاه، محل استراحت، حمام، سرویس‌ها و اماکن ورزشی بازدید کنند. این سرباز قرار است از خانواده خود جدا شود و هشت هفته آموزش ببیند.
وقتی خانواده‌ها محیط را از نزدیک می‌بینند، نگرانی آنها بسیار کمتر می‌شود. حتی خانواده‌ها به ما می‌گویند: «امیر، من این فضا و محیط را دیدم و خیالم درباره فرزندم راحت شد.»
ما تلاش می‌کنیم هر کاری که برای فرزند خودمان انجام می‌دهیم، برای این سربازان و خانواده‌هایشان نیز انجام دهیم. سربازان متأهل را همراه خانواده دعوت می‌کنیم و تعدادی از سربازانی که فرزند دارند نیز همراه همسر و فرزندشان در مراسم‌های ما شرکت می‌کنند.
حتی برای ارتباط سرباز با خانواده نیز امکانات لازم را فراهم کرده‌ایم. یک محل مشخص در ورودی پادگان تعیین کرده‌ایم که سرباز تلفن همراه خود را تحویل دهد و در ساعت مشخصی بتواند آن را دریافت کند، با خانواده تماس بگیرد و مجدداً تلفن را تحویل دهد.
این محدودیت از بابت مسائل امنیتی است؛ چون تلفن همراه را نمی‌توان در محیط نظامی همراه داشت، اما از سوی دیگر خانواده نیز باید از وضعیت فرزند خود مطلع باشد. در پادگانی که سربازان به صورت روزانه خدمت می‌کنند نیز به محض پایان شیفت نگهبانی، سرباز می‌تواند به منزل برود، خانواده خود را ببیند و روز بعد با روحیه مناسب به پادگان بازگردد.
آیا در جریان جنگ با موردی مواجه شدید که خانواده‌ای به دلیل شرایط جنگی مخالف ادامه خدمت فرزندش باشد؟
بله. یکی از خاطرات من مربوط به جنگ رمضان است.
به هر حال دشمن تلاش می‌کرد جوانان ما را تحت تأثیر قرار دهد. تعدادی از سربازان نگران بودند و در این میان سربازی داشتیم که پدر و مادرش مخالف ادامه خدمت او بودند.
در فضای مجازی به خانواده‌ها گفته می‌شد پرسنل نظامی پادگان‌ها را تخلیه کرده‌اند و بچه‌هایتان را به پادگان نفرستید
این سرباز، پدر و مادرش را به پادگان آورد تا با من صحبت کنند. شرایط پادگان را برای خانواده توضیح دادم و آنها قبول کردند که فرزندشان را به عنوان امانت نزد ما بگذارند.
اینها واقعاً امانت هستند و ما باید در نگهداری این امانت دقت کنیم.
به خانواده گفتم که خودم داخل پادگان هستم و شبانه‌روز در اینجا حضور دارم. خانواده سرباز با احترام گفتند اگر شما داخل پادگان هستید و فرماندهان هم حضور دارند، ما هیچ نگرانی نداریم.
این در حالی بود که در فضای مجازی به خانواده‌ها گفته می‌شد پرسنل نظامی پادگان‌ها را تخلیه کرده‌اند و بچه‌هایتان را به پادگان نفرستید. اما وقتی خانواده آمد، تردد پادگان، ورود و خروج، آسایشگاه و اماکن مختلف را از نزدیک دید و الحمدلله نگرانی برطرف شد.
در مورد تلاش برای نفوذ به مراکز نظامی یا استفاده از پهپاد و سایر روش‌ها برای آسیب زدن به اماکن ارتش، آیا دژبان با مواردی مواجه شده است؟
همان‌طور که در صحبت قبلی عرض کردم، ارتش یک سازمان منظم و منضبط است و وظیفه هر فرد مشخص است. ما در اطراف پادگان‌های خود مواردی داشتیم که از بالای ساختمان‌ها فیلمبرداری می‌شد.
نفرات ما، دستگاه‌های پایش و دوربین‌ها، افراد را در اطراف پادگان‌ها شناسایی می‌کردند.
۳۳ نفر جاسوس در اطراف پادگان‌های نظامی شناسایی و معرفی شدند و بلافاصله دستگیر و تحویل مقامات قضایی شدند
البته مقابله مستقیم با این افراد وظیفه ارگان‌های مربوط است و ما بلافاصله موضوع را اطلاع‌رسانی می‌کردیم تا تیم‌های واکنش سریع دستگاه‌های ذی‌ربط وارد عمل شوند. در حدود ۳۳ تا ۳۴ نفر جاسوس در اطراف پادگان‌های نظامی شناسایی و معرفی شدند و بلافاصله دستگیر و تحویل مقامات قضایی شدند.
الحمدلله از بابت ورود این افراد به داخل پادگان مشکل نداشتیم.
این نتیجه هوشیاری، دقت نظر فرماندهان، امکانات پایشی، دوربین‌ها، نیروهای نامحسوس و گشت‌های اطراف پادگان‌های ماست. البته از ساختمان‌های اطراف پادگان که ارتفاع بیشتری داشتند، مواردی از تصویربرداری و فیلمبرداری داشتیم که سرباز مستقر در برجک با هوشیاری موضوع را مشاهده و اطلاع‌رسانی کرده و ارگان ذی‌ربط نیز وارد عمل شده است.
در جنگ‌های اخیر مشخص شد که اطلاعات به اندازه تجهیزات اهمیت دارد. دژبان برای جلوگیری از خروج اطلاعات حساس از اماکن و یگان‌ها چه تدابیری دارد؟
ما دستورالعمل‌های مشخصی داریم که از رده بالادستی، یعنی معاونت اطلاعات ارتش و سازمان حفاظت اطلاعات ارتش، ابلاغ می‌شود. این عزیزان که در واقع سربازان گمنام امام زمان(عج) هستند، به صورت شبانه‌روزی بیدارند و از پرسنل و اماکن ما مراقبت می‌کنند.
در حوزه حفاظت فیزیکی نیز نیروهای پاسدار، گشت‌های موتوری و پیاده ما در اطراف ساختمان‌ها به صورت دائم و شبانه‌روزی انجام وظیفه می‌کنند. الحمدلله تاکنون در یگان‌های دژبان مورد خاصی نداشتیم.
در یگان‌هایی که تابع ستاد ارتش هستند نیز اگر مورد خاصی وجود داشت، من مطلع می‌شدم، اما الحمدلله سازمان‌های اطلاعاتی ارتش بسیار هوشیار و دقیق هستند و در همه یگان‌ها حضور دارند.
یکی از نقاط قوت ارتش جمهوری اسلامی ایران همین تعامل میان فرماندهی و ارگان‌های تأمینی و اطلاعاتی است. فرمانده محور قرار می‌گیرد و مجموعه‌های اطلاعاتی و حفاظتی نیز در کنار او به صورت مستمر فعالیت می‌کنند و هر موردی که پیش بیاید، پیگیری و برطرف می‌شود.
درباره جنگ شناختی نیز برنامه آموزشی خاصی برای نیروهای دژبان در نظر گرفته شده است؟
بله. در حوزه جنگ شناختی، معاونت تربیت و آموزش آجا اساتید بسیار خوبی را مشخص کرده و کلاس‌های مناسبی برای ما برگزار شده است.
هم از اساتید دانشگاه فرماندهی و ستاد ارتش استفاده کردیم و هم از اساتیدی که از طریق معاونت اطلاعات و حفاظت اطلاعات معرفی شدند.
کلاس‌های بسیار خوبی برای آگاهی پرسنل و خانواده‌های آنها برگزار شده است. من خودم یک نظامی هستم و خانواده من نیز باید نسبت به مسائلی که ممکن است بر آنها اثر بگذارد، آگاهی داشته باشند.
این آموزش‌ها و آگاهی‌بخشی‌ها کمک می‌کند که در جامعه و مجموعه نظامی، سطح هوشیاری افزایش پیدا کند و از بروز آسیب‌های حفاظتی جلوگیری شود.
مردم معمولاً دژبان را بیشتر با نظم، انضباط و مراسم نظامی می‌شناسند، در حالی که بخش مهمی از مأموریت شما عملیاتی و حفاظتی است. فکر می‌کنید مردم چقدر با این بخش از مأموریت دژبان آشنا هستند؟
یکی از وظایف فرعی ما را می‌توان ارتباط ارتش و مردم دانست و ما در سطح شهر می‌توانیم این ارتباط را به خوبی برقرار کنیم. در همین دو جنگ اخیر و در مراسم مربوط به شهدای ارتش، اعم از فرماندهان شهید و شهدای ناو، مسئولیت‌هایی بر عهده دژبان بود.
برابر دستور هیئت‌رئیسه، تعدادی از شهدا را در میدان‌های مختلف شهر تهران تقسیم می‌کردیم تا مردم بتوانند ارتباط خوبی با این شهدا برقرار کنند. این ارتباط میان مردم و نیروهای مسلح اهمیت زیادی دارد و وحدتی که مقام معظم رهبری همواره بر آن تأکید دارند، امروز بیش از هر زمان دیگری ضروری است.
ما تلاش می‌کنیم با حضور در میان مردم و مراسمی که برای ترحیم و تشییع شهدا برگزار می‌شود، این وحدت را تقویت کنیم.
در مراسم بدرقه و وداع با رهبر شهید نیز یگان دژبان ارتش برای مهمانان خارجی مراسم تشریفات برگزار کرد که مورد توجه قرار گرفت. مردم نیز در فضای مجازی نسبت به نظم و دقت این مراسم واکنش‌های مختلفی داشتند.
برای ما افتخار است که بتوانیم در مراسم‌های مهم کشور، در کنار وجه معنوی و مردمی مراسم، تشریفات نظامی را نیز با نظم و دقت اجرا کنیم.
تجربه جنگ اخیر نشان داد که شکل جنگ‌ها در حال تغییر است. آیا در ساختار و آموزش‌های دژبان نیز برای این تغییرات برنامه‌ای در نظر گرفته‌اید؟
دقیقاً. از زمانی که جنگ رمضان به پایان رسید، برابر فرمایش فرمانده محترم کل ارتش، امیر حاتمی، در جلسات مختلف دستوراتی صادر شد که آموزش‌های ما از حالت کلاسیک و سنتی به سمت جنگ نوین و شرایط جدید حرکت کند.
ما به عنوان مرکز آموزش، این موضوع را جدی دنبال کرده‌ایم. همین چند روز پیش از اردوگاه و آموزش پادگانی بازدید داشتم و دیدم که حتی آموزش شناسایی پهپادهای دشمن، پهپادهای خودی، قدرت هوایی جمهوری اسلامی ایران، قدرت هوایی کشورهای بیگانه و کشورهای همسایه در کلاس‌های سربازان مطرح می‌شود.
این روند را ادامه می‌دهیم.
در هر نوع جنگی، مهم‌ترین مسئله حفظ جان نیروی انسانی است
معاونت تربیت و آموزش ارتش نیز تأکید زیادی دارد که آموزش‌ها متناسب با نیازهای دو جنگ اخیر باشد و الحمدلله این کار را آغاز کرده‌ایم. در کنار آموزش‌های نظامی، روی بدنسازی سرباز، معنویت، حفاظت فکری و تأمین امنیت جانی و فکری او نیز کار می‌کنیم.
در هر نوع جنگی، مهم‌ترین مسئله حفظ جان نیروی انسانی است. فرقی نمی‌کند جنگ سنتی باشد یا جنگ جدید؛ سرباز ابتدا باید بتواند جان خودش را حفظ کند تا بتواند در ادامه مأموریت نیز مؤثر باشد.
برای همین، آموزش‌هایی را دنبال می‌کنیم که سرباز در شرایط مختلف بتواند از خود حفاظت کند. از آموزش استفاده از جان‌پناه و حفره روباهی در زمان انفجار گرفته تا آموزش‌هایی که سرباز در یگان‌های تخصصی بتواند در حوزه پهپاد، موشک، مأموریت‌های تأمینی و اطلاعاتی نقش ایفا کند.
الحمدلله ارتش در این حوزه بسیار خوب عمل می‌کند و به‌زودی در رزمایش‌های آینده شاهد تغییرات و آموزش‌های جدیدی خواهید بود.
اگر بخواهید یک پیام روشن به سربازان و خانواده‌های آنها درباره نقش دژبان در شرایط فعلی بدهید، چه می‌گویید؟
دژبان به عنوان چشم و گوش فرمانده، مراقب همه اوضاع است. سربازانی که خانواده‌های محترم به عنوان نتیجه زندگی خود به امانت به ما می‌سپارند، ما تا حد جان‌گذشتگی خودمان برای نگهداری از این امانت تلاش می‌کنیم.
سعی می‌کنیم سرباز خودمان را آن‌قدر دین‌باور و نسبت به مملکت و کشور عزیزمان متعهد تربیت کنیم که وقتی خدمتش تمام شد، به عنوان یک نیروی فداکار برای کشور انجام وظیفه کند و همین روحیه را به فرزندان خودش نیز منتقل کند.
ما دوره‌های بصیرتی مختلفی برای سربازان داریم که یکی از آنها درباره ازدواج سربازان است. از آنجا که مجموعه تالار و اماکن رفاهی نیز داریم، برای سربازانی که قصد ازدواج دارند، تلاش کرده‌ایم تا جایی که می‌توانیم کمک کنیم.
برای برگزاری مراسم ازدواج سربازان نیز ورودی دریافت نمی‌کنیم و حداقل هزینه‌ای را که از کارکنان پایور دریافت می‌کنیم، برای سرباز نیز در نظر می‌گیریم.
الحمدلله چندین مورد نیز تاکنون داشته‌ایم و خانواده‌ها استقبال کرده‌اند.
امیدوارم خداوند به ما کمک کند که تمام توان خود را در سطح نیروهای مسلح و ارتش جمهوری اسلامی ایران به کار بگیریم.
مردم ما ذخیره این مملکت هستند و نیروهای مسلح نیز باید دست به دست هم بدهند؛ چه سرباز و چه پایور. وقتی جنگ تمام‌عیار پیش می‌آید، دیگر تفاوتی میان سرباز و پایور وجود ندارد.
سربازان باید مانند پرسنل کادر ما باشند و به گونه‌ای آموزش ببینند که در کنار یکدیگر و زیر پرچم جمهوری اسلامی ایران و تحت فرماندهی فرمانده کل قوا انجام وظیفه کنند. ان‌شاءالله سربازان لایقی برای کشور و مردم عزیزمان باشیم.
اگر نکته‌ای باقی مانده که فکر می‌کنید لازم است مطرح شود، بفرمائید؟
مجدداً از شما تشکر می‌کنم که این فرصت را در اختیار ما قرار دادید. عرض خاص دیگری ندارم.
فقط از خداوند متعال می‌خواهم روح این دو شهید عزیز ما شاد باشد و رهبر شهیدمان شفیع ما باشد. همچنین امیر سیدالشهدای نیروهای مسلح، امیر سپهبد شهید موسوی، که من افتخار دانشجویی ایشان را در دانشگاه افسری داشتم.
ایشان زمانی که با درجه سرگردی فرمانده گردان ما بودند، رفتارشان واقعاً مصداق این جمله بود که «تا شهید نباشی، زندگی نمی‌کنی تا شهید شوی.» واقعاً همین‌گونه بود.
ان‌شاءالله درجات همه شهدا عالی و متعالی باشد و شفاعتشان شامل حال ما در دنیا و آخرت شود و ما را فراموش نکنند.
