زنگ خطر برای جنگل‌های زاگرس: آتش در کمین طبیعت لرستان

پوشش گیاهی لرستان در آستانه تابستانِ سوزان، بیش از هر زمان دیگری در معرض خطر آتش‌سوزی قرار دارد.

در لرستان، قلب تپنده زاگرس، جنگل‌ ها بخشی از هویت و تاریخ این سرزمین‌ اند. بلوط‌ ها، استوار همچون کوه، در تار و پود زندگی مردم ریشه دوانده‌ اند.

از دامنه‌ های سر به فلک کشیده زاگرس تا دره‌ های عمیق و مرطوب، از کوچ عشایر تا سایه‌ سار روستاها، همه و همه با این میراث سبز گره خورده‌ اند. اما امسال، با توجه به هشدارهای مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری لرستان، این زیست‌ بوم ارزشمند بیش از هر زمان دیگری در برابر خشک‌ سالی، گرمای سوزان و آتش ویرانگر آسیب‌ پذیر شده است؛ آتشی که می‌ تواند در چشم بر هم زدنی، حاصل ده‌ ها سال رویش را به خاکستر تبدیل کند.

شیرزاد نجفی، مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری لرستان، وضعیت پوشش گیاهی استان را در سال جاری بسیار حساس و شکننده توصیف کرده و می‌ گوید این شرایط در ۱۵ سال گذشته بی‌ سابقه بوده است.

جنگل‌ ها و مراتع، ۴۲ درصد از مساحت لرستان را تشکیل می‌ دهند و این استان را در رتبه دوم سرانه جنگل‌ های کشور قرار داده است. از مجموع حدود دو میلیون و ۲۶۵ هزار هکتار اراضی ملی لرستان، بیش از یک میلیون و ۲۱۷ هزار هکتار جنگل است که این گستردگی، ابعاد حریق را نیز افزایش می‌ دهد.

متاسفانه، کمبود نیرو در این استان به یک معضل جدی تبدیل شده است. در حالی که استاندارد جهانی برای حفاظت از جنگل، یک نیروی حفاظتی به ازای هر هزار هکتار است، در لرستان، هر نیروی حفاظتی باید به طور متوسط از ۲۲ هزار هکتار محافظت کند.

بر اساس آمار، از سال ۱۳۹۹ تا ۱۴۰۴، ۵۴۹ مورد آتش‌ سوزی در جنگل‌ ها و مراتع لرستان به ثبت رسیده که منجر به از بین رفتن حدود ۸ هزار و ۸۴۸ هکتار از اراضی طبیعی شده است.

مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری لرستان هشدار می‌ دهد که پوشش گیاهی خشکیده در صورت تداوم گرمای شدید تابستان، به سوختی گسترده برای آتش‌ سوزی‌ ها تبدیل خواهد شد.

این همان تناقض تلخ اقلیم در زاگرس است؛ بارانی که در بهار، نوید رویش می‌ دهد، در تابستان می‌ تواند به عامل اصلی آتش‌ سوزی تبدیل شود. علف‌ هایی که امروز سرسبز هستند، چند هفته بعد زیر آفتاب سوزان خشک می‌ شوند و با کوچک‌ ترین جرقه، شعله‌ های آتش را گُر می‌ اندازند.