دبیر شورای‌عالی انقلاب فرهنگی نسخه دهبندی نجات صنایع خلاق از مالیات سنگین تا بنبست صادرات را تشریح کرد.
به گزارش خبرگزاری ۶۰ثانیه، رویداد ملی صنایع خلاق «مانوین» با حضور حسین افشین، معاون علمی رئیس‌جمهور؛ اصغر نوراله‌زاده، رئیس صندوق کارآفرینی امید؛ حجت‌الاسلام‌والمسلمین خسروپناه، دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی؛ مهدی جمالی‌نژاد، استاندار اصفهان؛ زهرا بهروزآذر، معاون امور زنان و خانواده ریاست جمهوری، رؤسای پارک‌های علم و فناوری و جمعی از مسئولان استان اصفهان برگزار شد.
حجت‌الاسلام‌والمسلمین عبدالحسین خسروپناه، دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی در آیین افتتاحیه این رویداد با بیان اینکه عرایض بنده در این فرصت کوتاه در دو ساحت «فلسفه صنایع خلاق» و «حکمرانی صنایع خلاق» دسته‌بندی می‌شود، گفت: در ساحت فلسفه صنایع خلاق، همه شما بهتر از بنده واقفید که صنایع فرهنگی و فناوری‌های فرهنگی، چه سنتی و چه مدرن، خالی از فرهنگ نبوده و خنثی نیستند، بلکه همگی با فرهنگ عجین هستند.
دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی افزود: صنایع خلاق چین با ژاپن و حتی آمریکا با کانادا و انگلیس با فرانسه متفاوت است؛ بسیاری از کشورهای استقلال‌یافته شوروی سابق نیز، حتی در صورت همسایگی مانند تاجیکستان و ازبکستان، تفاوت‌های فرهنگی دارند. بنابراین، ما به لحاظ فلسفه صنایع خلاق باید به پیوند «فرهنگ» و «صنایع خلاق» توجه ویژه داشته باشیم.
خسروپناه تصریح کرد: توصیه این کمترین به عنوان یک طلبه فلسفه، این است که «صنایع خلاق حِکمی» را دنبال کنیم و پیوند حکمت با صنایع خلاق را مدنظر قرار دهیم. حکمت یکی از زادگاه‌هایش همین شهر اصفهان است که حکیمان بزرگی را در خود جای داده و می‌دهد.
وی با تأکید بر اینکه مقصود از حکمت، «عقلانیت»، «فضیلت» و «خدمت» است، گفت: هر کسی که می‌خواهد در حوزه صنایع خلاق و فرهنگی تلاشی انجام دهد، باید این سه شاخص را مورد توجه قرار دهد. البته گوهر هنر، تخیل و خیال است؛ اما خیال گاهی پشتوانه‌اش عقلانیت و گاهی توهم است.
دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی ادامه داد: حکیم و هنرمند حکیم کسی است که قوه خیال خود را با عقلانیت عجین کند؛ تفاوت حکمت در فرهنگ ما این است که تنها به عقل بسنده نمی‌کنیم، بلکه در کنار عقلانیت، به فضیلت نیز توجه داریم. شاهنامه فردوسی، در واقع حکمت‌نامه و خردنامه است و در عین حال فضیلت‌نامه نیز هست؛ تمامی ادبا و شعرای ما نیز همین‌گونه بوده‌اند.
خسروپناه خاطرنشان کرد: رکن سوم، خدمت به مردم است؛ باید ببینیم این کاری که تولید و خلق می‌شود، علاوه بر نوآوری، نواندیشی، فضیلت و عقلانیت، چه گره‌ای از گره‌های مردم را باز می‌کند. بنده از این تعبیر به عنوان «صنایع خلاق حِکمی» یاد می‌کنم و امیدوارم این‌گونه مباحث در جمع فرهیختگان بیشتر مورد بحث و بررسی قرار گیرد.
دبیر شورای‌عالی انقلاب فرهنگی در ادامه اظهار کرد: ساحت دوم عرایض بنده، حکمرانی صنایع خلاق فرهنگی است؛ حکمرانی (Governance یا الحکمة) یک فناوری نرم فرایندی از سیاست تا نظارت به شمار می‌رود و باید بررسی کنیم ببینیم در حوزه صنایع خلاق، چه بخش‌هایی از این زنجیره حکمرانی را محقق کرده‌ایم و چه بخش‌هایی معطل مانده تا نسبت به تکمیل آن‌ها اقدام شود.
وی با اشاره به اقدامات گذشته افزود: اقداماتی که تاکنون در این عرصه صورت گرفته، عمدتاً در حوزه سیاست‌گذاری و تنظیم‌گری بوده است؛ البته در حوزه اجرا نیز کارهای فراوانی انجام شده و بنده تنها به گوشه‌ای از مصوبات شورای‌عالی انقلاب فرهنگی اشاره می‌کنم.
خسروپناه با برشمردن این اسناد و اقدامات تصریح کرد: نخستین اقدام، «سند ملی توسعه فناوری‌های فرهنگی و نرم» مصوب سال 1397 است. دوم، راه‌اندازی «شهر جهانی نوآوری و فناوری‌های نرم و صنایع فرهنگی و خلاق کشور» و سوم، تشکیل «ستاد توسعه فناوری‌های فرهنگی و نرم» در معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان ریاست‌جمهوری است که نشان می‌دهد هم سیاست و هم ساختار لازم در این زمینه به تصویب رسیده است.
دبیر شورای‌عالی انقلاب فرهنگی اضافه کرد: چهارمین اقدام، «سند اسباب‌بازی» است که طی همین سه سال اخیر تصویب و ابلاغ شد و ذیل آن، شورای نظارت بر ساخت، طراحی، واردات و توزیع اسباب‌بازی کودکان شکل گرفت که اصل دبیرخانه آن در کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان ذیل آموزش و پرورش مستقر است و 4 شعبه استانی نیز در سطح کشور دارد.
وی ادامه داد: پنجمین سند، «سند صنایع دستی» است که با توجه به وجود 299 رشته صنایع دستی در کشور، این سند به تصویب رسید. ششمین سند مصوب، «سند موسیقی» با تأکید بر موسیقی ایرانی است؛ چراکه موسیقی اصیل ما، هم در دستگاه‌ها و آوازها و هم در سازها، پیوند وثیقی با حکمت دارد.
دستگاه‌های اصفهان، چهارگاه، راست‌پنجگاه، شور و همایون و آوازهای مختلفی چون بیات ترک و بیات اصفهان و تفاوت تحریرهای آن‌ها، همگی مبتنی بر حکمت است. سازهای ما از دوتار خراسان گرفته تا سه‌تار، تار، سنتور و سایر سازها دقیقاً حکمت‌آمیز هستند؛ چنان‌که مشتاق‌علی‌شاه در حدود 150 سال قبل، یک سیم به سه‌تار افزود تا بم آن تکمیل شود، هرچند نام سه‌تار بر این ساز چهارسیمه باقی ماند.
این سند نیز در همین سال‌ها در شورای‌عالی انقلاب فرهنگی مصوب شد.
خسروپناه همچنین خاطرنشان کرد: هفتمین مصوبه، تأسیس «بنیاد ملی بازی‌های رایانه‌ای» است که در شورا تصویب شد و مسئولیت مستقیم آن با وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی است. هشتمین مورد، راه‌اندازی «بنیاد پویانمایی» است که مصوب شده و مسئولیت آن با وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی بوده و البته صداوسیما نیز نقش مهمی در آن ایفا می‌کند.
نهمین اقدام نیز تدوین و تصویب «سیاست‌ها و الزامات صوت و تصویر فراگیر» است که به سرانجام رسیده است.
دبیر شورای‌عالی انقلاب فرهنگی با بیان اینکه اقدامات مذکور عمدتاً ناظر بر سیاست‌گذاری و تنظیم‌گری بوده است، یادآور شد: به باور من، ما در این دو ساحت با خلأ جدی روبه‌رو نیستیم؛ اکنون پرسش اصلی این است که ستاد ارزشمند توسعه فناوری‌های فرهنگی و نرم که در معاونت علمی شکل گرفته، چه وظایفی بر عهده دارد و چه اقداماتی هنوز روی زمین مانده است؟
وی تأکید کرد: معنای واقعی حکمرانی همین است؛ حکمران نباید صرفاً کلیات بگوید، بلکه باید با تکیه بر حکمت، مسائل واقعی و انضمامی صنایع فرهنگی و خلاق را حل‌وفصل کند؛ زیرا برخی تنها به مباحث فلسفی پرداخته و به مصادیق و مسائل عینی کاری ندارند و برخی نیز صرفاً در مسائل اجرایی غرق می‌شوند.
حجت‌الاسلام‌والمسلمین خسروپناه در ادامه، با اشاره به خلأهای موجود در حوزه صنایع خلاق و اقدامات ضروری برای رفع آن‌ها، اظهار کرد: برخی از افراد تنها به مباحث فلسفی پرداخته و از پشتوانه حکمت غفلت می‌کنند؛ در مقابل، ما باید اقداماتی را پیگیری کنیم که مبتنی بر استقرا و حل مسائل انضمامی باشد. البته از هنرمندان و صنعتگران صنایع خلاق تقاضا دارم این موارد را به‌دقت بررسی کنند و اگر موردی از قلم افتاده است، به اینجانب منتقل کنند.
وی با برشمردن هشت گام ضروری برای توسعه صنایع خلاق، افزود: نخستین اقدام، «به‌روزرسانی اسناد» است؛ اسنادی که سال‌ها پیش تدوین شده‌اند باید بازنگری شوند که این مأموریت به معاونت علمی ریاست جمهوری ابلاغ شده است. دوم، تدوین «نقشه راه» همراه با ذکر شاخص‌های عملیاتی است؛ ما گاهی در اسناد، اهداف و راهبردها را ذکر می‌کنیم (مانند 10 راهبردی که در سند فعلی موجود است)، اما وقتی شاخص‌ها و نقشه راهِ چگونگی رسیدن به این اهداف مشخص نباشد، سند بی‌خاصیت می‌ماند و با گذشت هفت سال، خروجی ملموسی نخواهد داشت.
دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی تصریح کرد: سوم، «راهبری و ایجاد همگرایی» میان دستگاه‌های متولی است. در حوزه صنایع خلاق دستگاه‌های متعددی نقش دارند؛ از فرش دستباف که بخشی از آن در اختیار وزارت میراث فرهنگی و بخشی دیگر در اختیار وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی است، تا صنایع خلاقی که با آموزش و پرورش یا کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان مرتبط هستند.
یکی از وظایف مهم این ستاد، ایجاد همگرایی است؛ چرا که اگر هر دستگاهی جزیره‌ای عمل کند، آسیب آن به هنرمندان و شرکت‌های دانش‌بنیانی می‌رسد که در این حوزه فعالیت می‌کنند.
خسروپناه ادامه داد: چهارم، «حمایت مالی» از فعالان این عرصه است. فعالان فرهنگی برای شروع فعالیت نیاز به پشتوانه مالی دارند و باید صندوق مستقلی برای حمایت مالی از آن‌ها در نظر گرفته شود.
پنجم، «بازنگری در رشته‌های صنایع خلاق» در هنرستان‌ها و دانشگاه‌هاست. در همین شهر اصفهان، هنرستان هنرهای زیبای استاد فرشچیان وجود دارد که سال‌ها تعطیل بوده است.
مسئولیت راه‌اندازی آن با وزارتخانه‌های آموزش و پرورش و فرهنگ و ارشاد اسلامی است.
وی خاطرنشان کرد: خوشبختانه پس از دو سال پیگیری، در سفر فعلی بنا داریم با حضور مسئولان مربوطه، گام نهایی را برای بازگشایی آن برداریم. ما در شورای عالی انقلاب فرهنگی، روش «استاد-شاگردی» را مصوب کرده‌ایم تا علاقه‌مندان و دانش‌پژوهان بدون دغدغه‌های مدرک‌گرایی (مانند داشتن دیپلم یا مدرک دکترا) بتوانند از تجربیات استادان پیشکسوت بهره‌مند شوند.
هنرستان فعلی در شأن این استان نیست و بازنگری در رشته‌های آن ضروری است.
دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی گفت: ششم، «راه‌اندازی پارک علم و فناوری صنایع خلاق» است؛ اگرچه در دانشگاه علم و فرهنگ پارکی در این زمینه وجود دارد، اما در شأن این حوزه نیست و ما به ایجاد یک پارک علم و فناوری جدی و تخصصی در این عرصه نیاز داریم.
خسروپناه افزود: هفتم، اصلاح فرایند «اعطای مجوزها» است که در حال حاضر سلیقه‌ای و زمان‌بر است؛ به‌گونه‌ای که گاهی صدور یک مجوز سال‌ها به طول می‌انجامد. این فرایند باید به صدور «مجوز هوشمند، سریع و سامانه‌ای» تبدیل شود تا هنرمندان و صاحبان طرح‌ها برای دریافت مجوز میان دستگاه‌های مختلف سرگردان نشوند.
هشتمین اقدام نیز «حمایت از تولیدکنندگان صنایع خلاق» از طریق کاهش مالیات و تسهیل فرایندهای اداری است.
وی با تأکید بر اینکه نباید برای تولیدکننده‌ای که به‌تازگی کار خود را آغاز کرده است، مالیات‌های سنگین 20 تا 30 درصدی وضع کرد، افزود: اگر چنین کنیم، آن فعال اقتصادی نابود می‌شود و اجازه نمی‌دهیم این نهال نوپا شکل بگیرد و رشد یابد؛ بنابراین سازمان امور مالیاتی باید در این زمینه ورود پیدا کند.
دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی با اشاره به لزوم اصلاح رویکرد تعرفه‌ای، تصریح کرد: نهمین اقدام، افزایش تعرفه‌های صنایع خلاق وارداتی است. در حال حاضر شرایط برعکسِ آن چیزی است که باید باشد؛ تعرفه واردات پایین است و مالیات تولیدکننده داخلی سنگین است؛ این روند باید برای دستیابی به نتیجه مطلوب، معکوس شود.
خسروپناه در پایان خاطرنشان کرد: دهمین گام نیز حمایت، تقویت و رفع موانع دیپلماسی صنایع خلاق است. اگر ارتباطات بین‌المللی و به‌ویژه حوزه صادرات صنایع خلاق را نداشته باشیم، این صنایع در داخل نیز رشد نخواهند کرد؛ لذا دیپلماسی صنایع خلاق بسیار حائز اهمیت است.
