فنجان قهوه برای بسیاری از مردم بخشی از شروع روز یا فرصتی برای مکث میان ساعتهای شلوغ زندگی است، اما برای کسانی که به کافئین حساس‌اند، خوابشان با قهوه بههم میریزد یا می‌خواهند مصرف کافئین را کاهش دهند، «دکافئین» به گزینهای متفاوت تبدیل شده است؛ قهوهای که بخش عمده کافئین آن گرفته شده، اما همچنان عطر، طعم و ترکیبات گیاهی قهوه را حفظ می‌کند.
به گزارش خبرگزاری ۶۰ثانیه، ایلام، فریبا میرزایی؛ صبح با صدای آسیاب قهوه، عطر دانه‌های برشته و بخار فنجانی که روی میز می‌نشیند آغاز می‌شود؛ اما این بار خبری از همان اثر معمول کافئین نیست. دکافئین در سال‌های اخیر به انتخابی برای کسانی تبدیل شده که می‌خواهند تجربه نوشیدن قهوه را حفظ کنند، اما اثر محرک کافئین را کاهش دهند.
نکته مهم این است که نام «بدون کافئین» نباید مصرف‌کننده را به اشتباه بیندازد، قهوه دکافئین معمولاً همچنان مقداری کافئین دارد و در یک فنجان ۸ اونسی، مقدار آن می‌تواند حدود ۲ تا ۱۵ میلی‌گرم باشد. بنابراین «دکافئین» به معنای صفر بودن کافئین نیست.
دکافئین چگونه ساخته می‌شود؟ مسیر رسیدن از دانه قهوه به محصول دکافئین، پیش از آنکه قهوه به مرحله آسیاب و دم‌آوری برسد آغاز می‌شود.
در فرآیندهای صنعتی، کافئین از دانه سبز قهوه استخراج می‌شود و روش‌های مختلفی برای این کار وجود دارد؛ از روش‌های مبتنی بر حلال گرفته تا فرآیندهای آبی و دی‌اکسیدکربن. هدف این فرآیندها حذف بخش عمده کافئین است، نه از بین بردن تمام ترکیبات دانه.
به همین دلیل دکافئین همچنان قهوه است و ترکیبات و ویژگی‌های حسی آن به نوع دانه، میزان برشته‌کاری و روش فرآوری وابسته می‌ماند. در واقع، تفاوت اصلی میان قهوه معمولی و دکافئین را باید در میزان کافئین جست‌وجو کرد، نه در این تصور که یکی «قهوه واقعی» و دیگری محصولی کاملاً متفاوت است.
وقتی خواب، پای انتخاب قهوه به میان می‌آید یکی از مهم‌ترین دلایل گرایش مصرف‌کنندگان به دکافئین، رابطه کافئین با خواب است. کافئین می‌تواند در افراد حساس باعث اختلال خواب، بی‌قراری یا تشدید برخی علائم شود و به همین دلیل کاهش مصرف آن برای بعضی افراد اهمیت بیشتری از لذت اثر محرک قهوه دارد.
میزان کافئین محصولات مختلف متفاوت است و افرادی که به کافئین حساس‌اند یا قصد محدود کردن مصرف آن را دارند، باید مجموع دریافت کافئین از قهوه، چای، نوشیدنی‌های انرژی‌زا، شکلات و سایر منابع را در نظر بگیرند. از این منظر، دکافئین می‌تواند برای کسی که عصرها هوس قهوه می‌کند اما نگران خواب شبانه است، انتخابی منطقی‌تر باشد؛ هرچند حساسیت افراد به کافئین یکسان نیست.
آیا دکافئین سالم است؟ بحث درباره سلامت دکافئین، تنها به کافئین محدود نمی‌شود.
یک مرور جامع از مطالعات درباره قهوه و سلامت نشان داده است که مصرف قهوه دکافئین نیز در برخی مطالعات مشاهده‌ای با پیامدهای مطلوبی مانند کاهش خطر مرگ‌ومیر کلی و قلبی‌عروقی همراه بوده است. همین بررسی تأکید می‌کند که نباید این ارتباط‌ها را به‌عنوان رابطه علت و معلولی قطعی تفسیر کرد، زیرا افرادی که قهوه دکافئین می‌نوشند ممکن است از نظر سبک زندگی با دیگر مصرف‌کنندگان متفاوت باشند.
از سوی دیگر، یک فراتحلیل درباره دیابت نوع ۲ نیز نشان داده است که مصرف هر دو نوع قهوه کافئین‌دار و دکافئین با کاهش خطر ابتلا به دیابت نوع ۲ همراه بوده است. این یافته‌ها نشان می‌دهد که احتمالاً تمام آثار قهوه را نمی‌توان صرفاً به کافئین نسبت داد.
دکافئین برای چه کسانی جذاب‌تر است؟ کسانی که پس از نوشیدن قهوه دچار بی‌خوابی یا تپش و بی‌قراری می‌شوند، افرادی که می‌خواهند دریافت کافئین خود را کاهش دهند و کسانی که عادت نوشیدن قهوه را دوست دارند اما به اثر محرک آن نیاز ندارند، از مهم‌ترین مخاطبان دکافئین هستند.
در دوران بارداری نیز مسئله اصلی، مجموع کافئین دریافتی است. مصرف کافئین در بارداری به کمتر از ۲۰۰ میلی‌گرم در روز محدود شود، بنابراین دکافئین می‌تواند یکی از راه‌های کاهش دریافت کافئین باشد، هرچند همچنان باید مقدار واقعی کافئین موجود در محصول و سایر منابع غذایی محاسبه شود.
اما دکافئین یک انتخاب جادویی نیست دکافئین قرار نیست همه مشکلات مرتبط با قهوه را حل کند. مقدار کافئین آن صفر نیست و میزان واقعی آن میان محصولات مختلف تفاوت دارد.
از سوی دیگر، اگر قهوه با مقدار زیادی شکر، خامه یا افزودنیهای پرکالری مصرف شود، حذف کافئین بهتنهایی آن نوشیدنی را به یک انتخاب سالم تبدیل نمیکند. پژوهشهای حوزه تغذیه نیز بیشتر درباره «الگوی مصرف قهوه» صحبت میکنند و نمی‌توان نتایج مطالعات جمعیتی را به این معنا گرفت که هر فرد با افزایش مصرف قهوه الزاماً سالمتر خواهد شد.
مرورهای علمی، در کنار یافتههای مثبت، بر تفاوت شرایط افراد و محدودیت مطالعات مشاهده‌ای تأکید دارند. انتخاب میان عطر و بیداری در نهایت، دکافئین را میتوان بیش از آنکه جایگزین کامل قهوه معمولی دانست، یک انتخاب برای مدیریت مصرف کافئین تلقی کرد؛ محصولی که امکان حفظ بخش مهمی از تجربه نوشیدن قهوه را برای افرادی فراهم می‌کند که نمیخواهند یا نمیتوانند کافئین زیادی دریافت کنند.
شاید مهم‌ترین نکته این باشد که دکافئین، «قهوه بدون کافئین» نیست؛ بلکه قهوهای است که بخش عمده کافئین آن حذف شده است. بنابراین انتخاب آگاهانه، خواندن برچسب محصول، توجه به اندازه فنجان و محاسبه مجموع کافئین روزانه اهمیت دارد.
در جهانی که سرعت زندگی گاهی حتی به یک فنجان قهوه هم فرصت آرامش نمیدهد، دکافئین شاید تلاش سادهای برای نگهداشتن عطر و آئین قهوه، بدون دعوت جدی از بیداری باشد. بمنظور دسترسی پایدار به اخبار و مطالب ما، آخرین نسخه اپلیکیشن را میتوانید از اینجا و در فروشگاههای «کافه بازار» و «مایکت» دانلود و نصب کنید.
