مسجد چهاردرخت بیرجند، گواهی بر قدمت و هنر معماری ایرانی، همچنان استوار به حیات خود ادامه میدهد.
در دل بافت تاریخی بیرجند، مسجدی کهن به نام «چهاردرخت» خودنمایی میکند.
این بنا که قدمت آن به اوایل دوره قاجار و شاید حتی اواخر دوره صفویه بازمیگردد، شاهد فراز و نشیبهای فراوانی بوده است.
علیرضا نصرآبادی، رئیس اداره میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی بیرجند، با اشاره به معماری خاص مسجد میگوید: سبک بنا، ما را به سمت دوره قاجار سوق میدهد، هرچند که احتمال قدیمیتر بودن آن نیز وجود دارد. مسجد چهاردرخت، در طول زمان، مرمتهای مختلفی را به خود دیده است. آخرین مرمتها شامل بندکشی پشت بام، اصلاح سیستم روشنایی و نور، گچکاری حیاط و احیا و مرمت آجرنماها بوده است.
یکی از چالشهای اصلی در حفظ این بنای تاریخی، حفظ تعادل بین نیازهای امروزی و ضرورت حفظ اصالت بنا است. نصرآبادی در این باره میگوید: برای تفکیک فضا در مسجد، ایدهآل این است که از مصالح بنایی، دیوارچینی و آجر استفاده شود. اما از آنجایی که امکان تغییر ماهیت اصلی بنا وجود ندارد، ناچار به استفاده از نئوپان و قفسهبندی هستیم تا در صورت نیاز، به راحتی قابل بازگشت به حالت اولیه باشند.
مسجد چهاردرخت، با محراب خود، شاهد خاطرات روزهای پررونق گذشته است؛ روزهایی که نمازگزاران در آن به عبادت میپرداختند. این بنا، همچنان روایتگر بخشی از تاریخ، هنر و فرهنگ غنی بیرجند است.
