بحران آب تهدیدی است که تنها با دانش تخصصی مدیریت میشود. در این مطلب میخوانید که چگونه رشته مهندسی آب، شما را برای حل چالشهای حیاتی ایران و مدیریت منابع آبی کشور آماده میکند.
به گزارش خبرگزاری ۶۰ثانیه، شیر آب را باز میکنید، اما برخلاف همیشه خبری از آب نیست. چند ثانیه صبر میکنید؛ شاید آب بیاید.
نمیآید. شیر را دوباره باز و بسته میکنید و تازه همانجا به چیزی فکر میکنید که معمولاً متوجهش نمیشویم.
آبی که به خانه ما میرسد، مسیر سادهای را طی نکرده است. پشت همین چند لیوان آب روزمره، منابع آب، مخازن، تأسیسات انتقال و بسته به منبع و سامانه آبرسانی، تصفیهخانهها و شبکهای طولانی از لولهها قرار دارد.
آب باید از منبعش برداشت شود، در صورت نیاز تصفیه شود، مسیرهای طولانی را طی کند و در نهایت به خانهها برسد. همه اینها در شرایطی است که منابع آب محدودند و قرار نیست همیشه و همهجا به یک اندازه آب داشته باشیم.
این مسئله برای کشور ما ایران هم چیز تازهای نیست. این سرزمین از گذشته با کمآبی در بسیاری از مناطق روبهرو بوده و مردم برای رساندن آب به محل زندگی و زمینهای کشاورزی، راهحلهای مختلفی پیدا کردهاند.
قنات یکی از مشهورترین همین راهحلهاست؛ سازهای که آب زیرزمینی را از مسیرهای طولانی به سطح زمین میرساند و امکان زندگی و کشاورزی را در بسیاری از مناطق کمآب فراهم میکرد. مسئله آب، خیلی پیشتر از اینکه چیزی به نام «مهندسی آب» در دانشگاهها تدریس شود، یک مسئله جدی برای زندگی مردم این سرزمین بوده است.
پیشینیان ما با دانش و امکانات زمان خودشان برای انتقال و مدیریت آب راهحل میساختند و امروز، متخصصان علوم و مهندسی آب با دانش و فناوریهای جدید، همان مسئله را دنبال میکنند.
مهندس آب دقیقاً چهکار میکند؟ حالا اگر قرار باشد آب یک شهر تأمین شود، شبکه انتقال آن طراحی شود، آب یک منطقه تصفیه شود، از هدررفت آن جلوگیری کنیم یا برای سیلاب و خشکسالی راهحلی پیدا کنیم، متخصصان علوم و مهندسی آب میتوانند در بخشهای مختلف این فرایند نقش داشته باشند.
این رشته فقط درباره خود «آب» نیست؛ درباره این است که چطور آب را بشناسیم، کنترل کنیم، منتقل کنیم، در فرایندهای مرتبط با آب و فاضلاب نقش داشته باشیم و به شکل درستتری از منابع آب استفاده و آنها را مدیریت کنیم. دانشجوی علوم و مهندسی آب با موضوعاتی مثل منابع آب، هیدرولیک، مکانیک سیالات، سازههای آبی، آب و فاضلاب و مدیریت منابع آب سروکار دارد.
در واقع باید یاد بگیرد آب چگونه حرکت میکند و چطور میتوان برای مسائل مربوط به آن راهحلهای مهندسی طراحی کرد. مثلاً برای یک منطقه شبکه انتقال آب طراحی شود.
فقط پیداکردن یک منبع آب کافی نیست؛ باید محاسبه شود آب با چه فشاری حرکت کند، چه مسیری را طی کند، چه تجهیزاتی لازم است و چطور میتوان میزان هدررفت را کاهش داد. یا وقتی یک شهر با بارندگی شدید و احتمال سیلاب روبهروست، متخصص آب میتواند در طراحی و مدیریت مسیرهای عبور آب و سازههای کنترل سیلاب نقش داشته باشد.
از قنات تا شبکههای هوشمند آب فاصله قناتهای قدیمی تا فناوریهای امروز آنقدرها هم زیاد نیست؛ هر دو در نهایت به یک سؤال پاسخ میدهند: چطور آب را در جایی که به آن نیاز داریم، به شکل درست مدیریت کنیم؟ البته امروز مسئله بسیار پیچیدهتر شده است.
جمعیت شهرها افزایش پیدا کرده، مصرف آب بیشتر شده، منابع زیرزمینی تحتفشار قرار گرفتهاند و خشکسالی و سیلاب میتوانند زندگی میلیونها نفر را تحتتأثیر قرار دهند. برای همین علوم و مهندسی آب هم دیگر فقط به سد و کانال محدود نمیشود.
فناوریهایی مثل سنجشازدور، سیستمهای هوشمند، داده و حتی هوش مصنوعی میتوانند در برخی کاربردها به پایش منابع آب، پیشبینی سیلاب، مدیریت مصرف و کاهش هدررفت کمک کنند.
این رشته به درد چه کسانی میخورد؟ اگر از ریاضی و فیزیک فراری هستید، شاید مهندسی آب انتخاب راحتی برایتان نباشد!
چون بخشی از مسیر این رشته با ریاضیات، فیزیک، مکانیک سیالات و محاسبات مهندسی گرهخورده است. اما اگر از این لذت میبرید که یک مسئله واقعی جلوتان باشد و با محاسبه و طراحی برایش راهحل پیدا کنید، علوم و مهندسی آب میتواند برایتان جذاب باشد.
ضمن اینکه قرار نیست حتماً تمام روزتان را کنار یک سد بگذرانید! فارغالتحصیلان این حوزه میتوانند در زمینههایی مانند مدیریت منابع آب، آب و فاضلاب، طراحی شبکههای انتقال و توزیع آب، کنترل سیلاب، پروژههای آبی و شرکتهای مشاور مهندسی فعالیت کنند.
یک انتخاب برای حل یک مسئله واقعی در کشوری که آب همیشه یکی از مسائل مهم آن بوده، علوم و مهندسی آب میتواند یکی از مسیرهایی باشد که یک نوجوان امروز را به حل یکی از مسائل واقعی فردای ایران وصل میکند.