راشد: امتداد تجمعات شبانه تهران را در تالار بالشوی مسکو دیدیم

این تغییر نگاه به مردم ایران را شما در مدتی که متصدی این مسئولیت شدید، چگونه ارزیابی می‌کنید و در روابطی که با مردم این کشور داشتید، ارزیابی‌تان چه بود؟

راشد: اینکه نگاه به ایران، به مقاومت ایران، به مردم ایران در تمام جهان در حال تغییر باشد، در دو بعد من می‌توانم جواب سؤال شما را بدهم: یکی در بعد دولتی و ملاقات‌های رسمی که بنده به عنوان رایزن فرهنگی با افراد مختلف، با دیپلمات‌ها، با شخصیت‌های فرهنگی دارم. در تمامی ملاقات‌ها تمجید از مقاومت مردم ایران و تاب‌آوری مقاومت ایران را می‌ستایند و به زبان می‌آورند و گوشزد می‌کنند و آفرین به ما می‌گویند.

در بعد مربوط به مردم هم این را ما در خیابان و در کوچه و بازار می‌بینیم. هر کجا حضور پیدا می‌کنیم، تا می‌دانند ما ایرانی هستیم، تقریباً سعی می‌کنند به یک نوعی ارادت خودشان را به مردم ایران نشان دهند.

در ابعاد مختلف این را می‌شود ترسیم کرد.

مقاومت و تاب‌آوری مردم جمهوری اسلامی ایران یک مقاومت جانانه است و مورد ستایش و تحمید افراد مختلف قرار می‌گیرد. ما این را به وضوح در بین مردم و در ملاقات‌های خصوصی و ملاقات رسمی می‌بینیم.

بارها و بارها من خودم در ملاقات‌هایی که با همتایان خودم داشتم، یا حتی رایزنان فرهنگی خارج از کشور که اینجا هستند، به ما می‌گویند که شما کاری کردید کارستان؛ جمهوری اسلامی ایران و مردم ایران و نیروهای مسلح یک انسجام درونی داخلی بسیار قوی را نشان دادند که مورد غبطه قرار گرفته است و از این جهت ما هم به خودمان به عنوان یک دیپلمات می‌بالیم که در کشوری زندگی می‌کنیم که چنین روحی در بین مردم وجود دارد، هم در بین رهبران سیاسی، هم در بین فرماندهان عالی‌رتبه که در صحنه حضور دارند و عقب‌نشینی نکردند.

این مقاومت و این تاب‌آوری جزو جدایی‌ناپذیر تمدن و فرهنگ ایران است که از گذشتگان ما مانده و بعد از انقلاب اسلامی با استفاده از هویت دینی، هویت ملی ما تعمیق بیشتری پیدا کرده است.

همراهی دولت روسیه برای برپایی هفته فرهنگی مثال زدنی بود: آقای راشد، برای برپایی این هفته فرهنگی، یک کاروان بزرگ برای اولین بار از هنرمندان، اهالی فرهنگ، صنعتگران و ارکستر ملی ایران و شاخه‌های مختلف و صنایع خلاق برای برپایی نمایشگاه وارد کشور شد؛ همراهی اهالی فرهنگ و هنر کشورمان با شما چگونه بود؟ چون بعضی‌ها می‌خواهند در این شیپور بدمند که یک فاصله‌ای بین اهالی فرهنگ و هنر با حکومت هست و همراهی با هم ندارند اما چیزی که شاهد بودیم، خیلی‌ها همراهی کردند و در این کاروان همراه شدند.

کاروان هم مزین بود به نام شهدای میناب 168. بازخوردی از آن‌ها گرفتید؟

قبل از این سفر چگونه ابراز تمایل کردند و بعدش بازخوردشان از برپایی این هفته فرهنگی چگونه بود؟

راشد: من یکی دوتا مقدمه خدمتتان عرض بکنم؛ یکی در مورد مقدماتی که برای برگزاری هفته فرهنگی در اینجا و در ستاد صورت گرفت. می‌دانیم هفته فرهنگی روس‌ها در جمهوری اسلامی ایران سال 1404 بین 20 تا 25 خرداد برگزار شد یعنی خورد به 23 خرداد که جنگ 12 روزه بود؛ اولاً خاطرات بسیار خوبی از ما داشتند، هم برنامه‌ریزی بسیار خوبی همکاران من در ستاد برای دوستان انجام داده بودند.

من آن موقع معاون بین‌الملل سازمان بودم، در اثنای جنگ با یک مدیریت مثال‌زدنی این هنرمندان از ایران خارج شدند چون همه جا مرزها بسته شد، وزارت خارجه، سازمان فرهنگ و ارتباطات و شخص جناب آقای ایمانی‌پور و جناب آقای صالحی مسئله را مدیریت کردند و اهتمام ویژه‌ای داشتند که تا این‌ها به راحتی بتوانند از کشور خارج شوند. خاطرات خوش آن روزها در ذهن این‌ها مانده بود.

این را من کجا دیدم؟ در ملاقاتی که با معاون محترم وزیر فرهنگ روسیه انجام دادم تا هفته فرهنگی چه روزی برگزار شود، ایشان از خاطرات خوش آن روزهایی که در تهران بودند، گفت؛ علی‌رغم اینکه در جنگ بودیم، لذا همه‌گونه همکاری با ما داشتند.

هر خواسته‌ای داشتیم برایشان بازگو کردیم و همه خواسته‌های ما را برآورده کردند؛ می‌خواهم بگویم همراهی دولت کشور روسیه با ما مثال‌زدنی بود.

برای کارهای برون‌مرزی‌ از رویدادمحوری بیرون آمدیم

نکته دیگر اینکه مقدماتی را در ستاد انجام دادیم و یک هماهنگی بسیار خوبی بین نهادهای فرهنگی که از جمهوری اسلامی اینجا حضور دارند صورت گرفت؛ چهار، پنج جلسه شورای همکاری‌های فرهنگی و هم‌افزایی فرهنگی را برگزار کردیم با حضور سفیر محترم و بنده و من به عنوان رایزن فرهنگی دبیر این جلسات بودم. برنامه‌ریزی کردیم که بالاخره همه نهادهای فرهنگی به یک نوعی دخیل شوند؛ تقریباً همین هم شد؛ از اعضای شورای عالی سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، از میراث فرهنگی گرفته که البته عضو نیست ولی همکاری صمیمانه داشتند، صدا و سیما و بخش‌های مختلف.

به نظرم می‌رسد که برای اولین بار بود که قرارگاه منسجم فرهنگی در داخل کشور شکل می‌گیرد و این به نظر من آورده بسیار مهمی برای سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی است که برای کارهای برون‌مرزی‌اش سازمان از رویدادمحوری بیرون آمده است.

قرارگاه فرهنگی که من عرض کردم و سالیان سال ما حرفش را می‌زدیم و انتظارش را داشتیم و مورد آرزوی ما بود، الان تحقق پیدا کرده و جامه عمل به خودش پوشانده است. امروز ما در سازمان فرهنگ به عنوان قرارگاه فرهنگی عمل می‌کنیم؛ در کنار این افراد، بخش‌های مختلف همراهی کردند: از وزارت ارشاد گرفته، حوزه هنری گرفته، میراث فرهنگی، صدا و سیما و بخش‌های مختلفی که الان شاید حضور ذهن نداشته باشم، همه این‌ها را دوستان ما در ستاد و در معاونت علمی فرهنگی جمع شدند و هم‌افزایی کردند.

هنرمندان بسیار خوبی هم انتخاب شدند. هنرمندان به نظر من شاید سابقه نداشته در این سطح و در این کیفیت جمع شده باشند.

فرهنگ به مثابه سلاح عمل می‌کند و این قدرت نرم جمهوری اسلامی است

ما در بین خطاطان بهترین خطاط را همراه داشتیم، در بین هنرهای تجسمی افراد بسیار مهمی را داشتیم که صاحب اثر خاصی بودند. این‌ها با جمهوری اسلامی ایران همراهی کردند.

اگر کسی از من بپرسد پیام حضور هنرمندان میناب168 چه بود؟ من پیامم این است همچنان که مردم ما در خیابان هستند، اهالی فرهنگ هم در میدان بودند.

امروز فرهنگ به مثابه سلاح عمل می‌کند. این قدرت نرم جمهوری اسلامی است؛ یعنی زندگی در جمهوری اسلامی جاری است.

مردم عادی دارند زندگی‌شان را می‌کنند و هنرمندان پا به پای مردم دارند به ایفای نقش خودشان می‌پردازند؛ یکی با قلمش، یکی با صدایش و....

استمرار خیابان را در موزه‌های مسکو و تالار بالشوی دیدیم

به نظر من همراهی بسیار خوبی داشتند و این درس بزرگی برای همه ما بود که هنرمندان ما دارند همراهی می‌کنند. ما استمرار خیابان را در خیابان‌ها و موزه‌های مسکو و هم در سالن بالشوی تئاتر دیدیم.

من هیچ فرقی بین الله اکبر در میدان قدس تهران با آن حضور منسجم در مسکو نمی‌بینم. برداشت من این است که اتفاق بسیار مثبتی رخ داده و این اتفاق را باید ارج بنهیم و باید از این مسئله صیانت بکنیم؛ یعنی این یک امر به اصطلاح گذری نبوده و اتفاق مبارکی رخ داده است.

اینکه برخی می خواستند انزوای سیاسی برای ما نشان دهند، تفکیک بین هنرمند متعهد و غیر متعهد کنند، پوچ بود؛ همه هنرمندانی که دل در گرو جمهوری اسلامی ایران دارند، دل در گرو نام ایران عزیز دارند، همراهی کردند و شما دیدید یک حاشیه‌ اینجا به وجود نیامد. هر کسی آمد نام ایران را صدا زد، پرچم ایران به دست گرفتند و این به نظر من قابل تقدیر و سپاسگزاری از هنرمندان عزیز کشور عزیزمان است.: این تغییر نگاهی که در فرمایشات شما بود، نیاز به یک پیوست فرهنگی قطعاً دارد؛ یعنی تعریف و تمجیدها باید عمق داده شود و این شناخت از ملت ایران و شناخت از کشور ایران را به روش‌های مختلفی بتوانیم انجام دهیم.

شما چه دستور کاری برای این مسئله دارید؟ من دیدم که کتابی هم درباره رهبر شهید انقلاب منتشر شده به نام پدر دلسوز و قبل‌تر از آن یک رمان در رابطه با شهید سلیمانی به زبان روسی منتشر شده بود.

چه برنامه‌ای برای تعمیق این حرکت‌ها دارید و اینکه در روش‌های مختلف، در قالب‌های غیر از کتاب هم، بتوانید کارهایی را انجام دهید؟

راشد: کشور روسیه برای جمهوری اسلامی کشور با اهمیتی است و این کشور با تجمیع روس‌زبان‌های دنیا حدود 300 میلیون نفر می‌شود. امروز روسیه همسایه خوب و شریک راهبردی ماست.

یک فضای جدیدی هم بعد از جنگ ایجاد شده، این فضا را باید مغتنم بشماریم. درست است، این فضا قبل از جنگ به این شکل نبود، اصلاً سازمان نقشه راه را عوض کرده است.

سازمان نقشه جدیدی در پیش گرفته و ما دیگر مناسبت‌محور نیستیم، رویدادمحور هم نیستیم و باید جریان‌سازی بکنیم.

جریان‌سازی هم یک عمق به اصطلاح جدی می‌خواهد، هم در صف باید اتفاقاتی بیفتد؛ یعنی رایزن‌هایی که حضور پیدا می‌کنند باید نسبت به فرهنگ اطلاعات عمیقی داشته باشند، ظرفیت‌های داخلی کشور را بشناسند، ظرفیت‌های کشوری که در آن مأموریت دارند بشناسند، بتوانند به عنوان پل ارتباطی بین ظرفیت‌های ما یعنی جمهوری اسلامی با ظرفیت‌های کشوری که محل مأموریت است، این پل را ایجاد بکنند.

ما در روسیه از مسکو باید بیرون برویم؛ ما از پایتخت باید به شهرهای مختلف روسیه برای معرفی فرهنگ و تمدن ایران اسلامی برویم. گوش‌های زیادی هستند که از ما می‌خواهند بشنوند، حرف ما را بشنوند.

ما زمانی که در آستاراخان حضور پیدا کردیم، در سالن اکران فیلم جا نبود. درسالن 400 نفره، یک تعداد مردم بیرون ایستاده بودند.

چرا؟ چون حوزه تمدنی ماست.

برخی از شهرهای روسیه مثل آستاراخان حلقه اتصال اولین اتصال ما با روس ها از طریق دریای خزر بود؛ این را شما در شهرهای قفقاز می‌توانید ببینید، در شهرهای مختلف می بیند.

باید این سد را بشکنیم، برویم شهرهای مختلف، حضور پیدا کنیم. جنس کارهایمان جنس کارهای عمیقی باید باشد.

اگر احیاناً به دنبال کتاب هستیم، هر کتابی را ترجمه نکنیم، هر کتابی را تألیف نکنیم، با مطالعه باید کارهایمان را انجام دهیم. ضرورتی هم ندارد که من خودم بنشینم تالیف کنم، ترجمه کنم؛ ما باید بخشی از کارها را واگذار کنیم؛ بخشی از کارهایی که الان شما در مورد کتاب پدر دلسوز یا پدر مهربان که کتاب 450 صفحه، 200 خاطره از خاطرات دوران کودکی امام شهید تا دوران مبارزه را گردآوری کرده، ما فقط با انتشارات نخل سبز مشترک کار کردیم و توسط یکی از بهترین انتشارات اینجاچاپ شده.

من اگر می‌خواستم صفر تا صد این کار را انجام دهم، هم هزینه‌بر بوده، هم در زمان خودش رونمایی نمی‌شد اما این کار درست بعد از شهادت امام شهید اینجا رونمایی شد.

اگر کتابی را چاپ می‌کنیم، کتاب مؤثری باید چاپ کنیم. اگر نمایشگاهی می‌گذاریم، نمایشگاه مؤثری باید برپا بکنیم، مثل همین نمایشگاهی که شما مشاهده فرمودید.

اگر احیاناً موسیقی می‌آوریم، باید موسیقی تأثیرگذار بیاوریم. لذا ما اولاً از مسکو باید به سایر شهرها برویم، دو، کارهای عمیقی را انجام دهیم، سه، با مطالعه کارهایمان را انجام دهیم.

اگر این کارها را در کنار همدیگر انجام دهیم، حتماً مؤثر می‌شویم.

حق التالیف نویسنده روسی رمان حاج قاسم چقدر بود؟: درباره انتشار کتاب حاج قاسم سلیمانی بگویید.

راشد: کتاب حاج قاسم سلیمانی داستان بسیار جذابی دارد. آقای «اولگ روی» نویسنده و فیلمنامه‌نویس مشهور اینجاست؛ یک روز می‌آید در همین رایزنی می‌نشیند با آقای احمدوند(رایزن فرهنگی سابق) صحبت می‌کند، می‌گوید من یک کاری برای سردار سلیمانی می‌خواهم انجام دهم برای اینکه تحت تأثیر شخصیت حاج قاسم قرار گرفته بود؛ زمانی که کتاب را تحویل می‌دهد، می‌گوید یک خرما به من بدهید، یک خرما به او می‌دهند، می‌گوید که این خرما حق التألیف من است.

بعد چندین بار در محافل علمی حضور پیدا کرد و از این کتاب مرتب صحبت می‌کند. اخیراً در نمایشگاه کتابی که بیست روز پیش داشتیم، یک نشستی برگزار شد، آمد از کتاب تعریف و تمجید کرد و صحبت‌های بسیار خوبی را در خصوص مقاومت مردم ایران به زبان آورد و مستمعینی که آنجا بودند تحت تأثیر قرار گرفته بودند

ما باید در کارهایمان، اثرگذاری و اثربخشی را بیشتر ببینیم؛ ما در بزنگاه فعالیت‌های فرهنگی خودمان هستیم یعنی ما یک تغییر ریل منطقی و عمیقی باید در کارهای فرهنگی ایجاد بکنیم و سازمان این کار را ایجاد کرده است. ما در دوران پسا جنگ - که البته نمی‌شود اسمش را پساجنگ هم گذاشت- به سمت کارهای قرارگاهی، کارهای عمیق و اثرگذاری بیشتری می رویم و به نظر من فضاهای بسیار خوبی هم پیش روی ماست.

ما اگر امروز تلاش نکنیم، حتماً خسران می‌بینیم و این خسران را نه ملت ما، نه مردم ما، نه رهبر ما و نه خدا از ما پذیرا نخواهد بود.

کتاب «اولگ روی» نویسنده روسی درباره شهید حاج قاسم سلیمانی

نظر کارگردان مشهور روسیه درباره موسی کلیم الله(ع) و کارگردانان ایرانی: بسیار ممنونم؛ درباره بازخوردها بگویید، مثلاً اجراهایی که کازان، مسکو، آستاراخان انجام شد، از کدام برنامه‌ها استقبال به نظرتان بیشتر به چشم می‌آمد و جای فعالیت بیشتری دارد و واکنش مردم به هنر ایران، موسیقی ایران، سینمای ایران چه بود.

راشد: تیم رسانه در سن پترزبورگ متاسفانه حضور نداشتند؛ در سن پترزبورگ اتفاقات بسیار عجیبی رخ داد. اولاً وزیر محترم ما در جلسه اصلی که با حضور معاون نخست‌وزیر بود، تنها سخنران خارجی بودند.

البته این‌ها پیش‌زمینه‌ای دارد که مقدماتش را بنده فراهم کرده بودم. به احترام وزیر ما، به وزیر آفریقای جنوبی هم وقت دادند چند دقیقه صحبت کند.

وقتی که آقای صالحی در مورد تاب‌آوری مردم ایران صحبت کردند، در مورد هویت‌بخشی زبان فارسی و فرهنگ صحبت کردند، فضای بسیار خوبی در داخل سالن حاکم بود. به قدری ذوق‌زده بودند که معاون نخست‌وزیر بلند شدند، آمدند و به آقای صالحی احترام گذاشتند.

در سالن مشهود بود که جایگاه جمهوری اسلامی جایگاه ویژه‌ای است و این به نظر من بعد از جنگ دارد اتفاق می‌افتد؛ دیداری همراه آقای فریدزاده و دکتر دیوسالار، با آقای نیکیتا میخالکوف داشتیم؛ می توانم بگویم که نیکیتا میخالکوف شاید در جایگاه آقای مجید مجیدی در ایران باشد و شاید از جهت کسوتی به اصطلاح بیشتر از ایشان باشد؛ ایشان موقعی که در مورد صنعت سینمایی ایران صحبت می کند می گوید، فیلم‌های سینمای ایران فیلم‌های خاصی هستند و می‌گفت که من فیلم موسی کلیم‌الله را سه بار دیدم؛ از دو سه تا فیلم کارگردان های فیلم اولی ما اسم برد و گفت چقدر با مفهوم دارند فیلم می‌سازند.

دیدار نیکیتا میخالکوف با هیئت ایرانی در هفته فرهنگی ایران در روسیه

شخصیتی که پیر کارگردانان روسیه و رئیس جشنواره اوراسیا هم هست، این چنین صحبت می‌کند. یا آقای فریدزاده زمانی که در جشنواره پروانه بلورین صحبت کردند، تنها شخصیت خارجی بود که صحبت کرد؛ این نشان‌دهنده این است که بالاخره جایگاه خاصی در صنعت سینما داریم.

این همه انسجام درونی و داخلی که در جمهوری اسلامی شکل گرفته، همه این‌ها در تمام ملاقات‌ها مشهود بود. برای من هم جالب توجه بود که چه اتفاقی افتاده و هیچ قرینه ای پیدا نمی‌کنم به جز جنگ 12 روزه و جنگ رمضان؛ یعنی جمهوری اسلامی ایران مجدداً وارد یک فضایی شده که می خواهند بشناسندش؛ یعنی جمهوری اسلامی را باید مجدد شناخت.

یکی از عزیزان می‌گفت که این‌ها اندیشکده‌های این‌ها به چند نکته رسیدند، می‌گویند مجدد باید مردم ایران را شناسایی کرد.

وزیر فرهنگ روسیه از اجرای ارکستر ملی به وجد آمده بود

در نمایشگاهی که برای هنرهای تجسمی بود، در سالن بالشوی شما ترکیب عجیبی را می دیدید.دیپلمات‌های وزارت خارجه، سفرای کشورهای مختلف، معاونین وزرای خارجه آن، وزرای مختلف، شخصیت‌های تأثیرگذار داخلی روسیه، نویسندگان، ادیبان، شعرا، همه آن‌هایی که آنجا نشسته بودند به نام و به شخص دعوت شده بودند؛ یعنی انتخاب شده بودند. منهای تعدادی خانواده‌هایی که ایرانی‌ بودند؛ مابقی صندلی ها همه رزرو بودند و وقتی بیرون آمدند همه می‌گفتند تحت تأثیر موسیقی ایران قرار گرفتند.

آقای صالحی ما به من گفتند وقتی که وزیر فرهنگ روسیه ارکستر ملی را نگاه می‌کرد، به وجد آمده بود و احساساتی شده بود. موسیقی ما خودش را آنجا مطرح کرد و به جامعه هنری موسیقی روسیه قبولاند.

در کازان هم همین‌گونه بود. در کازان استقبال ازهنرمندان موسیقی ما به مراتب بیشتر از مسکو بود.

در آستاراخان، درست است سازهای ایرانی بودند ولی شاید 10 دقیقه مردم برای ما، برای هنرمندان کف می‌زدند و این مایه مباهات بود.

آستاراخان را من با عنایت انتخاب کردم. آستاراخان در برنامه‌های هفته فرهنگی ما نبود اما من گفتم باید برویم آستاراخان و اتفاقات مثبتی هم رخ داد.

این حرکت به نظر من در طول 30 سال گذشته نظیر نداشته؛ این البته مزیتی برای کارکرد من نیست بلکه مزیت فرهنگ و تاریخ جمهوری اسلامی این است که بالاخره ارتباطات بسیار خوبی بین ما و روسیه برقرار است. سالیان سال قبل از ما هم همکاران محترم زحمت کشیدند و این فرصت مهیا بود برای این کار.

اگر ما استفاده نمی‌کردیم، خسران می‌دیدیم. خلاصه اینکه بالاخره در هر صحنه‌ای که حضور پیدا می‌کردیم، بازخوردهای متعددی را می‌دیدیم از اینکه چقدر با جمهوری اسلامی همراهی می‌کنند و چقدر برنامه های هفته فرهنگی مورد استقبال قرار گرفته است.: بسیار ممنون آقای دکتر؛ در پایان اگر باز نکته‌ای مد نظر است که بفرمایید، در خدمت شما هستیم.

راشد: این رویداد به نظر من رویداد بسیار مهمی بود و می تواند در کشورهای مختلف مورد استفاده قرار بگیرد. ما در این رویداد 52 اقدام انجام دادیم؛ نشست های مختلف، ملاقات‌های مختلف، نمایشگاه‌های مختلف، بخش هنرهای تجسمی، بخش موسیقی و....

ما همزمان که آمدیم مسکو نمایشگاه را افتتاح کردیم، رفتیم سمت کازان، نمایشگاه کازان تا همین امروز ادامه دارد؛ بعد از آن رفتیم آستاراخان و تا 24 مهرماه نمایشگاه ما برپاست. الان که داریم صحبت می‌کنیم، تا یک هفته دیگر هفته فیلم ما در آستاراخان وجود دارد.

ما 14 روز هفته فرهنگی منسجمی داشتیم و در کازان یک 14 روز هم به این هفته اضافه می‌شود. این 52 برنامه، به نظر من عدد قابل توجهی و معناداری است.

ما هر کجا فضا برای گفتگو پیدا کردیم، از امام شهیدمان گفتیم، چون همه این‌ها به برکت امام شهید، همه این‌ها برکت مظلومیت خون کودکان 168 میناب بود و این عنوان میناب168 به هفته فرهنگیما برکت داد؛ این را من با تمام وجودم عرض می‌کنم که اگر گشایشی بوده، به برکت خون شهدای میناب بوده است.

حضور تیم رسانه‌ای به نظر من نقطه قوت این هفته فرهنگی بود؛ یعنی مستندهایی که درست شدند و برای صدا و سیما برنامه تولید شد بسیار مهم بود؛ ترکیب علمی دانشگاهی ما، ترکیب بسیار خوبی بود. آقای کاکایی را همراه داشتیم از شعرای به نام کشورمان و آقای بایرامی از نویسندگان مطرح کشور در این ترکیب علمی بود.

در بین هنرمندان، هنرمندان درجه یک حضور داشتند. بعضی از افراد بودند که در زمینه خطاطی و هنرهای تجسمی آدم‌های درجه یک بودند.

ارکستر ملی کشور را داشتیم و استاد آقای رحیمیان رهبر ارکستر که ترکیب جمعیتی جالب توجهی بودند.

این با یک عنایت خاصی انتخاب شده بودند. کنار این پهلوانک‌های زورخانه‌ای را داشتیم که در کازان مورد استقبال قرار گرفتنذ؛ کنارش موضوع قرآن را داشتیم، هم قاری قرآن خوبی داشتیم، آقای احمدی‌وفا، هم بحث سیر تطور قرآن در طول تاریخ را داشتیم؛ همه این‌ها به این هفته فرهنگ غنا بخشید، همه این‌ها به این کیفیت بخشید و اینکه امروز داریم صحبت می‌کنیم، هفته فرهنگی موفقی بود از رهگذر این تلاش‌ها و این جمع حاضر بود.

به نظر من هفته فرهنگی ایران در روسیه بسیار فاخر برگزار شد؛ به خاطر این تمهیداتی که دوستان ما در ستاد اندیشیده بودند؛ تلاش‌های همکاران ما و همراهی سفیر محترم جمهوری اسلامی جناب دکتر جلالی دست به دست هم داد که ما امروز از موفقیت آن صحبت کنیم؛ لذا از این جهت من از همه دست‌اندرکاران تقدیر و تشکر می‌کنم و امیدوارم که مورد رضایت حضرت ولی عصر(عج) قرار بگیرد.