ثبت اولین جنگنده تایفون سعودی در لیست شکار یمنی‌ها

تحویل نخستین فروند تایفون به عربستان در ژوئن 2009 انجام شد. تولید این جنگنده‌ها در کارخانه بی‌ای‌ای سیستمز در شهر وارتون انگلستان صورت گرفت و آخرین فروند از این سفارش در سال 2017 تحویل داده شد.

در مجموع، 72 فروند تایفون در سه مدل تک‌سرنشین و دو‌سرنشین تولید و به عربستان تحویل شده است.

تمامی جنگنده‌های تایفون عربستان در پایگاه هوایی ملک فهد در شهر طائف مستقر هستند. طائف در منطقه کوهستانی حجاز در غرب عربستان واقع شده و ارتفاع آن از سطح دریا حدود 1478 متر است و فاصله 1500 کیلومتری این پایگاه تا مرز یمن، آن را به یکی از نزدیک‌ترین پایگاه‌های هوایی عربستان به صحنه عملیات تبدیل کرده است.

جنگنده یوروفایتر تایفون نیروی هوایی عربستان سعودی

پایگاه ملک فهد جایی است که سه اسکادران تایفون را در خود جای داده است. این پایگاه همچنین تنها مرکز خارج از اروپا است که توانایی انجام تعمیرات اساسی و بازسازی کامل جنگنده‌های تایفون را داراست.

در ژوئن 2026، نخستین فروند تایفون در این پایگاه تحت یک دوره بازسازی سنگین 2500 ساعت پروازی قرار گرفت که 180 روز به طول انجامید.

مشخصات فنی جنگنده تایفون

یوروفایتر تایفون که با کد EF 2000 نیز شناخته می‌شود یک جنگنده چندمنظوره نسل چهارم پیشرفته (یا به تعبیری نسل 4.5) است که توسط کنسرسیوم اروپایی متشکل از ایرباس، بی‌ای‌ای سیستمز و لئوناردو طراحی و تولید شده است.

در لیست خریداران این جنگنده علاوه بر 4 شریک اصلی سازنده یعنی انگلستان، آلمان، ایتالیا و اسپانیا نام کشورهای دیگر یعنی اتریش، عربستان سعودی، قطر، کویت و عمان نیز دیده می‌‌شود و البته ترکیه نیز به‌زودی قرار است به جمع دارندگان این جنگنده اضافه بشود.

مهم‌ترین بخش‌ها و ویژگی‌های فنی این جنگنده عبارتند از: دو موتور توربوفن EJ200 ساخت یوروجت توربو، هر یک با قدرت پس‌سوز بیش از 90 کیلونیوتن. این موتورها به تایفون امکان ابرپیمایی (سوپرکروز) بدون استفاده از پس‌سوز را می‌دهند.

در بحث عملکرد پروازی باید گفت که این جنگنده توان پرواز با حداکثر سرعت حدود 2125 کیلومتر بر ساعت (2 ماخ)، سقف پرواز عملیاتی بیش از 15000 متر، و شعاع رزمی حدود 1390 کیلومتر با مخزن سوخت خارجی را دارد.

در بحث تسلیحات نیز این جنگنده دارای سیزده نقطه اتصال برای حمل انواع تسلیحات شامل موشک‌های هوا‌به‌هوا مثل سری متئور، AMRAAM، ASRAAM و IRIS-T، موشک کروز هوا پرتاب حمله به اهداف زمینی Storm Shadow موشک های تاکتیکی هوا به سطح سری Brimstoneو بمب‌های هدایت‌شده دقیق سری Paveway IV از جمله اصلی ترین تسلیحات ارائه شده برای جنگنده تایفون است.

تصویری از جنگنده تایفون نیروی هوایی آلمان مجهز به موشک‌های هوا به هوای IRIS_T و امرام – موشک کروز استورم شادو و مخزن سوخت اضافی

یک لود سنگین بر روی تایفون نیروی هوایی انگلیس شامل بمب‌های هدایت لیزری ( تمرینی ) – موشک‌های هوا به هوا و مخزن سوخت اضافه

این جنگنده همچنین به یک قبضه توپ تک لول 27 میلی متری ساخت شرکت ماوزر آلمان نیز مجهز است که در درون جنگنده قرار گرفته است.

در بخش سامانه‌های راداری و جنگ الکترونیک رادار Captor-M (مکانیکی) یا Captor-E (آرایه فازی فعال) برای مدل‌های جدیدتر، سیستم دفاعی Praetorian DASS شامل هشداردهنده راداری و اقدامات متقابل الکترونیکی در این جنگنده نصب شده است. در مدل سعودی به احتمال بسیار زیاد رادارهای سری Captor-M نصب هستند.

سابقه عملیاتی جنگنده تایفون در خدمت سعودی ها

از سال 2015 و آغاز تهاجم چندین کشور عربی به رهبری عربستان سعودی به یمن، جنگنده تایفون در کنار هواپیماهای اف 15 و تورنادوی سعودی نقش مهمی در حملات به این کشور داشتند.

موقعیت پایگاه ملک فهد در طائف و نزدیکی به مرز یمن نیز باعث شد که تایفون‌های سعودی از همان ابتدا تا به امروز بخش قابل توجهی از حملات به یمن و همچنین پروازهای گشتی برای مقابله با پهپادهای انتحاری و موشک‌های کروز یمنی‌ها را بر عهده داشته باشند.

موشک کروز استورم شادو سعودی لحظاتی قبل از برخورد به فرودگاه صنعا - یمن

به احتمال زیاد حمله چند ماه پیش سعودی ها با موشک های کروز هواپرتاب سری استورم شادو به فرودگاه اصلی صنعا پایتخت یمن نیز به وسیله جنگنده‌های تایفون صورت گرفته است؛ حمله با سلاحی گران‌قیمت و راهبردی که چند سال است در دست اوکراینی‌ها مشکلات فراوانی برای روس‌ها ایجاد کرده ولی فرود تقریباً به فاصله نزدیک هواپیمای مسافری شرکت ماهان بعد از این حمله نشان داد که سعودی‌ها حتی با این موشک توان غیر عملیاتی‌کردن یک فرودگاه را ندارند.

اما در نهایت برسیم به شکار جنگنده تایفون سعودی در هفته گذشته که اولین مورد اصابت قرار گرفتن جنگنده تایفون در حال پرواز در تاریخ عملیاتی این جنگنده به‌حساب می‌آید.

در همین ابتدا باید گفت که از سرنوشت جنگنده مورد نظر خبر دقیقی در دسترس نیست. احتمال بازگشت آن به عربستان و فرود در یک پایگاه هوایی وجود دارد ولی آنچه با قطعیت می‌توان گفت این مسئله است که جنگنده مورد نظر توسط پدافند انصارالله رهگیری شده و موشک پدافندی با سر جنگی مجاورتی در نزدیکی آن منفجر شده و قطعاً ترکش‌های بعد از انفجار به آن آسیب رساندند.

لحظه انفجار موشک پدافندی یمن در مقابل تایفون سعودی

فیلم/ تصاویر منتشر شده از رهگیری و هدف قرار دادن تایفون سعودی توسط انصارالله یمن

یمنی‌ها درخصوص نوع دقیق موشک مورد استفاده در این حمله مطلبی را مطرح نکردند ولی باید بگوییم در این سال‌ها طیف گسترده‌ای از محصولات پدافندی در زرادخانه موشک‌های سطح به هوای یمن دیده شده، از موشک‌های توسعه یافته بر پایه پلتفرم‌های قدیمی مثل سام 6 ساخت شوروی سابق، تا تبدیل کردن موشک‌های هوا به هوا به نقش زمین به هوا که در مدل‌هایی مثل آر 27، آر 73 و آر 77 دیده شده است.

همان‌طور که البته از تصاویر هم مشخص است دوباره استفاده از سیستم اپتیکی حرارتی برای کشف هدف و عدم واکنش پرنده سعودی تا زمان انفجار نشان می‌دهد که بحث توسعه سیستم کشف و هدف‌گیری غیرفعال یمنی‌ها بسیار گسترده شده و نه‌فقط علیه پهپادها، حالا با اطمینان بسیار بالایی توانایی خود را در مقابل جنگنده‌های بسیار پیشرفته نسل 4.5 نیز به مرحله اصابت کامل عملیاتی رسانده است.

در نهایت باید گفت یمنی‌ها موفق شدند یک پرنده پیشرفته دیگر را در آسمان خود هدف قرار بدهند و امروز سابقه هدف قرار دادن هر سه نوع جنگنده اصلی نیروی هوایی آل‌سعود در لیست عملکرد پدافند آن‌ها می‌درخشد.