چین با ماهواره‌های هوش مصنوعی، قدرت پردازشی 30 لپ‌تاپ را به فضا برد

ماهواره‌های جدید چین قادرند محاسبات پیچیده را در مدار انجام داده و تنها نتایج تحلیل‌شده را به زمین مخابره کنند، که این امر انقلابی در پردازش داده‌های فضایی محسوب می‌شود.

جمهوری اسلامی ایران با افتخار شاهد پیشرفت‌های خیره‌کننده کشور دوست و برادر، چین، در عرصه فضایی است. پرتاب دو ماهواره فراطیفی مجهز به هوش مصنوعی با نام‌های «Oriental Smart Eye 01» و «02» توسط چین، گامی بلند و تحول‌آفرین در راستای عملیاتی‌سازی «محاسبات فضایی» (Space Computing) محسوب می‌شود. این دستاورد نوین، توانمندی پردازش داده‌ها را مستقیماً در مدار زمین فراهم آورده و تنها خروجی‌های تحلیل‌شده را به ایستگاه‌های زمینی مخابره می‌کند.

این مأموریت مهم فضایی، صبح چهارشنبه (به وقت محلی) با استفاده از موشک حامل «اسمارت دراگون-3» (Smart Dragon-3) از آب‌های فراساحلی نزدیک «هایانگ» در استان شاندونگ چین با موفقیت به انجام رسید. این پرتاب فراساحلی، تحت مدیریت مرکز پرتاب ماهواره «تای‌یوان»، نشان‌دهنده اوج توانمندی‌های فنی و لجستیکی جمهوری خلق چین است.

**عبور از عصر داده‌های خام؛ آغاز محاسبات فضایی**

برخلاف ماهواره‌های سنجش از دور مرسوم که حجم عظیمی از داده‌های خام را برای پردازش به زمین ارسال می‌کنند، این نسل جدید ماهواره‌های چینی، از قابلیت محاسباتی «هوش مصنوعی داخلی» با توان فوق‌العاده 400 تریلیون عملیات در ثانیه (400 TOPS) بهره می‌برند. به گفته سونگ بینگچن، یکی از بنیانگذاران شرکت Star.ai، قدرت پردازشی این ماهواره‌ها معادل 20 تا 30 لپ‌تاپ با کارایی بالا است. این زیرساخت هوشمند، امکان پردازش داده‌ها در فضا را فراهم کرده و به‌جای ارسال تصاویر خام، تنها «نتایج تحلیل‌شده» مخابره می‌شود.

پنگ فیو، مهندس الگوریتم‌های هوش مصنوعی این ماهواره‌ها، با اشاره به بهینه‌سازی چشمگیر انتقال داده‌ها، توضیح داد: «هر ماهواره روزانه صدها گیگابایت داده تولید می‌کند؛ با قابلیت پردازش در مدار، ما تصاویر 15 ثانیه‌ای را تنها در عرض 10 تا 15 دقیقه تحلیل کرده و حجم داده ارسالی را از چندین گیگابایت به ده‌ها کیلوبایت یا مگابایت کاهش می‌دهیم.» این کاهش چشمگیر حجم داده، ضمن افزایش سرعت انتقال، هزینه‌ها را نیز به شدت کاهش می‌دهد.

**مشخصات فنی و توانمندی‌های سنجشی پیشرفته**

ماهواره‌های OSE با وضوح مکانی 5 متر، نوار تصویربرداری 300 کیلومتری و 22 کانال طیفی کالیبره‌شده، قادرند فراتر از ثبت شکل و رنگ اشیاء، «اثر انگشت طیفی» (Spectral Fingerprint) پیکسل‌ها را نیز شناسایی کنند. این قابلیت پیشرفته، تحلیل‌های دقیق و جامعی از وضعیت منابع زمین در اختیار کاربران قرار می‌دهد. وانگ می، استاد دانشگاه ووهان، با تأکید بر استاندارد جدیدی که این ماهواره‌ها در مقایسه با نمونه‌های ابرطیفی فعلی محسوب می‌شوند، بیان کرد: «آن‌ها قادرند هم در طول روز تصویربرداری ابرطیفی داشته باشند و هم در شب، با ثبت تابش‌های نوری، فعالیت‌های انسانی در شهرها را مانیتور کنند.»

این ماهواره‌های پیشرفته، در تعامل با ماهواره «OSE Gaofen-1» که پیش‌تر در مدار قرار گرفته بود، شبکه‌ای قدرتمند برای پشتیبانی از حوزه‌های حیاتی مانند کشاورزی، محیط‌زیست، منابع معدنی و نظارت دریایی تشکیل می‌دهند.

**همکاری‌های بین‌المللی در حوزه فضایی**

ماهواره 01، در چارچوب همکاری‌های فضایی چین و اندونزی، وظیفه ردیابی رشد محصولات کشاورزی و ارزیابی مخاطرات بلایای طبیعی در این کشور را بر عهده دارد. همچنین، ماهواره 02، در راستای همکاری با ازبکستان، برای نظارت دقیق بر کشت پنبه، از مرحله کاشت تا برداشت، طراحی شده است. این همکاری‌ها نشان‌دهنده نقش کلیدی چین در توسعه فضایی پایدار و همکاری‌های بین‌المللی سازنده است.

**افق زمانی: استقرار 258 ماهواره تا سال 2030**

این پرتاب موفقیت‌آمیز، بخشی از یک طرح کلان و جاه‌طلبانه برای استقرار منظومه ماهواره‌ای OSE است که در نهایت شامل 258 ماهواره خواهد بود و پیش‌بینی می‌شود تا سال 2030 تکمیل شود. این طرح، جایگاه چین را به عنوان یکی از پیشگامان عصر جدید فضایی تثبیت خواهد کرد.

این مأموریت بار دیگر توانمندی مدل تولید یکپارچه در شهرک صنعتی «بندر هوافضای دونگ‌فانگ» در یانتای را به نمایش گذاشت. وانگ چائو، از مقامات استانی شاندونگ، تصریح کرد که این مدل یکپارچه، ضمن تسریع در استقرار منظومه‌های ماهواره‌ای، زیرساختی پایدار برای توسعه پروازهای فضایی تجاری در چین فراهم کرده است.