سامانه پایش ماهواره‌ای برای شناسایی و اولویت‌بندی کانون‌های گرد و غبار توسعه یافت.
به گزارش خبرگزاری ۶۰ثانیه، در بیست‌وچهارمین نشست ستاد ملی سیاست‌گذاری و هماهنگی مدیریت پدیده گردوغبار که در سازمان حفاظت محیط‌زیست برگزار شد، بهزاد رایگانی، دبیر ستاد ملی سیاست‌گذاری و هماهنگی مدیریت گردوغبار کشور، به تشریح قابلیت‌ها و کارکردهای سامانه شناسایی، پایش و اولویت‌بندی کانون‌های گردوغبار پرداخت.
رایگانی با اشاره به ضرورت یکپارچه‌سازی اطلاعات مربوط به کانون‌های گردوغبار اظهار کرد: پس از تجمیع اطلاعات حاصل از منابع و دستگاه‌های مختلف و تهیه نقشه واحد کانون‌های گردوغبار، ضرورت ایجاد سامانه‌ای پویا برای رصد تغییرات این کانون‌ها در طول زمان مشخص شد؛ سامانه‌ای که بتواند وضعیت کانون‌های فعال و غیرفعال را در سال‌های مختلف نشان دهد و زمینه تصمیم‌گیری دقیق‌تر برای مدیریت منابع و اجرای اقدامات پیشگیرانه را فراهم کند. وی افزود: این سامانه با هدف ایجاد رویکردی یکپارچه میان دبیرخانه و اعضای ستاد ملی، بهبود تخصیص منابع، شناسایی کانون‌های دارای اولویت و تقویت اقدامات پیش‌دستانه در مواجهه با پدیده گردوغبار توسعه یافته است.
همچنین، پایش کانون‌های فرامرزی و فراهم‌کردن اطلاعات مورد نیاز برای پیگیری دیپلماسی محیط‌زیست از دیگر ظرفیت‌های مورد انتظار این سامانه است. پایش سالانه کانون‌ها با استفاده از تصاویر ماهواره‌ای دبیر ستاد ملی سیاست‌گذاری و هماهنگی مدیریت گردوغبار کشور با تشریح بخش‌های مختلف این سامانه گفت: این ابزار امکان شناسایی کانون‌های احتمالی گردوغبار را در محدوده‌های جغرافیایی مختلف و بازه‌های زمانی انتخابی فراهم می‌کند.
در این فرایند، تصاویر ماهواره‌ای تحلیل می‌شوند و با استفاده از روش‌های پالایش و ماسک‌گذاری، مناطقی مانند پهنه‌های آبی، محدوده‌های دارای پوشش گیاهی متراکم، اراضی شیب‌دار و مناطق ساخته‌شده که شرایط متفاوتی از کانون‌های تولید گردوغبار دارند، از تحلیل اولیه کنار گذاشته می‌شوند. وی ادامه داد: پس از شناسایی و پالایش محدوده‌های احتمالی، نقشه شدت غبارخیزی تهیه می‌شود و امکان بررسی تغییرات فعالیت هر کانون در طول زمان فراهم می‌آید.
همچنین، خروجی‌های سامانه قابلیت ارائه در قالب فایل‌های مکانی و تبادل داده با سایر بخش‌های مرتبط را دارند. اولویت‌بندی کانون‌ها برای مدیریت هدفمند منابع رایگانی با تأکید بر اهمیت اطلاعات دقیق در تصمیم‌گیری‌های مدیریتی بیان کرد: یکی از قابلیت‌های مهم سامانه، فراهم‌کردن امکان اولویت‌بندی کانون‌های گردوغبار بر اساس شاخص‌هایی همچون شدت و فراوانی وقوع، مساحت کانون، شرایط باد و جمعیت در معرض تأثیر است.
ترکیب این اطلاعات می‌تواند به شناسایی کانون‌های نیازمند توجه بیشتر و هدایت هدفمندتر منابع و اقدامات مدیریتی کمک کند. به گفته وی، بررسی روند فعالیت کانون‌ها در بازه‌های زمانی مختلف نیز امکان شناسایی تغییرات در وضعیت آن‌ها را فراهم می‌کند و می‌تواند مبنایی برای برنامه‌ریزی پیشگیرانه و ارزیابی وضعیت کانون‌های جدید یا کانون‌هایی باشد که فعالیت آن‌ها کاهش یافته یا متوقف شده است.
شناسایی جمعیت در معرض گردوغبار و تعیین نیاز رطوبتی تالاب‌ها دبیر ستاد ملی مدیریت گردوغبار کشور، پایش جمعیت در معرض گردوغبار را از دیگر قابلیت‌های این سامانه برشمرد و گفت: با استفاده از اطلاعات ماهواره‌ای می‌توان جمعیت تحت تأثیر پدیده گردوغبار را در محدوده‌های مختلف بررسی کرد و گزارش‌هایی در مقیاس استانی و شهری و در بازه‌های زمانی ماهانه، فصلی و سالانه تهیه کرد. این اطلاعات می‌تواند در شناسایی مناطق بحرانی و برنامه‌ریزی برای کاهش آثار گردوغبار مورد استفاده قرار گیرد.
رایگانی تأکید کرد: برآورد نیاز رطوبتی تالاب در این سامانه به معنای تعیین یا محاسبه حقابه آن نیست، بلکه هدف، پشتیبانی از اجرای راهبرد سوم برنامه جامع مقابله با گردوغبار و فراهم‌کردن اطلاعات مورد نیاز برای مدیریت رطوبت تالاب‌ها با رویکرد کاهش غبارخیزی است.
