دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی، رمز دستیابی به حکمت را در سه مولفه عقلانیت، فضیلت و خدمت دانست و بر لزوم جامعیت این ارکان تاکید کرد.
اختتامیه کنگره بینالمللی «حکمت و حکمرانی» با حضور حجتالاسلام عبدالحسین خسروپناه، دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی، و آیتالله علیاکبر رشاد، رئیس و موسس پژوهشگاه، برگزار شد.
حجتالاسلام خسروپناه در این نشست، ضمن تشریح ارکان اصلی حکمت، اظهار داشت: از منظر من، حکمت بر سه مولفه کلیدی؛ عقلانیت، فضیلت و خدمت استوار است. وی تاکید کرد که حکمت تنها به عقلانیت محدود نمیشود و منظور از عقلانیت در این باب، شامل عقل نظری، عقل عملی، عقل معاش و عقل معاد است.
خسروپناه افزود: این چهار ساحت عقل، زمانی که با یکدیگر تلاقی پیدا کنند، مفهوم «لب» را شکل میدهند و «اولوالالباب» به معنای صاحبان خرد ناب، کسانی هستند که این خرد ناب را دارا هستند و این خود، یکی از ارکان اصلی حکمت است. وی با اشاره به سورههای مبارکه اسرا و لقمان، بیان داشت که این سُوَر به دقت به هر چهار ساحت عقل اشاره دارند.
وی رکن دوم حکمت را فضیلت و رکن سوم را خدمت معرفی کرد و گفت: برخی، حکمت را با فضیلت یکی گرفتهاند، اما فضیلت، رکن منشی و شخصیتی حکمت است و خدمت، رکن کنشی و اثرگذاری حکمت را نمایان میسازد. خسروپناه خاطرنشان کرد: حکیمی که از عقلانیت و فضیلت برخوردار است، عقلانیت و فضیلت او، در دنیای بیرون به خدمت به مردم و اثرگذاری مثبت منتهی میشود. به عبارت دیگر، عقلانیت، بُعد دانشی و بینشی حکمت؛ فضیلت، بُعد منشی آن و خدمت، بُعد کنشی حکمت است.
خسروپناه اظهار داشت: بسیاری هستند که از عقلانیت بهرهمندند، اما از فضیلت بیبهرهاند، در حالی که یک حکیم واقعی باید هر سه مولفه را به طور همزمان دارا باشد. بینش، منش و کنش؛ هر سه در کنار هم، مصداق کامل حکمت هستند. وی افزود: این تصور که هر فیلسوفی، حکیم است، صحیح نیست، چرا که دانش و عقلانیت تنها یکی از ارکان حکمت را تشکیل میدهند.
دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی با اشاره به پیشینه حکمت در ایران، گفت: جالب است که ما حتی پیش از اسلام نیز، «حکمت خسروانی» را داشتیم. فلسفه ریشه در یونان باستان دارد، اما حکمت، اندیشهای بومی و از دیرباز در فرهنگ ما بوده است. وی افزود: پیش از اسلام، در حکمت ایرانی، هم خرد و عقلانیت مورد تاکید قرار میگرفت و هم فضیلت و خدمت، و پس از اسلام، این حکمت با تبیینهای جدید، بالندهتر شد.
خسروپناه در ادامه به تشریح مفهوم حکمرانی پرداخت و آن را یک فناوری نرم، بیش از یک رشته علمی تخصصی دانست. وی حکمرانی را فرآیندی شامل مراحل سیاستگذاری تا نظارت تعریف کرد.
وی با بیان اینکه این فرآیند شامل پنج گام اصلی است، تشریح کرد: گام اول، سیاستگذاری است که به معنای تعیین بایدها و نبایدهای جهتدهنده به امور است. گام دوم، تنظیمگری است که خود شامل سه مرحله تقنین، تقسیم مسئولیتها و ساختارسازیها میشود.
خسروپناه سومین مرحله حکمرانی را مسئله راهبری خواند و افزود: امام شهید ما از این عنوان، به «عملیات قرارگاهی» تعبیر میکردند. راهبری و هدایتگری نیازمند یک الگو است و مدل آن، کار گروهی و قرارگاهی است. چهارمین مرحله، اجرا و گام پایانی، نظارت و ارزیابی اثربخشی است.
وی در پایان خاطرنشان کرد: این فرآیند از سیاستگذاری تا نظارت، در دین مبین اسلام، مبتنی بر نظریههای ایدئولوژیک است و ایدئولوژی نیز خود بر اساس یک فلسفه و جهانبینی عمیق بنا شده است.
منبع: خبرگزاری تسنیم
