چالش کم‌آبی در لرستان: سدها نگران‌ کننده، اما امیدبخش

با وجود افزایش نسبی ذخایر آبی، سدهای لرستان همچنان با چالش کم‌آبی دست و پنجه نرم می‌کنند. در حالی که برخی سدها پر شده‌اند، برخی دیگر در وضعیت نامطلوبی قرار دارند.

چشم‌ انداز منابع آبی در لرستان همواره تحت‌تأثیر نوسانات بارش و شرایط اقلیمی است؛ اما تازه‌ترین بررسی‌ها نشان می‌دهد که با وجود نشانه‌هایی از بهبود، وضعیت ذخایر سدهای این استان همچنان تا رسیدن به سطح اطمینان فاصله دارد.

افزایش نسبی حجم آب در برخی سدها، هم زمان با کمبود ظرفیت در سایر سدها، مدیریت منابع آبی را به یکی از نگرانی‌های اصلی تبدیل کرده است.

بر اساس اعلام مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای لرستان، در حال حاضر تنها 39 درصد از ظرفیت مخازن سدهای این استان پر شده‌ است. این رقم اگرچه در مقایسه با سال آبی گذشته 31 درصد افزایش نشان می‌دهد، اما همچنان به‌وضوح بیانگر آن است که بخش عمده‌ای از ظرفیت ذخیره‌سازی آب در این منطقه بلااستفاده مانده‌ است.

حجم کلی آب ذخیره‌ شده در هشت سد اصلی استان به 245.7 میلیون متر مکعب رسیده است. این عدد در مقایسه با ظرفیت اسمی این سدها، همچنان فاصلۀ قابل‌ ملاحظه‌ای را نشان می‌دهد؛ که همین موضوع، نگرانی‌ها دربارۀ تنش آبی را افزایش داده است.

توزیع آب در میان سدها نیز تصویری ناهمگون را ترسیم می‌کند. در حالی که برخی سدها مانند هاله و کزنار به‌طور کامل پر شده‌اند و سد خان‌آباد به حدود 67 درصد ظرفیت خود رسیده، وضعیت در سایر نقاط متفاوت است. سد مروک تنها 14 درصد و سد حوضیان حدود 16 درصد آبگیری دارند. این اختلاف چشمگیر، نشان‌دهندۀ توزیع نامتوازن بارش و ورودی‌های آبی در سطح لرستان است. میزان آب ورودی به این سدها نیز محدود گزارش شده و در مجموع حدود 2.05 متر مکعب بر ثانیه برآورد شده‌ است.

بررسی داده‌های سازمان هواشناسی ایران نشان می‌دهد که از مهر 1404 تا پایان فروردین 1405، میانگین بارندگی در لرستان به حدود 491 میلی‌متر رسیده است. این میزان نسبت به سال آبی گذشته حدود 39 درصد افزایش داشته، اما در مقایسه با میانگین بلندمدت، همچنان 6 درصد کاهش را ثبت کرده‌ است.

بررسی حوضه‌های آبریز نیز همین الگوی ناهمگون را تأیید می‌کند. در حوضه کرخه، بارش‌ها نسبت به سال گذشته 48 درصد افزایش یافته، در حالی که در حوضه کارون بزرگ، میزان بارندگی همچنان حدود 5 درصد کمتر از میانگین بلندمدت گزارش شده‌ است.

بیشترین میزان بارندگی در محدوده سراب جلدون ثبت شده و منطقه ازنا ـ الیگودرز کمترین سهم را از بارش‌ها داشته؛ شکافی جغرافیایی که بازتاب آن را می‌توان در سطح ذخایر سدهای مختلف نیز مشاهده کرد.