پرسش‌هایی که از دل جنگ با صهیون‌ها متولد شد

در متون دینی یهود بیشتر با عنوان "بنی‌اسرائیل" یا "قوم اسرائیل" روبه‌رو می‌شویم، نه یک دولت مدرن به نام اسرائیل. فلسطین کشوری است که حداقل ۳۰۰۰ سال در منابع خود یهودی‌ها قدمت دارد.

دولت کنونی اسرائیل محصول تحولات سیاسی قرن بیستم است و پس از جنگ جهانی دوم و بعد از تشکیل سازمان ملل تأسیس شده. هر جای کتاب مقدس را باز کنیم از مردم، ملت و کشور فلسطین صحبت شده اما راجع به اسرائیل از لغت قوم استفاده شده است.» چرا شناخت ساختار فکری اهمیت دارد؟

در ادامه جلسه، استاد بحث را از یک موضوع تاریخی به یک روش فکری منتقل کرد. «برای شناخت هر جریان فکری، صرف دانستن چند خبر یا چند روایت تاریخی کافی نیست.

باید ببینیم آن جریان چگونه فکر می‌کند و ساختار فکری‌اش چیست. هر نظام فکری را می‌توان از چند زاویه بررسی کرد: - مبانی - منابع - اصول - قواعد و احکام - روش‌ها - نهادهای اجتماعی و سیاسی اگر این اجزا را نشناسیم، نمی‌توانیم درباره هیچ مکتب یا جریانی قضاوت دقیقی داشته باشیم؛ چه اسلام باشد، چه یهودیت و صهیونیسم.» مهم‌ترین منبع یهود «تورات» و «تلمود» است.

تلمود به دو بخش «میشنا و گمارا» تقسیم می‌شود. تلمود، تورات شفاهی است.

فاطمه که آن طرف میز نشسته بود پرسید: «مبانی و منابع مگر یکی نیستند؟» استاد لبخندی زد و توضیح داد: «خیر. مبانی یعنی پایه‌های فکری یک مکتب؛ مثلاً یک دین الهی بر پایه اعتقاد به خدا شکل می‌گیرد.

اما منابع، متونی هستند که آن مبانی از آن‌ها فهمیده می‌شوند. برای مثال، در اسلام قرآن و روایات از مهم‌ترین منابع به شمار می‌روند.

در یهودیت نیز تورات و متون تفسیری خاخام‌ها نقش مهمی دارند. خاخام‌ها هرچه استنباط کنند آن می‌شود احکام؛ بنابراین ابتدا باید ببینیم یک جریان چه مبانی‌ای دارد و بعد بررسی کنیم این مبانی را از چه منابعی استخراج می‌کند.» آیا صهیونیسم از دل یهودیت بیرون‌آمده است؟

این سؤال بارها در طول جلسه مطرح شد. استاد در پاسخ گفت: «صهیونیست‌ها خودشان را جدا از یهودیت معرفی نمی‌کنند.

آن‌ها معمولاً خود را یهودی می‌دانند و بسیاری از استدلال‌هایشان را نیز از متون دینی یهود استخراج می‌کنند. اما این موضوع به‌تنهایی برای یکی دانستن کامل یهودیت و صهیونیسم کافی نیست و نیازمند بررسی دقیق‌تر مبانی، تفاسیر و عملکردهای تاریخی آن‌هاست.

خاخام‌ها، احکامشان را از چارچوب‌های دین یهود استخراج می‌کنند. در تفکر صهیونیستی از تورات این قاعده را استخراج کرده‌اند که می‌شود مال و اموال غیریهودی را گرفت و مصادره کرد یا از چارچوب «یهود قوم برتر است» حکم اینکه یهودی‌ها می‌توانند غیریهودی‌ها را بکشند و از نیل تا فرات شروع به کشتار کرده‌اند.

با این که منابع یهودی دین الهی است اما معتقدند که یهوه خدای ویژه یهود است چون قوم برگزیده‌اند و حاکم همه دنیا هستند. معتقدند یهوه این را با آنها گفته است.

البته در پرانتز بنویسید که تحریف شده است، من حداقل صد جا را در تورات به شما نشان می‌دهم که تحریف شده است.» «مثلاً در تورات شفاهی‌شان می‌گویند خانم‌ها اصلاً نباید درس بخوانند یا وقتی پدر، فرزند پسر داشته باشد دخترها ارث نمی‌برند. زن را جنس دوم می‌دانند.» نوجوانان حاضر در جلسه، با پرسش‌هایی وارد کلاس شده بودند؛ اما مهم‌تر از پاسخ‌ها، روشی بود که برای پرسیدن آموختند.

آن‌ها یاد گرفتند پیش از هر قضاوتی، ابتدا باید ساختار یک تفکر را شناخت؛ مبانی آن را فهمید، منابعش را بررسی کرد و سپس درباره آن به نتیجه رسید. آیا «اِستر» واقعاً پیامبر بود؟

یا این جزء تحریفات صهیونیستی است؟ این سؤال آغازگر یکی از پرچالش‌ترین بخش‌های جلسه بود؛ بخشی که استاد تأکید کرد برای پاسخ‌دادن به آن باید میان واقعیت‌های تاریخی، روایت‌های رسانه‌ای و بهره‌برداری‌های سیاسی تفاوت قائل شد؛ موضوعی که قرار شد در ادامه نشست به‌تفصیل درباره آن گفت‌وگو شود.