تأکید رهبر شهید بر امکان تهیه کالاهای اساسی با قیمت ثابت، ناظر بر نیازی ملموس در زندگی مردم بود.
به گزارش خبرگزاری ۶۰ثانیه، «مسئله‌ی معیشت مردم یکی از مهم‌ترین مسائل کشور است»؛ این تأکید رهبر شهید انقلاب در دیدار با رئیس‌جمهور و اعضای هیئت دولت در 16 شهریور 1404 بود. ایشان در بخشی از این دیدار، بر ضرورت فراهم کردن امکان تهیه تعدادی از کالاهای اساسی با قیمت ثابت تأکید کردند تا مردم بتوانند بدون نگرانی از افزایش مداوم قیمت‌ها، نیازهای ضروری زندگی خود را تأمین کنند.
رهبر شهید در تشریح این مطالبه فرموده بودند: «باید ترتیبی داد که مردم تعدادی ــ حالا مثلاً حدود ده کالا یا اندکی کمتر ــ از کالاهای اساسی را بتوانند بدون دغدغه‌ی افزایش قیمت تهیّه کنند؛ یعنی این‌‌جور نباشد که امروز یک قیمتی باشد و فردا به خاطر تورّم، قیمت دو برابر بشود یا مثل دو برابر بشود.»
این سخنان، فراتر از یک توصیه اقتصادی، بر یکی از مهم‌ترین نیازهای جامعه دست می‌گذاشت: اطمینان خاطر مردم از تأمین کالاهای ضروری و امکان برنامه‌ریزی برای هزینه‌های زندگی، بدون آنکه هر روز با نگرانی از افزایش قیمت‌ها مواجه باشند.
اکنون، حدود یک سال پس از طرح این مطالبه، شهرداری تهران با اجرای طرح «تورم صفر» در همین مسیر گام برداشته است؛ طرحی که با هدف تثبیت قیمت 12 قلم کالای اساسی برای یک دوره شش‌ماهه آغاز شده و می‌کوشد امکان تهیه بخشی از مایحتاج ضروری مردم را با قیمت ثابت فراهم کند. این اقدام را می‌توان تلاشی برای تبدیل مطالبه‌ای معیشتی به یک برنامه اجرایی در سطح مدیریت شهری دانست.
ثبات قیمت‌ها؛ فراتر از یک دودوتا چهارتای اقتصادی
اهمیت تثبیت قیمت کالاهای اساسی را نباید صرفاً در میزان صرفه‌جویی مالی خانوارها خلاصه کرد. قیمت مواد غذایی و کالاهای ضروری، مستقیماً با زندگی روزمره مردم ارتباط دارد و تغییرات مداوم آن‌ها می‌تواند احساس ناامنی اقتصادی را در خانواده‌ها افزایش دهد.
وقتی شهروندان نمی‌دانند کالایی که امروز با قیمت مشخصی تهیه می‌کنند، هفته آینده با چه قیمتی عرضه خواهد شد، برنامه‌ریزی برای مخارج روزانه و ماهانه دشوارتر می‌شود.
در چنین شرایطی، تثبیت قیمت تعدادی از کالاهای اساسی می‌تواند بخشی از این نااطمینانی را کاهش دهد. خانواده‌ها با آگاهی از قیمت مشخص برخی اقلام ضروری، امکان بیشتری برای تنظیم بودجه خود خواهند داشت و می‌توانند با اطمینان بیشتری درباره بخشی از هزینه‌های ثابت زندگی تصمیم بگیرند.
شاید این اقدام به‌تنهایی تغییر بزرگی در تمام هزینه‌های خانوار ایجاد نکند، اما می‌تواند از شدت نگرانی درباره بخشی از ضروریات زندگی بکاهد.
این مسئله به‌ویژه در شرایط جنگی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند؛ شرایطی که نگرانی از آینده، اختلال در فعالیت‌های اقتصادی و احتمال افزایش هزینه‌ها می‌تواند بر فشارهای روانی جامعه بیفزاید. در چنین فضایی، مردم علاوه بر نیازهای مادی، به نشانه‌هایی از ثبات، استمرار خدمات و اطمینان از تأمین نیازهای اولیه خود احتیاج دارند.
وقتی خانواده‌ای بداند که برای تهیه بخشی از کالاهای ضروری خود در یک دوره مشخص با افزایش قیمت مواجه نخواهد شد، دست‌کم در همین بخش از زندگی روزمره، دغدغه کمتری خواهد داشت. چنین اطمینانی می‌تواند به کاهش احساس بلاتکلیفی، تقویت قدرت برنامه‌ریزی خانوار و ایجاد آرامش نسبی در فضای روانی جامعه کمک کند.
از این منظر، طرح «تورم صفر» صرفا تنها به معنای تثبیت چند برچسب قیمت نیست؛ بلکه می‌تواند حامل پیامی اجتماعی نیز باشد: در روزهایی که مردم با دشواری‌ها و نگرانی‌های ناشی از شرایط جنگی روبه‌رو هستند، تأمین نیازهای ضروری و کاهش فشارهای معیشتی همچنان باید در کانون توجه مسئولان قرار داشته باشد.
معیشت مردم؛ بخشی از تاب‌آوری جامعه در شرایط جنگی
از سوی دیگر باید بدانیم که در شرایط جنگی، تاب‌آوری جامعه تنها به توان دفاعی و آمادگی زیرساخت‌ها محدود نمی‌شود. توان خانواده‌ها برای اداره زندگی روزمره، دسترسی به کالاهای ضروری و برخورداری از حداقلی از اطمینان اقتصادی نیز در حفظ ثبات اجتماعی اهمیت دارد.
هرچه نگرانی مردم درباره تأمین مایحتاج روزانه بیشتر شود، بخش بیشتری از انرژی و توان روانی خانواده‌ها صرف مواجهه با دغدغه‌های ابتدایی زندگی خواهد شد. در مقابل، اقداماتی که بتوانند بخشی از این نگرانی را کاهش دهند، به مردم کمک می‌کنند با اطمینان بیشتری امور روزمره خود را مدیریت کنند.
از همین رو، حمایت از معیشت شهروندان را باید بخشی از تلاش گسترده‌تر برای حفظ آرامش و انسجام اجتماعی در روزهای دشوار دانست.
البته پر واضح است که تثبیت قیمت چند قلم کالا به‌تنهایی نمی‌تواند تمام مشکلات اقتصادی را برطرف کند و جایگزین سیاست‌های کلان مهار تورم نیست؛ اما می‌تواند در کنار دیگر اقدامات حمایتی، بخشی از فشار واردشده بر خانوارها را کاهش دهد. اهمیت این طرح نیز در همین ظرفیت نهفته است: برداشتن گامی عملی در محدوده امکانات موجود، برای پاسخ‌گویی به بخشی از نیازهای مردم.
در این میان، مدیریت شهری نیز می‌تواند با بهره‌گیری از ظرفیت‌های اجرایی و توزیعی خود، نقشی مکمل در حمایت از شهروندان ایفا کند.
آنچه مهم به نظر می‌رسد این است که مسئولیت معیشت مردم صرفاً به یک دستگاه محدود نیست و هر نهادی که بتواند در چارچوب وظایف و امکانات خود به کاهش دغدغه‌های اقتصادی خانواده‌ها کمک کند، می‌تواند در این مسیر سهمی داشته باشد.
تأکید رهبر شهید بر امکان تهیه کالاهای اساسی با قیمت ثابت، ناظر بر نیازی ملموس در زندگی مردم بود؛ نیازی که با گذشت زمان و در شرایط دشوار اقتصادی در روزهای جنگی، نه تنها اهمیت خود را حفظ کرده بلکه مهم‌تر و حیاتی‌تر از قبل نیز شده است.
اکنون اجرای طرح «تورم صفر» در تهران را می‌توان حرکتی در راستای همان مطالبه دانست؛ حرکتی که تلاش دارد ثبات را به بخشی از سبد مصرفی خانوارها بازگرداند و از نگرانی مردم درباره افزایش قیمت برخی کالاهای ضروری بکاهد.
تهران؛ پیشگام یک اقدام ملیِ سراسری
اهمیت این اقدام زمانی دوچندان خواهد شد که تجربه تهران بتواند زمینه‌ساز اجرای الگویی مشابه در دیگر شهرها شود. گسترش چنین طرحی در سطح کشور، در صورت فراهم بودن سازوکارهای لازم، می‌تواند شمار بیشتری از خانواده‌ها را از امکان تهیه بخشی از کالاهای ضروری با قیمت ثابت بهره‌مند کند.
در این صورت، یک اقدام آغازشده در سطح مدیریت شهری پایتخت، ظرفیت آن را خواهد داشت که به تجربه‌ای گسترده‌تر در حمایت از معیشت مردم تبدیل شود.
طبیعی است که تحقق این هدف به همکاری دستگاه‌های مسئول، تأمین پایدار کالاها و تداوم اجرای طرح وابسته است؛ اما اصل حرکت در مسیر کاهش دغدغه‌های معیشتی، می‌تواند نقطه اتکایی برای ادامه این تلاش‌ها باشد.
امروز، بیش از هر زمان دیگری، مردم به اقداماتی نیاز دارند که آثار آن را در زندگی روزمره خود احساس کنند. تثبیت قیمت بخشی از کالاهای اساسی، اگر با اجرای مؤثر و استمرار عرضه همراه باشد، می‌تواند نمونه‌ای از چنین اقداماتی باشد؛ اقدامی که هم به مدیریت بخشی از هزینه‌های خانواده کمک می‌کند و هم این پیام را منتقل می‌سازد که دغدغه معیشت مردم در شرایط دشوار، از اولویت‌های مدیریت کشور است.
طرح «تورم صفر» شهرداری تهران را می‌توان گامی در مسیر تحقق مطالبه رهبر شهید انقلاب دانست؛ مطالبه‌ای برای آنکه مردم بتوانند بدون دغدغه افزایش مداوم قیمت‌ها، کالاهای ضروری زندگی خود را تهیه کنند. امید است این طرح در تهران با موفقیت همراه شود، به الگویی برای دیگر شهرهای کشور تبدیل شود و با گسترش آن در سراسر ایران، بخشی از نگرانی‌های معیشتی خانواده‌ها کاهش یابد.
