مصرف خودسرانه داروهای مسکن پس از تمرینات سنگین ورزشی، می‌تواند خطر آسیب حاد کلیوی را افزایش دهد.
به گزارش خبرگزاری ۶۰ثانیه، مجتبی شفیعی خانی، متخصص داروسازی بالینی و عضو هیات علمی دانشکده داروسازی دانشگاه علوم پزشکی شیراز، با اشاره به مصرف داروهایی مانند ایبوپروفن و دیکلوفناک برای تسکین دردهای عضلانی پس از ورزش، اظهار کرد: این داروها از گروه داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی هستند که با کاهش تولید موادی به نام پروستاگلاندین‌ها، به تسکین درد و التهاب کمک می‌کنند؛ بااین‌حال، مصرف آن‌ها می‌تواند با عوارضی همراه باشد.
وی افزود: پروستاگلاندین‌ها علاوه بر نقش در ایجاد درد و التهاب، در حفظ عملکرد طبیعی معده و تنظیم جریان خون کلیه‌ها نیز مؤثرند؛ ازاین‌رو، مصرف داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی ممکن است در برخی شرایط موجب بروز عوارض گوارشی، آسیب کلیوی، احتباس مایعات و افزایش فشارخون شود. همچنین، این داروها در برخی افراد می‌توانند واکنش‌های حساسیتی ایجاد کنند.
شفیعی خانی با بیان اینکه ورزشکاران در جریان فعالیت بدنی، از طریق تعریق آب و مقداری الکترولیت از دست می‌دهند، ادامه داد: در صورت جبران نشدن آب ازدست‌رفته، جریان خون کلیه‌ها ممکن است کاهش یابد. در چنین شرایطی، مصرف داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی می‌تواند توانایی کلیه‌ها برای حفظ جریان خون طبیعی را مختل کند و احتمال آسیب حاد کلیوی را افزایش دهد.
وی خاطرنشان کرد: این موضوع به‌ویژه در تمرینات طولانی و سنگین، فعالیت بدنی در هوای گرم و افراد دارای بیماری‌های کلیوی اهمیت بیشتری دارد؛ بنابراین، اگرچه مصرف این داروها پس از ورزش برای همه افراد الزاماً خطرناک نیست، مصرف خودسرانه و مکرر آن‌ها، به‌خصوص در شرایط کم‌آبی، می‌تواند خطرآفرین باشد.
این عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی شیراز تأکید کرد: کاهش درد پس از مصرف مسکن به معنای ترمیم عضلات یا برطرف شدن علت آسیب نیست. استفاده از دارو برای ادامه تمرین با وجود درد قابل‌توجه، ممکن است باعث نادیده گرفتن آسیب و به تأخیر افتادن تشخیص و درمان آن شود.
وی با تأکید بر ضرورت مصرف منطقی داروها توصیه کرد: مصرف مسکن نباید به بخشی ثابت از برنامه ورزشی تبدیل شود و استفاده روتین از این داروها پیش یا پس از هر جلسه تمرین، بدون ضرورت پزشکی، توصیه نمی‌شود.
شفیعی خانی افزود: مصرف هم‌زمان ایبوپروفن و دیکلوفناک یا سایر داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی، بدون تجویز پزشک، می‌تواند خطر عوارض را افزایش دهد؛ بدون آنکه لزوماً تسکین بیشتری ایجاد کند. همچنین افرادی که پس از ورزش دچار تعریق شدید یا کم‌آبی شده‌اند و کسانی که استفراغ یا اسهال دارند، باید پیش از مصرف این داروها با پزشک یا داروساز مشورت کنند.
وی ادامه داد: افراد مبتلا به بیماری‌های کلیوی، زخم معده، بیماری‌های قلبی یا فشارخون بالا و همچنین افرادی که داروهای ضدانعقاد یا برخی داروهای مؤثر بر فشارخون مصرف می‌کنند، لازم است پیش از استفاده از این مسکن‌ها مشاوره تخصصی دریافت کنند؛ چراکه انتخاب داروی مناسب به علت درد، وضعیت سلامت فرد، داروهای مصرفی و موارد منع مصرف بستگی دارد.
متخصص داروسازی بالینی دانشگاه علوم پزشکی شیراز با اشاره به اینکه همه دردهای پس از ورزش ناشی از خستگی معمول عضلات نیستند، گفت: در برخی موارد، تخریب شدید بافت عضلانی که «رابدومیولیز» نام دارد، می‌تواند موجب ورود محتویات سلول‌های عضلانی به جریان خون و آسیب به کلیه‌ها شود.
وی افزود: درد عضلانی بسیار شدید یا نامتناسب با شدت تمرین، ضعف قابل‌توجه، تورم شدید عضلات، ادرار تیره‌رنگ شبیه چای یا نوشابه کولا و کاهش واضح حجم ادرار، به‌ویژه در صورت همراهی با سایر علائم، از نشانه‌های هشداردهنده‌ای هستند که نیازمند ارزیابی فوری پزشکی‌اند.
شفیعی خانی خاطرنشان کرد: علائم رابدومیولیز ممکن است ساعت‌ها یا حتی چند روز پس از فعالیت بدنی ظاهر شوند و تشخیص این عارضه تنها بر اساس علائم امکان‌پذیر نیست؛ ازاین‌رو، ارزیابی پزشکی و انجام آزمایش‌های لازم اهمیت دارد.
وی در پایان تأکید کرد: مسکن‌ها در صورت نیاز می‌توانند به کنترل درد کمک کنند، اما استفاده از آن‌ها برای تحمل تمرینات سنگین یا تسریع بازگشت به فعالیت ورزشی، بدون بررسی علت درد، رویکرد مناسبی نیست. ازاین‌رو، توصیه میشود افراد پیش از مصرف مسکن برای دردهای ورزشی، درباره ضرورت مصرف، مقدار مناسب و مدت استفاده با پزشک یا داروساز مشورت کنند.
