امکان ندارد چیزی را اطراف خودتان پیدا کنید که ربطی به شیمی نداشته باشد. از هوایی که نفس میکشید که شیمی عناصر تشکیلدهنده آن را میشناسد و ارتباط میانشان را بررسی میکند و حتی میتواند پیوندهای میان آنها را بشکند و دوباره متصل کند.
به گزارش خبرگزاری ۶۰ثانیه، امکان ندارد چیزی را اطراف خودتان پیدا کنید که ربطی به شیمی نداشته باشد. از هوایی که نفس میکشید که شیمی عناصر تشکیلدهنده آن را میشناسد و ارتباط میانشان را بررسی میکند و حتی میتواند پیوندهای میان آنها را بشکند و دوباره متصل کند.
حالا چرا راه دور برویم؟ همین نفت.
مادهای که شاید در نگاه اول فقط یک سوخت یا منبع درآمد به نظر برسد، اما آنقدر در زندگی امروز بشر نقش دارد که ردپایش را میتوان از کارخانه و خودرو و تولید مواد مختلف تا اقتصاد و روابط میان کشورها دنبال کرد. بخشی از چیزی که در دنیای اطرافمان میبینیم، نتیجه شناخت و استفاده انسان از همین روابط شیمیایی است.
نفتی که تبدیل شده به مسئله اصلی دنیا که علاوه بر صنعت و غذا روی روابط شیمیایی کشورها هم تأثیر گذاشته. وقتش رسیده یکبار دیگر به شیمی نگاه کنید.
حالا که کنکور را پشت سر گذاشتهاید و فرم انتخاب رشته مقابلتان است، بد نیست ببینید پشت این رشته چهارحرفی چه دنیای بزرگی پنهان شده است. شیمی؛ کشف راز مواد شیمی علم مطالعه ماده است؛ اینکه مواد از چه ساخته شدهاند، چه ویژگیهایی دارند، چگونه با یکدیگر واکنش میدهند و چطور میتوان از این ویژگیها برای ساخت مواد و محصولات جدید یا بهتر استفاده کرد.
در دانشگاه، شیمی فقط فرمول و جزوه نیست. بخشی از زندگی دانشجوی شیمی در آزمایشگاه میگذرد؛ جایی که باید نمونهها را بررسی کنید، با تجهیزات آزمایشگاهی کار کنید، اندازهگیریهای دقیق انجام دهید و از روی نتایج آزمایش بفهمید درون یک ماده چه خبر است.
البته خبری از انفجارهای سینمایی نیست! در آزمایشگاه واقعی، دقت، صبر، رعایت اصول ایمنی و ثبت درست نتایج، بخش جدی کار هستند.
شیمی محض یا کاربردی؟ در انتخاب رشته ممکن است با دو عنوان «شیمی محض» و «شیمی کاربردی» روبهرو شوید.
شیمی محض بیشتر به شناخت خود علم شیمی میپردازد؛ ساختار مواد، ویژگیهای آنها و واکنشهایی که میان مواد اتفاق میافتد. شیمی کاربردی، همین دانش را بیشتر به سمت مسائل عملی و صنعتی میبرد؛ یعنی اینکه چطور میتوان از شیمی برای تولید محصول، کنترل کیفیت یا حل یک مسئله واقعی استفاده کرد.
در هر دو مسیر، با درسهایی مانند شیمی آلی، شیمی معدنی، شیمی تجزیه و شیمی فیزیک سروکار خواهید داشت و البته ریاضی و فیزیک هم یکگوشه از ماجرا هستند. از آزمایشگاه تا کارخانه شیمی تقریباً به اندازه فهرست محصولات اطرافمان، حوزه کاری دارد.
صنایع دارویی، غذایی، نفت و پتروشیمی، رنگ و پوشش، شویندهها، پلیمر و مواد شیمیایی از جمله حوزههایی هستند که به دانش شیمی نیاز دارند. یکی از مسیرهای مهم هم کنترل کیفیت است.
مثلاً در یک کارخانه باید مشخص شود ماده اولیه یا محصول نهایی دقیقاً چه ترکیباتی دارد و آیا با استانداردهای موردنظر مطابقت میکند یا نه. وقتی شیمی، موشک را رادار گریز میکند شیمی حتی میتواند پایش را به فناوریهای پیشرفته دفاعی هم باز کند؛ مثلاً در رادار گریز شدن یک موشک.
شهید مهسا طاهری، دانشمند ایرانی، فعالیت علمی خود را با تحصیل در رشته شیمی آغاز کرد و بعدها در زمینه ساخت مواد پیشرفته به فعالیت پرداخت. یکی از دستاوردهای او، ساخت یکلایه رادار گریز و حرارت گیر بود؛ قطعهای کوچک که برای کاهش امکان شناسایی موشک توسط رادار کاربرد داشت.
این قطعه، نخستین ماده ساختهشده توسط او بود و گفته شده در مقایسه با نمونه آمریکایی، کاملتر بوده است. شاید همین قطعه کوچک بهترین مثال باشد برای اینکه بدانیم شیمی فقط فرمول و آزمایشگاه نیست؛ گاهی یک دانشمند شیمی میتواند با شناخت دقیق مواد، بخشی از یک فناوری پیچیده را بسازد با شیمی خواندن چهکاره میشوید؟
فارغالتحصیل شیمی میتواند در آزمایشگاههای کنترل کیفیت، صنایع دارویی، غذایی، نفت و پتروشیمی، رنگ و رزین، مواد شوینده، پلیمر و بسیاری از صنایع شیمیایی فعالیت کند. کار در آزمایشگاههای تحقیقاتی، مراکز پژوهشی و بخش تحقیق و توسعه شرکتها هم از دیگر مسیرهای پیش روی دانشآموختگان این رشته است.
بخشی از شیمیخواندهها هم مسیر ادامه تحصیل و پژوهش را انتخاب میکنند و در مقاطع بالاتر وارد حوزههایی مثل شیمی آلی، تجزیه، معدنی، فیزیک، پلیمر یا نانو شیمی میشوند. مهارت کار با تجهیزات آزمایشگاهی، توانایی انجام و تحلیل آزمایشها، زبان انگلیسی و تجربه عملی میتواند در پیداکردن مسیر شغلی اهمیت زیادی داشته باشد.
شیمی فقط یک مدرک از کنار هم قرارگرفتن مولکولهای کاغذ نیس ت یک نکته مهم برای انتخاب رشته این است که مدرک شیمی بهتنهایی شغل مشخصی را تضمین نمیکند. مهارت کار با تجهیزات آزمایشگاهی، آشنایی با روشهای تجزیه، توانایی تحلیل داده، زبان انگلیسی و تجربه عملی میتوانند در مسیر شغلی اهمیت زیادی داشته باشند.
از طرف دیگر، شیمی برای کسی که به پژوهش علاقه دارد، میتواند شروع یک مسیر طولانیتر باشد و در مقاطع بالاتر امکان ورود به حوزههای تخصصی مختلفی مانند شیمی آلی، شیمی تجزیه، شیمی معدنی، شیمی فیزیک، پلیمر و نانوشیمی را فراهم کند. در نهایت، انتخاب شیمی یعنی انتخاب دنیایی که تقریباً هیچ گوشهای از زندگی از آن بیرون نیست؛ از هوایی که نفس میکشیم و غذایی که میخوریم تا دارو، سوخت، باتری و مواد اولیه کارخانهها.
برای پیدا کردن چیزی که مربوط به شیمی باشد، لازم نیست خیلی بگردید؛ کافی است همین حالا سرتان را بالا بیاورید و به اولین چیزی که اطرافتان میبینید نگاه کنید. حتما شیمی از قبل آنجاست.