حق‌الناس تنها به تضییع مال و حقوق مالی محدود نمی‌شود؛ گمراه کردن دیگران با مشورت و اطلاعات نادرست و حتی تأثیرگذاری بر رفتار و اعتقادات آنها نیز می‌تواند از مصادیق تضییع حق‌الناس باشد.
به گزارش خبرگزاری ۶۰ثانیه، آیا گمراه کردن مردم حق‌الناس است؟ حق‌الناس فقط بالا کشیدن ارثیه یا اختلاس از بانک مرکزی نیست، بلکه موارد زیادی را شامل می‌شود که یکی از آنها حق هدایت و پیدا کردن راه درست است.
برای مثال، اگر فردی آدرس داروخانه‌ای را از شخصی بپرسد و آن شخص عمداً آدرس اشتباه بدهد، این اقدام حق‌الناس و پایمال کردن حق اوست. همچنین اگر فردی برای خرید خانه، خودرو یا حتی ازدواج با شخصی از فرد دیگری مشورت بخواهد و مشاور به دلیل منافع شخصی، بدخواهی، سهل‌انگاری یا با هدف نابودی فرد، او را گمراه کند، حق‌الناس بر گردن او خواهد بود و مرتکب ظلم شده است.
در دنیا افراد زیادی ممکن است برای تجارت به مردم آدرس غلط بدهند یا یک موضوع بی‌اهمیت را مهم جلوه دهند و در مقابل، موضوعی مهم را بی‌اهمیت نشان دهند. این مسئله در دین اسلام تا اندازه‌ای اهمیت دارد که در روایات آمده است کسی که در مشورت با فرد دیگری خیانت کند، خداوند قدرت تشخیص را از او می‌گیرد.
بر این اساس، مجازات دنیوی فردی که دیگران را گمراه می‌کند، می‌تواند این باشد که خودش نیز قدرت تشخیص را از دست بدهد و نتواند راه درست را پیدا کند؛ چراکه یکی از حقوق مردم، دریافت اطلاعات و رهنمودهای صحیح است. وقتی فردی بر اعتقادات دیگران تأثیر می‌گذارد و آنها را گمراه می‌کند و در واقع در زمینه راه و رسم زندگی به آنها مشورت غلط می‌دهد، مرتکب حق‌الناس شده است.
در همین زمینه، وقتی از امام صادق(ع) درباره منظور آیه‌ای از قرآن سؤال شد، ایشان فرمودند کسی که فردی را از هدایت به گمراهی بیندازد، در حقیقت او را کشته است. همچنین در روایات آمده است که در پیشگاه خداوند، از مغضوب‌ترین افراد، کسانی هستند که خود را عالم جلوه می‌دهند و مردم را از حق گمراه می‌کنند.
امیرالمؤمنین(ع) نیز در خطبه ۸۷ نهج‌البلاغه به این موضوع اشاره کرده است. از سوی دیگر، افرادی که شهرت و محبوبیت زیادی دارند، می‌توانند الگوی خوبی برای دیگران باشند، اما در صورت رفتار نادرست ممکن است به یک الگوی منفی تبدیل شوند.
رفتار اجتماعی برخی افراد نیز می‌تواند موجب گمراهی دیگران شود؛ برای مثال، نوع حرف زدن، معاشرت کردن، آراستگی و لباس پوشیدن می‌تواند پیام‌های خواسته یا ناخواسته‌ای را به دیگران منتقل کند و بر ذهن، اخلاق و رفتار آنها اثر بگذارد. رفتارهای کوچک و بزرگ انسان نیز همگی اهمیت دارند و می‌توانند در حد خود بر رفتارها و اعتقادات دیگران تأثیر بگذارند.
بنابراین، گمراه کردن مردم و رعایت نکردن حق‌الناس تنها به گفتار و مشورت مستقیم محدود نمی‌شود و رفتار انسان نیز می‌تواند در این زمینه اثرگذار باشد.
از سوی دیگر، گمراه کردن مردم و رعایت نکردن حق‌الناس، در کنار گمراه شدن و رفتن به سمت راه غلط، می‌تواند به رعایت نکردن «حق‌النفس» نیز مرتبط باشد. حق‌النفس به معنای رعایت حقوق خود انسان است.
همان‌طور که انسان در برابر دیگران حقوق و مسئولیت‌هایی دارد، در مورد خودش نیز باید حقوقی را رعایت کند. انسان حق ندارد به خودش ظلم کند.
برای مثال، اگر فردی با مصرف مداوم دخانیات و اعتیاد به آن باعث آسیب دیدن ریه‌های خود و اختلال در تنفس شود، خود و دیگران با ملامت و تأسف می‌پرسند چرا با این کار به بدن خود خسارت زده است. همین مسئله درباره فردی که به دنبال اعتیاد به مواد مخدر یا فساد اخلاقی می‌رود نیز مطرح است.
همچنین اگر فردی راه هدایت را به روی خود ببندد و به دنبال گمراهی برود، حق خود را رعایت نکرده است. بنابراین، نباید تصور کنیم که در قبال حق و حقوق خود اختیار مطلق داریم.
انسان در برابر نعمت زندگی و آفرینش مسئول است و فرد مسئول نیز باید پاسخگو باشد. به همین دلیل، یکی از پرسش‌هایی که در جهان آخرت از انسان پرسیده می‌شود این است که عمر خود را در چه راهی صرف کرده است.
باید توجه داشت که یک جامعه گمراه از انسان‌های گمراه تشکیل می‌شود؛ بنابراین لازم است مراقب باشیم با گمراه کردن دیگران یا گمراه شدن، مرتکب ظلم به خود، دیگران و جامعه خود نشویم.
بمنظور دسترسی پایدار به اخبار و مطالب ما، آخرین نسخه اپلیکیشن را می‌توانید از اینجا و در فروشگاه‌های « کافه بازار » و « مایکت » دانلود و نصب کنید.
