مراقب این سمی‌های شیرین باشید

به گزارش خبرگزاری ۶۰ثانیه، حرف از شبکه‌های اجتماعی و ضررهایش که می‌شود برخی سریع می‌گویند: «من که فقط محتوای آموزشی و امیدبخش می‌بینم. تمام صفحات مجازی و کانال‌هایی که عضوم یا ورزشی‌اند یا آموزش سبک زندگی.

وقتم رو تلف نمی‌کنم.» اما محتوای به ظاهر مفید هم گاهی در حال مسموم کردن شماست بدون اینکه حواستان باشد.

محتوایی که مفید به نظر می‌رسد، واقعاً برای ما مفید است؟ گزارش «Inside the Mind of a 16-Year-Old» که حاصل یک پروژه یک‌ساله و گفت‌وگو و کارگاه با بیش از ۷۰۰ نوجوان ۱۶ تا ۱۸ ساله در بریتانیاست، برای توضیح دنیای محتوای آنلاین، یک دسته‌بندی جالب ارائه می‌کند.

نویسندگان، محتوا را به سه گروه «سالم»، «افراطی» و «مضر» تقسیم می‌کنند که به آن Hs3می‌گویند. اولی، Healthy content یا محتوای سالم است؛ محتوایی که سرگرم می‌کند، چیزی یاد می‌دهد.

دومی اما کمی پیچیده‌تر است به آن Hyper content می‌ گویند. این دسته لزوماً محتوای بدی نیستند.

برعکس، ممکن است از همان چیزهایی باشند که معمولاً به دیگران توصیه می‌کنیم؛ ورزش، خودسازی، موفقیت یا بهتر کردن سبک زندگی. مسئله از جایی شروع می‌شود که این محتوای ظاهراً مثبت، به سمت وسواس، افراط یا فشار عاطفی برود.

طبق این پژوهش سرکوب احساسات و وسواس به‌عنوان نمونه‌هایی از مسیری که محتوای Hyper ممکن است طی کند، یاد می‌کند. مثلاً یک ویدئو می‌گوید: «هر روز ورزش کن.»

خوب است. ویدئوی بعدی می‌گوید: «اگر می‌خواهی موفق شوی، هیچ‌وقت تنبلی نکن.»

باز هم بد نیست. اما وقتی گوشیتان پر می‌شود از پیام‌هایی که مدام می‌گویند «بیشتر تلاش کن»، «بیشتر ورزش کن»، «بیشتر درس بخوان»، «بیشتر پول دربیاور» و «از بقیه عقب نمان»، ممکن است همان چیزی که قرار بود انگیزه بدهد، تبدیل به فشار شود.

الگوریتم، نسخه بعدی را انتخاب می‌کند در شبکه‌های اجتماعی، محتوای بعدی همیشه انتخاب خودمان نیست. الگوریتم‌های توصیه‌گر با توجه به رفتار کاربر، محتوای بیشتری از چیزهایی را که احتمال می‌دهند مورد توجه او قرار گیرد، نمایش می‌دهند.

در چنین شرایطی، یک انتخاب کوچک می‌تواند مسیرمحتوای بعدیتان را تغییر دهد. یک روز برای سرگرمی، یک ویدئوی ورزشی می‌بینید.

فردا چند ویدئوی دیگر از همان جنس می‌آید. بعد محتوای رژیم و سبک زندگی.

بعد آدم‌هایی که مدام از موفقیت و نظم و تلاش حرف می‌زنند. هر کدام به‌تنهایی شاید مشکلی نداشته باشند؛ اما وقتی پشت سر هم قرار می‌گیرند، ممکن است تصویری خاص از زندگی بسازند که تو هنوز کافی نیستی؛ باید بیشتر تلاش کنی.

یک محتوای مفید می‌تواند در اثر تکرار و افراط، اثر متفاوتی روی مخاطب بگذارد. همیشه محتوای مضر، ترسناک نیست وقتی از محتوای آسیب‌زا حرف می‌زنیم، معمولاً ذهنمان سراغ چیزهایی می‌رود که از همان ابتدا خطرناک به نظر می‌رسند.

گزارش Demos هم از محتوایی حرف می‌زند که روایت‌های توطئه‌محور و سرزنش‌گر را منتشر می‌کند و ممکن است به سمت افراط‌گرایی برود. اما نکته مهم، وجود همان دسته میانی است؛ محتوایی که ظاهر مثبت دارد، اما ممکن است در اثر افراط، ناسالم شود.

نویسندگان هم تأکید می‌کنند که Hs3 قرار نیست برچسب ساده «خوب» یا «بد» روی تک‌تک محتواها بزند، بلکه قرار است یک چارچوب برای نگاه کردن به نوع و اثر محتوایی باشد که نوجوانان مصرف می‌کنند. لازم نیست یک ویدئو از همان ابتدا بگوید «این کار را بکن تا به خودت آسیب بزنی».

یک پیام ساده و حتی درست، وقتی بی‌وقفه تکرار شود یا با فشار و مقایسه همراه شود، ممکن است اثر متفاوتی پیدا کند.