خیانت به مردم؛ چگونه مصدق با تخلیه خیابان‌ها، راه را برای کودتای ۲۸ مرداد هموار کرد

تحلیل استاد دانشگاه نشان می‌دهد که تصمیم اشتباه مصدق برای فرستادن مردم به خانه‌ها در روز ۲۸ مرداد، زمینه‌ساز پیروزی کودتا شد.

پرویز امینی، استاد دانشگاه و جامعه‌شناس سیاسی، در تحلیلی درباره اهمیت کودتای ۲۸ مردادماه سال ۱۳۳۲ شمسی و ریشه‌های این حادثه تلخ، به نقش کلیدی مصدق در پیروزی دشمنان پرداخت.

بر اساس این تحلیل، آنچه مسلم است این است که در روز ۲۸ مرداد، هنگامی که مرحله دوم عملیات کودتا آغاز شد، خیابان‌ها از هواداران دولت و نیروهای اجتماعی حامی نهضت ملی خالی بود. این اتفاق نتیجه مستقیم دستور مصدق به تخلیه خیابان‌ها بود.

نکته حائز اهمیت در این تحلیل، یادآوری سخنان پسر مصدق است که معتقد است اگر آیت‌الله کاشانی نبود و قیام ۳۰ تیر ۱۳۳۱ رخ نمی‌داد، همانجا کار مصدق تمام شده بود. همچنین، پسر مصدق بر درستی حرف امام خمینی (ره) مبنی بر ضرورت حضور مردم در صحنه تأکید کرده است.

ثریا اسفندیاری در کتاب “کاخ تنهایی” خود نقل می‌کند که شاه پس از شکست کودتای ۲۵ مرداد، کار سلطنت را تمام‌شده می‌دانست و تصور می‌کرد دیگر امکان بازگشت به ایران وجود ندارد. اما پس از شکست آن کودتا، مردم و نیروهای حامی دولت به خیابان‌ها آمدند و مجسمه‌های شاه پایین کشیده شد.

در این میان، در تاریخ ۲۷ مرداد، لوی هندرسون، سفیر آمریکا، با مصدق ملاقات کرد و نسبت به ادامه تجمعات خیابانی اعتراض و درباره وضعیت اتباع آمریکایی در ایران ابراز نگرانی نمود. او حتی از احتمال خروج آمریکایی‌ها از ایران سخن گفت و هشدار داد که ادامه این شرایط، رابطه دولت مصدق با آمریکا را تحت تأثیر قرار خواهد داد.

پس از این ملاقات، مصدق دستور برخورد با تجمعات خیابانی و تخلیه خیابان‌ها را صادر کرد. به‌این‌ترتیب، در روز ۲۸ مرداد، هنگامی که مرحله دوم عملیات کودتا آغاز شد، خیابان‌ها از هواداران دولت و نیروهای اجتماعی حامی نهضت ملی خالی بود و این خود فتح باب پیروزی دشمنان شد.